جستجو در مقالات منتشر شده


44 نتیجه برای بنیه بذر
بهبود ویژگی‌های جوانه‌زنی بذر نخود (Cicer arietinum) با پرایمینگ نانو ذرات اکسید روی تحت تنش خشکی
نسرین تیموری، محسن سعیدی، محمود خرمی وفا، شهاب خوشخوی،
جلد 12، شماره 1 - ( 6-1404 )
چکیده
هدف: هدف از اجرای این آزمایش بررسی کارایی کاهش اثرات منفی تنش خشکی توسط فرم نانوذره اکسید روی در مقایسه با فرم بالک آن و همچنین تأثیر مدت زمان پرایمینگ بذر بر بهبود ویژگی‌های جوانه‌زنی بذر نخود در شرایط تنش خشکی بود.
روش پژوهش: آزمایش به‌صورت فاکتوریل سه عاملی درقالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار بر ویژگی‌های جوانه‌زنی و رشد گیاهچه نخود رقم کسری انجام شد. عامل‌ها شامل: پرایمینگ بذر در 4 سطح (پرایمینگ با اکسید روی به فرم نانو ذره  100-1 و 60-40 نانومتر، پرایمینگ با فرم بالک اکسید روی، و هیدروپرایمینگ)، مدت زمان پرایمینگ در 3 سطح (6، 12 و 24 ساعت) و سطوح تنش خشکی در چهار سطح (عدم تنش، 2-، 4- و 8- بار با استفاده از پلی­اتلین­گلایکول 6000) بودند.
یافته‌ها: بر اساس یافته‌های به‌دست‌آمده، تنش خشکی بر تمامی متغیرهای اندازه‌گیری شده تأثیر معنی‌داری داشت. هرچند پرایمینگ با نانو ذره و فرم بالک اکسید روی از هیدرو پرایمینگ بهتر عمل کرد؛ در مقایسه پرایمینگ با اکسید روی به فرم بالک و پرایمینگ با فرم نانوذره نیز، پرایمینگ با نانوذرات به قطر 1 تا 100 نانومتر کارکرد بهتری را نشان داد. افزایش سطح تنش خشکی به افزایش معنی‌دار شمار گیاهچه‌های غیر طبیعی منجر شد. در شرایط بدون تنش و تنش‌های ملایم تا متوسط (2- تا 4- بار)، انجام پرایم به ویژه همراه با اکسید روی (نانو و بالک) توانست اثرات تنش خشکی را تعدیل کند. با اینحال در تنش شدید (8- بار) آسیب تنش خشکی بوسیله پرایمینگ جبران نشد. نتایج آزمایش همچنین نشان داد افزایش مدت زمان پرایمینگ تأثیر معنی‌داری بر طول گیاهچه، سرعت جوانه‌زنی و شاخص طولی بنیه گیاهچه داشت. با این حال افزایش مدت از 12 به 24، تأثیر معنی‌داری بر این روند افزایشی نداشت.
نتیجه‌گیری: جوانه‌زنی سریع و بهینه، در شکل‌گیری یک زراعت مطمئن با عملکرد مناسب نقش بسیار مهمی دارد. نانو ذرات اکسید روی به طور قابل توجهی جوانه‌زنی و رشد گیاهچه نخود را تقویت می‌کنند، هرچند تعیین غلظت بهینه و کاربرد دقیق نانوذرات برای به حداکثر رساندن مزایا و به حداقل رساندن پتانسیل اثرات سمی آن‌ها بسیار مهم است.
جنبه‌های نوآوری:
  • پرایمینگ با نانوذرات اکسید روی با قطر 1 تا 100  نانومتر کارکرد بهتری در مقایسه با فرم بالک و نانوذره 40 تا 60 نانومتر داشت.
  • در شرایط بدون تنش و تنش‌های ملایم تا متوسط (2- تا 4- بار)، انجام پرایمینگ به ویژه همراه با اکسید روی (نانو و بالک) آسیب‌های تنش خشکی را تعدیل می‌کند.
  • اعمال تنش خشکی تا سطح 2- بار تأثیر معنی‌داری بر درصد جوانه‌زنی نخود نسبت به شاهد نداشت.

نقش خصوصیات ریختارشناسی بذر پنبه (Gossypium hirsutum) در ارتقا کیفی بنیه بذر
الهام فغانی، محمدحسین رزاقی، آمنه سادات هاشمی،
جلد 12، شماره 1 - ( 6-1404 )
چکیده
هدف: کیفیت بذر پنبه (Gossypium hirsutum L.) به عنوان یکی از نهاده‌های اساسی در تولید محصول، عامل تعیین‌کننده‌ای در استقرار بوته در مزرعه، عملکرد نهایی و تولید الیاف است. این مطالعه با هدف بررسی نقش حیاتی ویژگی‌های ریخت‌شناسی بذر، به ویژه ضخامت و یکپارچگی پوسته بذر، به عنوان عاملی کلیدی در تعیین بنیه فیزیولوژیک بذر و استحکام آن در برابر فرآوری بذر می‌پردازد.
روش پژوهش: این مطالعه به صورت مروری نظام‌مند انجام شد. جهت گردآوری اطلاعات، جستجو در پایگاه‌های علمی معتبر شامل Science Direct، Scopus و همچنین پایگاه‌های داخلی مانند SID و Magiran با استفاده از کلید واژه‌های "پوسته بذر پنبه"، "ضخامت پوسته"، "بنیه بذر"، "فرآوری بذر پنبه" و معادل‌های انگلیسی آنها در مقالات منتشر شده بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ صورت گرفت.
یافته‌ها: پوسته بذر دارای ویژگی‌های دوگانه است، به‌طوری که ضخامت بهینه آن برای ایجاد تعادل بین محافظت و عملکرد ضروری می‌باشد. پوسته ضخیم‌تر ضمن محافظت بهتر از جنین در برابر آسیب‌های مکانیکی، از آنها در مقابل فرآیند کرک‌گیری اسیدی، کاهش نشت یونی و مقاومت بیشتر در برابر پاتوژن‌ها نقش اساسی دارد. علاوه بر این، این نوع پوسته بستر فیزیکی مناسب‌تری برای تشکیل تراکم بالاتر الیاف فراهم می‌کند. در مقابل، پوسته بیش از حد ضخیم، می‌تواند باعث خفتگی فیزیکی شده و با ایجاد یک مانع مکانیکی برای خروج ریشه‌چه، منجر به تأخیر و کاهش نرخ جوانه‌زنی شود. از سوی دیگر، بذرهای با پوسته نازک‌تر اگرچه جذب آب و جوانه‌زنی سریع‌تری نشان می‌دهند، اما در برابر آسیب‌های شیمیایی و مکانیکی بسیار آسیب‌پذیر بوده و به تولید بذرهای با بنیه پایین و قابلیت انبارداری کاهش‌یافته منجر می‌شوند. شرایط سخت فرآوری بذر می‌توانند منجر به ایجاد ترک‌های ریز در پوسته بذر شده و یکپارچگی آن را به شدت به خطر اندازد که این امر به‌طور مستقیم باعث کاهش درصد جوانه‌زنی و بنیه بذر می‌شود.
نتیجه‌گیری: به‌طور کلی، دستیابی به بذر پنبه با کیفیت بالا، نیازمند یک رویکرد مدیریت یکپارچه است. این رویکرد شامل انتخاب ارقام با ویژگی‌های ریخت‌شناسی بهینه پوسته بذر، مدیریت تنش‌های محیطی بر ساختار بذر و اصلاح روند فرآوری بذر تا به حداقل رساندن صدمات بذری می‌باشد. برنامه‌های به‌نژادی آینده باید یک راهبرد دوگانه را اتخاذ کنند که به طور همزمان براساس ویژگی‌های ریخت‌شناسی مفید و عملکرد فیزیولوژیک قوی انتخاب را انجام دهد تا ارقام مقاومی توسعه یابند که تولید پایدار پنبه را تضمین کنند.
جنبه‌های نوآوری:
  • پوسته بذر پنبه در ارقام مختلف متفاوت است.
  • پوسته بذر در دستیابی به بذور با بنیه مطلوب نقش بسزایی دارد.
  • در فرآوری بذر باید به خصوصیات پوسته بذر پنبه توجه داشت.

تحلیل چندبعدی جوانه‌زنی و رشد اولیه ریحان دماوند (Ocimum basilicum) تحت تنش کربنات سدیم
ابوحسن فرهنگ سردرودی، ملیحه صادقی زاده، علی خطیبی، قاسمعلی عبدالهی کوشکی، علیرضا جمالی خرنجانی،
جلد 12، شماره 2 - ( 12-1404 )
چکیده
هدف: این مطالعه با هدف تفکیک پاسخ‌های تحریکی اولیه از اثرات بازدارنده در بذر ریحان تحت تنش قلیایی (کربنات سدیم) انجام شد.
روش پژوهش: آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار سطح کربنات سدیم (صفر، ۵، ۱۵ و ۳۰ میلی‌مولار) و سه تکرار اجرا شد. پویایی جوانه‌زنی با درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی و میانگین زمان جوانه‌زنی ارزیابی گردید. رشد پس از جوانه‌زنی با شاخص بنیه بذر، تخصیص زیست‌توده (وزن تر و خشک) و شاخص زیست‌توده کل (TBI) سنجیده شد. شاخص‌های تحمل به شوری (STI) محاسبه و تحلیل‌های چندمتغیره (نقشه حرارتی همبستگی و تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA)) انجام گرفت.
یافته‌ها: یک پاسخ درانگیختن (هورمزیس) واضح مشاهده شد. در غلظت ۵ میلی‌مولار، TBI به حداکثر مقدار خود رسید (28/2 = STI.TBI) که نشان‌دهنده تحریک معنی‌دار رشد است. غلظت‌های بالاتر از ۱۵ میلی‌مولار باعث کاهش شدید همه شاخص‌ها شد. در ۳۰ میلی‌مولار، توان جوانه‌زنی و رشد اولیه به شدت کاهش یافت که با کاهش سرعت جوانه‌زنی و اختلال در تخصیص زیست‌توده همراه بود. تحلیل PCA معادل 75/97 درصد از واریانس کل را تبیین کرد و تیمارها را به خوبی تفکیک نمود. نقشه حرارتی همبستگی قوی (962/0= r) بین سرعت جوانه‌زنی و استقرار گیاهچه نشان داد.
نتیجه‌گیری: یک آستانه تحریکی در غلظت ۵ میلی‌مولار کربنات سدیم وجود دارد. گذار از هورمزیس به سمیت بین ۵ تا ۱۵ میلی‌مولار رخ می‌دهد که نشان‌دهنده دامنه تطبیق‌پذیری محدود ریحان دماوند است. شاخص TBI و خوشه‌بندی مبتنی بر PCA به عنوان شاخص‌های قابل‌اطمینان برای ارزیابی تحمل به شوری معرفی می‌شوند. این یافته‌ها بر اهمیت مدیریت دقیق خاک و آب در محیط‌های قلیایی تأکید دارد.
جنبه‌های نوآوری:
  • تنش کربنات سدیم (۵ میلی‌مولار) رشد گیاهچه ریحان دماوند را تحریک کرد که بیانگر پاسخ درانگیختن است.
  • تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) با تبیین 8/97٪ از واریانس، سطوح تنش را به خوبی تفکیک کرد.
  • شاخص زیست‌توده کل (TBI) به عنوان معیار قابل‌اعتمادترین شاخص تحمل به تنش قلیایی معرفی شد.
  • تنش شدید (۳۰ میلی‌مولار) با اختلال در تخصیص زیست‌توده و کینتیک جوانه‌زنی، موجب استقرار ضعیف گیاهچه گردید.

تأثیر پرایمینگ با سیلیسیم بر جوانه‌زنی و شاخص‌های بیوشیمیایی بذر ذرت (سینگل کراس 704) در گستره‌های مختلف اسیدیته
مریم هاشم وند، محمد صدقی،
جلد 12، شماره 2 - ( 12-1404 )
چکیده

هدف: این پژوهش با هدف بررسی تأثیر پرایمینگ بذر با سیلیسیم بر بهبود جوانه‌زنی و پاسخ‌های بیوشیمیایی ذرت (هیبرید سینگل کراس 704) در گستره‌های مختلف اسیدیته محیط کشت انجام شد.
روش پژوهش: آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارها شامل چهار سطح پرایمینگ [شاهد (آب مقطر) و محلول سیلیسیم با غلظت‌های ۵۰، ۱۰۰ و ۱۵۰ میلی‌گرم در لیتر] و سه سطح اسیدیته محیط کشت (۵، 5/6 و ۸) بودند. صفات اندازه‌گیری‌شده شامل شاخص‌های جوانه‌زنی (درصد و سرعت)، رشد گیاهچه (وزن تر، بنیه وزنی و طول)، نشت یونی (نشت نسبی الکترولیت) و شاخص‌های بیوشیمیایی (فعالیت آنزیم‌های آمیلاز و پروتئاز، محتوای قندهای محلول، پروتئین کل و جذب سیلیسیم) بودند.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که انحراف از اسیدیته بهینه (5/6) به سمت شرایط اسیدی (۵) یا قلیایی (۸) به‌طور معنی‌داری شاخص‌های جوانه‌زنی و رشد را کاهش و نشت یونی را افزایش داد. پرایمینگ بذر با سیلیسیم، به‌ویژه در غلظت ۱۵۰ میلی‌گرم در لیتر، اثرات نامطلوب تغییرات اسیدیته را به‌طور محسوسی کاهش داد. در شرایط اسیدی (5 pH =)، این تیمار درصد جوانه‌زنی را تا 19/63 درصد نسبت به شاهد فاقد سیلیسیم در همان اسیدیته افزایش، نشت نسبی الکترولیت را کاهش و فعالیت آنزیم‌های آمیلاز و پروتئاز، محتوای قندهای محلول، پروتئین کل و جذب سیلیسیم را به‌طور معنی‌داری بهبود بخشید. اثر متقابل سیلیسیم و اسیدیته تنها برای سرعت جوانه‌زنی معنی‌دار بود که نشان‌دهنده نقش اختصاصی سیلیسیم در تسریع جوانه‌زنی در شرایط اسیدیته نامطلوب است.
نتیجه‌گیری: پرایمینگ بذر ذرت با سیلیسیم (۱۵۰ میلی‌گرم در لیتر) می‌تواند به عنوان راهکاری مؤثر برای افزایش قابلیت جوانه‌زنی و تقویت وضعیت فیزیولوژیک و بیوشیمیایی بذرهای مواجه‌شده با شرایط اسیدیته غیربهینه محیط کشت، به‌ویژه تحت تنش اسیدی، به کار رود. این روش پتانسیل قابل‌توجهی برای بهبود استقرار مزرعه‌ای در خاک‌های دارای اسیدیته زیربهینه دارد.
جنبه‌های نوآوری:

  • پرایمینگ ذرت با سیلیسیم، جوانه‌زنی، سرعت و بنیه را در اسیدیته‌های مختلف، به‌ویژه ۵=pH، بهبود داد.
  • سیلیسیم (۱۵۰ میلی‌گرم در لیتر) با کاهش نشت الکترولیت، آسیب غشا را در تنش اسیدیته کاهش داد.
  • سیلیسیم فعالیت آلفاـآمیلاز و پروتئاز، قند محلول و پروتئین کل گیاهچه را افزایش داد.
  • اثرات مفید سیلیسیم مستقل از اسیدیته بود که نشان‌دهنده کاهش پایدار تنش در جوانه‌زنی است.

صفحه 3 از 3    
اولین
قبلی
1
2
3
بعدی
آخرین
 

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مجله پژوهشهای بذر ایران می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2026 CC BY-NC 4.0 | Iranian Journal of Seed Research

Designed & Developed by : Yektaweb

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.