(پاییز و زمستان)                   برگشت به فهرست مقالات | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


دانشگاه گیلان ، smrehteshami@yahoo.com
چکیده:   (296 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه: زوال بذر یک مشکل مهم در حوزه کشاورزی بوده و بخش قابل توجهی از بذر تولیدی در نتیجه زوال از دست می­رود. زوال بذر فرایندی غیرقابل انعطاف و غیرقابل برگشت می­باشد. زوال بذر را با تنش اکسیداتیو و تجمع کنترل­نشده گونه­های فعال اکسیژن مرتبط می­باشد. بذرها گروهی از آنتی­اکسیدانت­های آنزیمی و غیرآنزیمی را داشته که از آن­ها در مقابل گونه­های فعال اکسیژن محافظت کرده و در حفظ بنیه بذر و حمایت از فرایندهای جوانه­زنی بذر کمک­کننده می­باشند. پاسخ ارقام مختلف به زوال بذر متفاوت می­باشد. آگاهی از منابع و مکانیسم زوال و چگونگی پاسخ ارقام مختلف می­تواند ما را در انتخاب رقم مناسب منطقه کمک کرده، همچنین در انتخاب و اعمال روش­های مدیریتی مناسب برای انبارداری و افزایش مدت زمان نگه­داری بذرها در انبار به­کار رود.
مواد و روش­ها: این آزمایش به­منظور بررسی سازوکارهای زوال بذر برنج در انبارداری طبیعی و پیری تسریع­شده در سال­های زراعی 1397 و 1398 انجام گرفت. آزمایش به­صورت فاکتوریل دارای دو عامل در طرح پایه کاملا تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل یک و شش ماه انبارداری (دمای جهار درجه سلسیوس، رطوبت بذر 11 درصد و رطوبت نسبی انبار 60 درصد) و پیری تسریع­شده (96 ساعت نگهداری بذرها در دمای 45 درجه سلسیوس و رطوبت نسبی 100 درصد) بودند که در چهار رقم برنج (خزر، هاشمی، گیلانه و دمسیاه) اعمال شدند. درصد و سرعت جوانه­زنی، طول ساقه­چه و ریشه­چه، وزن خشک ساقه­چه و ریشه­چه و شاخص بنیه گیاهچه، فعالیت آنزیم­های آلفاآمیلاز، کاتالاز ((CAT، پراکسیداز ((POX، سوپراکسیددیسموتاز SOD))، محتوای مالون­دی­آلدئید (MDA) و پراکسیدهیدروژن ((H2O2 صفات مورد ارزیابی بودند.
یافته­ ها: نتایج نشان داد که پیری تسریع­شده و نگهداری بذرها در انبار به­مدت شش ماه، درصد و سرعت جوانه­زنی، طول ریشه­چه و ساقه­چه، وزن خشک ریشه­چه و ساقه­چه، شاخص بنیه گیاهچه و فعالیت آنزیم آلفاآمیلاز را در هر چهار رقم کاهش دادند. این کاهش همراه با افزایش محتوای رادیکال آزاد MDA و H2O2 و کاهش فعالیت آنزیم­های آنتی اکسیدانت SOD و POX بود. محتوای MDA در بذرهای پیری تسریع­شده کم­تر از بذرهای با طول عمر 6 ماه در انبار بود. فعالیت آنزیم CAT بعد از اعمال تیمار زوال افزایش نشان داد، این افزایش در بذرهای دارای طول عمر شش ماه بیش­تر بود. این بذرها همچنین H2O2 کم­تری را در مقایسه با بذرهای پیری تسریع­شده نشان دادند. رقم خزر محتوای H2O2 کم­تری را در نتیجه فعالیت بیش­تر آنزیم CAT نشان داد. علاوه بر این، رقم خزر درصد و سرعت جوانه­زنی بالاتری را بعد از اعمال تیمار زوال در مقایسه با ارقام دیگر نشان داد. افت درصد جوانه­زنی ناشی از زوال در رقم دمسیاه (کاهش 4/21 و 69 درصدی به­ترتیب بعد از شش ماه انبارداری و پیری تسریع­شده در سال 1396 و کاهش 53/20 و 9/64 درصدی به­ترتیب بعد از شش ماه انبارداری و پیری تسریع­شده در سال 1397) بسیار شدید بود. این رقم کم­ترین درصد جوانه­زنی، سرعت جوانه­زنی، بنیه بذر و فعالیت آنزیم آلفاآمیلاز را در تیمار پیری تسریع­شده نشان داد. همچنین کم­ترین فعالیت SOD و بیش­ترین محتوای H2O2 در این تیمار مشاهده گردید. رقم گیلانه و هاشمی در ابتدای آزمایش جوانه­زنی و فعالیت آنزیم آلفاآمیلاز، سوپراکسیددیسموتاز و پراکسیداز بالاتری را نشان دادند، اما در جریان زوال قابلیت جوانه­زنی در آن­ها همسو با فعالیت آنزیم­های آنتی­اکسیدانت کاهش نشان داد. 
نتیجه­ گیری: تیمارهای قراردادن شش ماهه بذرها در انبار و پیری تسریع­شده، اثرات منفی بر سرعت جوانه­زنی چهار رقم مورد مطالعه گذاردند. این این افت در سرعت جوانه­زنی همراه با افزایش رادیکال آزاد در بذرها و افت فعالیت آنزیم­های آنتی اکسیدانت SOD و POX بود که این اثرات در رقم خزر با شدت کم­تر و و در رقم دمسیاه شدیدتر بود که این نتایج اهمیت بیش­تر شرایط انبار را در نگهداری رقم دمسیاه نشان می­دهد.
شماره‌ی مقاله: 2
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: فیزیولوژی بذر
دریافت: 1399/5/12 | پذیرش: 1399/8/6

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مجله پژوهشهای بذر ایران می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2022 CC BY-NC 4.0 | Iranian Journal of Seed Research

Designed & Developed by : Yektaweb

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.