مرجان دیانت، پویا سنبلی همدانی، فریدون قاسم خان قاجار،
جلد 8، شماره 1 - ( (بهار و تابستان) 1400 )
چکیده
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: خواب بذر مهمترین عاملی است که مانع جوانهزنی بذر علفهایهرز میشود. عدم جوانهزنی هم زمان بذرهای علفهای هرز به علت خواب در مزارع مشکلات عدیدهای را در کنترل آنها ایجاد میکند؛ از این رو خواب بذر علفهای هرز برای زارعین یک صفت نامطلوب به حساب میآید. هدف از این مطالعه بررسی اثر میدان مغناطیسی و تیمارهای شیمیایی بر شکست خواب بذر تعدادی از گونههای علفهای هرز بود.
مواد و روشها: به منظور بررسی اثر میدان مغناطیسی بر جوانهزنی بذر تاجخروس ریشه قرمز، یولاف وحشی بهاره و خرفه آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در آزمایشگاه اکولوژی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران در سال 1398 انجام شد. عاملها شامل تیمارهای شکستن خواب بذر در هشت سطح (اسید جیبرلیک 1000 و 2000 میلیگرم درلیتر به مدت پنج دقیقه، اسید سولفوریک به مدت 5، 10 و 20 دقیقه، نیترات پتاسیم با غلظت 01/0 و 05/0 گرم در لیتر، آب مقطر) و میدان مغناطیسی در چهار سطح (0، 25، 50 و 100 میلیتسلا) بودند.
یافتهها: نتایج نشان داد که واکنش سه گونه علفهرز مورد مطالعه به میدان مغناطیسی متفاوت بود. تیمار میدان مغناطیسی باعث افزایش درصد جوانهزنی، وزنتر ساقهچه و طول ساقهچه تاجخروس ریشه قرمز شد که بهترین تیمار برای شکستن خواب بذر را میدان مغناطیسی با شدت 100 میلیتسلا رقم زد. بیشترین درصد جوانهزنی بذر علفهرز یولاف وحشی بهاره در تیمار نیترات پتاسیم 01/0 گرم در لیتر در سطح میدان مغناطیسی 50 میلیتسلا حاصل شد در تیمار اسید جیبرلیک 2000 میلیگرم در لیتر با افزایش سطح میدان مغناطیسی از صفر به 25 میلیتسلا طول ساقهچه علفهرز یولاف وحشی بهاره افزایش معنیداری یافت. نیترات پتاسیم به مقدار 05/0 گرم در لیتر بهترین گزینه برای شکستن خواب بذر خرفه بود. میدان مغناطیسی با شدت 100 میلیتسلا نیز توانست درصد جوانهزنی این علفهرز را افزایش دهد.
نتیجهگیری: بهطور کلی نتایج این تحقیق نشان داد که تیمار اسید سولفوریک به دلیل از بین بردن جنین بذر گزینه مناسبی برای شکستن خواب سه گونه علف هرز مورد بررسی نبود. تیمار میدان مغناطیسی باعث افزایش معنیدار بیشتر صفات مورد بررسی در هر سه گونه علفهرز تاجخروس ریشهقرمز، یولاف وحشی بهاره و خرفه شد. برهمکنش تیمار شیمیایی و میدان مغناطیسی بر بسیاری از صفات مورد مطالعه معنیدار بود و با استفاده از میدان مغناطیسی اثر تیمارهای شکستن خواب تشدید شد؛ بنابراین کاربرد تیمار میدان مغناطیسی برای افزایش جوانهزنی این سه گونه پیشنهاد میشود.
جنبههای نوآوری:
1- برهمکنش مثبت و معنیداری بین تیمارهای شکست خواب بذر علف هرز و میدان مغناطیسی وجود دارد.
2- تیمار اسید سولفوریک گزینه مناسبی برای شکستن خواب بذر تاجخروس ریشه قرمز، یولاف وحشی بهاره و خرفه نیست.
سیمین حقانی فر، مرجان دیانت، آیدین حمیدی، فریدون قاسم خان قاجار، الیاس سلطانی،
جلد 12، شماره 2 - ( (پاییز و زمستان) 1404 )
چکیده
هدف: با توجه به وسعت اراضی شور در جهان، این پژوهش با هدف بررسی تحمل خارشتر ایرانی (Alhagi camelorum) به تنش شوری در مرحله جوانهزنی و رشد اولیه پس از رفع سختی بذر، به منظور گسترش کشت آن به عنوان گیاه علوفهای انجام شد.
روش پژوهش: آزمایشی فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار در سال ۱۴۰۱ در آزمایشگاه تجزیه بذر مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال اجرا شد. عوامل مورد بررسی شامل: (۱) جمعیت بذر (گرگان و مشهد)، (۲) سطوح شوری (صفر، ۱۰۰ و ۲۰۰ میلیمولار کلرید سدیم) و (۳) تیمارهای رفع سختی بذر (آب ۱۰۰ درجه سلسیوس بهمدت ۱ دقیقه و اسیدسولفوریک غلیظ بهمدت ۳۵ دقیقه) بودند. درصد جوانهزنی، متوسط زمان جوانهزنی روزانه، شاخص بنیه گیاهچه، طول ساقهچه و فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز اندازهگیری شدند.
یافتهها: تنش شوری درصد جوانهزنی و طول ساقهچه را بهطور معنیداری کاهش داد. شاخصهای جوانهزنی در تیمار ۲۰۰ میلیمولار نسبت به شاهد تفاوت معنیداری نشان دادند. افزایش شوری، متوسط جوانهزنی روزانه را در همه تیمارها کاهش داد. بیشترین سطح شوری، طول ساقهچه را در جمعیت مشهد بهترتیب حدود ۶۵ و ۴۴ درصد و در جمعیت گرگان بهترتیب ۷۱ و ۶۴ درصد نسبت به شاهد کاهش داد. تیمار آب ۱۰۰ درجه سلسیوس همراه با تنش ۲۰۰ میلیمولار، فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز را در جمعیت مشهد 9/56 درصد و در جمعیت گرگان 4/45 درصد نسبت به شاهد افزایش داد. همچنین تیمار اسیدسولفوریک با تنش ۲۰۰ میلیمولار، این فعالیت را در جمعیت مشهد 4/25 درصد و در جمعیت گرگان ۱۳ درصد افزایش داد.
نتیجهگیری: تیمار اسیدسولفوریک بهمدت ۳۵ دقیقه در هر دو جمعیت، درصد جوانهزنی را نسبت به تیمار آب ۱۰۰ درجه سلسیوس بهطور معنیداری افزایش داد. با توجه به افزایش بیشتر فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز در جمعیت مشهد، میتوان نتیجه گرفت که این جمعیت تحمل بیشتری به شوری داشته و گزینه مناسبتری برای کشت در اراضی شور است.
جنبههای نوآوری
- اسیدسولفوریک (۳۵ دقیقه) و آب ۱۰۰ درجه سلسیوس (۱ دقیقه) سختی بذر را رفع و جوانهزنی را افزایش دادند.
- جمعیت مشهد مقاومتر از جمعیت گرگان به تنش شوری بود.
- هر دو جمعیت با افزایش فعالیت آنزیمهای پاداکسیدانی با شوری مقابله کردند.
