1 نتیجه برای جوانهزنی کنجد
رامین زیلابپور، علی مرادی، حمیدرضا بلوچی، علیرضا یدوی، حجت اله لطیف منش،
جلد 12، شماره 2 - ( 12-1404 )
چکیده
هدف: پیری بذر در دانههای روغنی مانند کنجد، یکی از چالشهای اصلی انبارداری است که کیفیت جوانهزنی و قدرت رویشی را کاهش میدهد. رقم داراب‑۱ با روغن بالا، به شرایط انبار (دما، رطوبت و زمان) بسیار حساس است. در این پژوهش، اثر غلظتهای مختلف پیکس در تعامل با دما، رطوبت و مدت نگهداری بر شاخصهای جوانهزنی و بیوشیمیایی بذر بررسی شد تا امکان بهبود پایداری کیفی بذر در انبار مشخص گردد.
روش پژوهش: آزمایش به صورت فاکتوریل چهارعاملی در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. عوامل مورد بررسی عبارت بودند از دمای انبار (۱۵، ۲۵ و ۳۵ درجه سلسیوس)، رطوبت بذر (۹، ۱۲ و ۱۵ درصد)، غلظت پیکس (۰، ۳۰۰۰ و ۴۵۰۰ میلیگرم در لیتر) و مدت زمان نگهداری (۳۰، ۶۰، ۹۰، ۱۲۰، ۱۵۰ و ۱۸۰ روز). پس از پایان دوره انبارداری، ویژگیهای فیزیولوژیکی بذر شامل درصد و سرعت جوانهزنی، طول ریشه و ساقهچه، وزن خشک نهال، شاخص بنیه گیاهچه، فعالیت آنزیم α-آمیلاز و میزان نشت الکترولیت اندازهگیری شد.
یافتهها: افزایش دما، رطوبت و مدت نگهداری، زوال بذر را تسریع کرد. پس از ۱۸۰ روز، نشت الکترولیت در شاهد با افزایش دما از ۱۵ به ۲۵ درجه سلسیوس (در رطوبت ۹ درصد) از 47/21 به 72/72 درصد افزایش یافت (۵۴ درصد نشت غشایی)، در حالی که پیکس ۳۰۰۰ میلیگرم بر لیتر آن را ۱۹‑۸۰ درصد کاهش داد. فعالیت α‑آمیلاز با زوال کاهش یافت، اما پیکس ۳۰۰۰ میلیگرم بر لیتر بالاترین فعالیت را حفظ کرد (5/15 در برابر 3/16 nmol seed-1min-1 پس از ۱۸۰ روز). همچنین درصد و سرعت جوانهزنی، طول و وزن خشک گیاهچه و شاخص بنیه با پیری افت کردند، اما تیمار پیکس، بهویژه در غلظت ۳۰۰۰ میلیگرم بر لیتر ، این کاهشها را بهطور معنیداری تعدیل نمود.
نتیجهگیری: نگهداری بذر در دما و رطوبت بالا، زوال کنجد را تسریع کرده و موجب کاهش جوانهزنی و فعالیت α‑آمیلاز و افزایش آسیب غشایی شد. پیکس ۳۰۰۰ میلیگرم بر لیتر مؤثرترین تیمار بود که بنیه بذر و فعالیت آنزیمی را حفظ و نشت الکترولیت را کاهش داد. بنابراین، تیمار بذر با ۳۰۰۰ میلیگرم بر لیتر پیکس پیش از انبار، بهویژه در شرایط ۱۵ درجه سلسیوس و رطوبت ۹ درصد، بهعنوان راهکاری مؤثر برای افزایش طول عمر و حفظ کیفیت بذر در ذخیرهسازی میانمدت قابل توصیه است.
جنبههای نوآوری:
- پیکس ۳۰۰۰ میلیگرم بر لیتر بهطور مؤثری از کاهش صفات فیزیولوژیکی بذر کنجد در طول ذخیرهسازی جلوگیری کرده و پتانسیل جوانهزنی و قدرت بذر را حفظ نمود.
- افزایش دما، رطوبت و مدت نگهداری، فعالیت α‑آمیلاز را کاهش و نشت الکترولیت را افزایش داد که نشاندهنده تسریع پیری فیزیولوژیکی بذر است.
- تیمار با پیکس کیفیت بذر را در شرایط گرم و مرطوب از طریق کاهش نشت الکترولیت و افزایش پایداری غشا بهبود بخشید، که میتواند بهعنوان راهکاری عملی برای افزایش طول عمر بذر کاربرد داشته باشد.
