سیمین حقانی فر، مرجان دیانت، آیدین حمیدی، فریدون قاسم خان قاجار، الیاس سلطانی،
جلد 12، شماره 2 - ( 12-1404 )
چکیده
هدف: با توجه به وسعت اراضی شور در جهان، این پژوهش با هدف بررسی تحمل خارشتر ایرانی (Alhagi camelorum) به تنش شوری در مرحله جوانهزنی و رشد اولیه پس از رفع سختی بذر، به منظور گسترش کشت آن به عنوان گیاه علوفهای انجام شد.
روش پژوهش: آزمایشی فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار در سال ۱۴۰۱ در آزمایشگاه تجزیه بذر مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال اجرا شد. عوامل مورد بررسی شامل: (۱) جمعیت بذر (گرگان و مشهد)، (۲) سطوح شوری (صفر، ۱۰۰ و ۲۰۰ میلیمولار کلرید سدیم) و (۳) تیمارهای رفع سختی بذر (آب ۱۰۰ درجه سلسیوس بهمدت ۱ دقیقه و اسیدسولفوریک غلیظ بهمدت ۳۵ دقیقه) بودند. درصد جوانهزنی، متوسط زمان جوانهزنی روزانه، شاخص بنیه گیاهچه، طول ساقهچه و فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز اندازهگیری شدند.
یافتهها: تنش شوری درصد جوانهزنی و طول ساقهچه را بهطور معنیداری کاهش داد. شاخصهای جوانهزنی در تیمار ۲۰۰ میلیمولار نسبت به شاهد تفاوت معنیداری نشان دادند. افزایش شوری، متوسط جوانهزنی روزانه را در همه تیمارها کاهش داد. بیشترین سطح شوری، طول ساقهچه را در جمعیت مشهد بهترتیب حدود ۶۵ و ۴۴ درصد و در جمعیت گرگان بهترتیب ۷۱ و ۶۴ درصد نسبت به شاهد کاهش داد. تیمار آب ۱۰۰ درجه سلسیوس همراه با تنش ۲۰۰ میلیمولار، فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز را در جمعیت مشهد 9/56 درصد و در جمعیت گرگان 4/45 درصد نسبت به شاهد افزایش داد. همچنین تیمار اسیدسولفوریک با تنش ۲۰۰ میلیمولار، این فعالیت را در جمعیت مشهد 4/25 درصد و در جمعیت گرگان ۱۳ درصد افزایش داد.
نتیجهگیری: تیمار اسیدسولفوریک بهمدت ۳۵ دقیقه در هر دو جمعیت، درصد جوانهزنی را نسبت به تیمار آب ۱۰۰ درجه سلسیوس بهطور معنیداری افزایش داد. با توجه به افزایش بیشتر فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز در جمعیت مشهد، میتوان نتیجه گرفت که این جمعیت تحمل بیشتری به شوری داشته و گزینه مناسبتری برای کشت در اراضی شور است.
جنبههای نوآوری
- اسیدسولفوریک (۳۵ دقیقه) و آب ۱۰۰ درجه سلسیوس (۱ دقیقه) سختی بذر را رفع و جوانهزنی را افزایش دادند.
- جمعیت مشهد مقاومتر از جمعیت گرگان به تنش شوری بود.
- هر دو جمعیت با افزایش فعالیت آنزیمهای پاداکسیدانی با شوری مقابله کردند.
