هدف: تکثیر بذری شیرین‌بیان به دلیل پوسته سخت بذر و جوانه‌زنی کند، کم و غیریکنواخت با محدودیت مواجه است. این مطالعه اثر تیمارهای شیمیایی، نور و دما را بر جوانه‌زنی، بنیه گیاهچه و رشد اولیه گیاهچه شیرین‌بیان ارزیابی کرد..
روش پژوهش: پنج آزمایش مستقل انجام شد: اسید سولفوریک (۵۰ و ۹۸ درصد به مدت ۳۰ و ۶۰ دقیقه)، اسید جیبرلیک (۵۰، ۱۰۰ و ۲۰۰ میلی‌گرم در لیتر به مدت ۲۴، ۴۸ و ۷۲ ساعت)، پتاسیم نیترات (۰/۲، ۰/۴ و ۰/۶ درصد)، کیفیت نور (قرمز، آبی، سفید، ترکیب ۷۰% قرمز + ۳۰% آبی، مادون قرمز دور و تاریکی) و رژیم‌های دمایی (دمای ثابت ۴، ۱۱ و ۲۵ درجه سلسیوس، همراه با پیش‌تیمار آب جوش). هر آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار و ۲۰ بذر انجام شد. صفات جوانه‌زنی، رشد و بنیه گیاهچه اندازه‌گیری شد.
یافته‌ها: اثر تیمارها برای بیشتر صفات معنی‌دار بود. اسید سولفوریک (۹۸%، ۳۰ دقیقه) جوانه‌زنی ۱۰۰% و بالاترین سرعت جوانه‌زنی (۱۳/۴۵ بذر در روز) را ایجاد کرد، در حالی که مدت ۶۰ دقیقه بیشترین طول گیاهچه و شاخص بنیه را تولید نمود. اسید جیبرلیک ۱۰۰ میلی‌گرم در لیتر به مدت ۷۲ ساعت بالاترین شاخص بنیه و ۲۰۰ میلی‌گرم در لیتر به مدت ۷۲ ساعت بالاترین سرعت جوانه‌زنی را نشان داد. پتاسیم نیترات ۰/۶% بالاترین درصد و سرعت جوانه‌زنی را ایجاد کرد، در حالی که ۰/۴% رشد و بنیه گیاهچه را بهبود بخشید. نور آبی درصد و سرعت جوانه‌زنی را افزایش داد، در حالی که تاریکی طول گیاهچه و شاخص بنیه را افزایش داد. تیمار آب جوش و سپس نگهداری در دمای ۲۵ درجه سلسیوس بالاترین درصد و سرعت جوانه‌زنی را ایجاد کرد، در حالی که نگهداری پیوسته در دمای ۱۱ درجه سلسیوس بیشترین طول گیاهچه و بالاترین شاخص بنیه را از نظر عددی تولید نمود.
نتیجه‌گیری: پاسخ بذرهای شیرین‌بیان هم به نوع تیمار و هم به صفت مورد ارزیابی وابسته بود، بنابراین تیمارهایی که جوانه‌زنی را به بیشینه رساندند، لزوماً بنیه‌مندترین گیاهچه‌ها را تولید نکردند. از این‌رو، در انتخاب تیمار باید هم جوانه‌زنی و هم کیفیت گیاهچه در نظر گرفته شود. این یافته‌ها مبنای عملی برای بهبود تکثیر شیرین‌بیان و طراحی مطالعات تکمیلی گلخانه‌ای و مزرعه‌ای را فراهم می‌کند.
جنبه‌های نوآوری
• پنج آزمایش، تیمارهای شیمیایی، نوری و حرارتی را در گیاه شیرین‌بیان بررسی کرد.
• اسید سولفوریک (۹۸ درصد) مؤثرترین تیمار خراشدهی (اسکاریفیکاسیون) بود.
• تیمارهایی که بیشینه جوانه‌زنی را ایجاد کردند، لزوماً بیشینه رشد و بنیه گیاهچه را تولید نکردند.
