اعظمی ساردویی ذ.، فکرت ف. و قلاوند ف. 1396. مروری بر کاربرد بنزوتیادیازول در مدیریت بیماریهای گیاهی. دانش بیماریشناسی گیاهی 6(2): 42-33.
استفادهازمواد فعالکننده سیستم دفاعی گیاهانیکیازروشهاینوین در مدیریت بیماریهای گیاهیدر سالهای اخیر است. بنزوتیادیازول (BTH) اولین ترکیب تولیدشده، فعال کننده سیستم دفاعی گیاهان است. بنزوتیادیازول هیچ اثر ضد میکروبی مستقیمی بر بیمارگرها ندارد، ولی میتواند فعالکننده مقاومت سیستمیک اکتسابی به تعدادی از بیماریها در گیاهان شود. این ماده بهطور گسترده برای مقابله با تعدادی از بیمارگرهای گندم، گوجهفرنگی، تنباکو، کاهو، موز و گلابی به بازار عرضه شده است. بهطورکلی بنزودیاتیازول میتواند یک ترکیب بیخطر و قابلاعتماد در حفاظت گیاهان و جایگزین مناسبی برای
نماتدهای انگل گیاهی، از عوامل بیماریزای مهم چغندرقند به شمار میروند که خسارت قابل توجهی را از طریق کاهش کمی و کیفی عملکرد محصول بوجود میآورند. این پژوهش با هدف تعیین پراکنش جمعیت نماتدهای انگل گیاهی در مزرعههای چغندرقند حوزه تحت پوشش کارخانه قند کشت و صنعت جوین، در استان خراسان رضوی که نقش مهمی در تأمین چغندرقند کشور ایفا میکنند، انجام شد.تعداد 150 نمونه خاک اطراف ریشه چغندرقند از مزرعههای پنج حوزه: نقاب، آزادوار، راهچمن، حکمآباد و قزلقارشی، کارخانه قند کشت و صنعت جوین به منظور بررسی پراکنش نماتدهای انگل گیاهی، در سال 1401 جمع آوری و به آزمایشگاه منتقل گردیدند. نماتدها از نمونهها به روش الک و سانتریفوژ و نماتدهای سیست به روش قیف فنویک استخراج شدند. برای تشخیص نماتدهای سیستی و غده ریشه از خصوصیات ریختشناسی لارو و شکل برش انتهایی بدن نماتد ماده استفاده شد. دوازده نماتد متعلق به هشت جنس ، از هفت تیره بالا تیره Tylenchomorpha ، به اسامی: Heterodera schachtii، Meloidogyne javanica، M. incognita،Pratylenchus thornei،P. neglectus، Merlinius brevidens، Ditylenchus myceliophagus، Scutylenchus rugosus، Tylenchorhynchus annulatus،Helicotylenchus sp.، Aphelenchoides sp. و Aphelenchus avenae شناسایی شدند. نماتدهای سیستی و غده ریشه به ترتیب، فراوانیهای 38/3 % و 17% را داشتند. حوزه نقاب با 93/3 % فراوانی دارای بالاترین پراکنش نماتد سیستی و حوزه آزادوار با 60 % فراوانی بیشترین پراکنش نماتدهای غده ریشه را در بین حوزههای این کارخانه قند دارا بودند. نظر به پراکنش و جمعیت بالای نماتدهای سیستی و غده ریشه چغندرقند در بعضی حوزههای این کارخانه برنامههای مدیریتی برای پیشگیری از انتشار نماتدها در مزرعهها و کاهش جمعیت آنها توصیه شده است.
مقاومت فزاینده عوامل بیماریزای گیاهی به آفتکشهای شیمیایی و نگرانیهای ناشی از پیامدهای زیستمحیطی مصرف آنها، ضرورت توسعه راهکارهای پایدار و سازگار با محیطزیست را افزایش داده است. کیتوزان، بهعنوان یک زیستپلیمر طبیعی و زیستتخریبپذیر، به دلیل برخورداری از فعالیت ضدمیکروبی و توانایی تحریک سامانههای دفاعی گیاه، ظرفیت قابلتوجهی برای مدیریت پایدار بیماریهای گیاهی دارد. منابع مختلف تولید کیتوزان شامل پوسته سختپوستان، قارچها و کوتیکول حشرات و نیز روشهای استخراج و عوامل تعیینکننده کیفیت آن، بهویژه درجه استیلزدایی و وزن مولکولی، سازوکارهای چندگانه عملکرد کیتوزان شامل فعالیت مستقیم ضدمیکروبی از طریق اختلال در ساختار و نفوذپذیری غشای عوامل بیماریزا، القای مقاومت سیستمیک از طریق فعالسازی مسیرهای دفاعی و هورمونی، افزایش فعالیت آنزیمهای دفاعی نظیر کیتیناز و گلوکاناز، و تقویت سدهای ساختاری مانند لیگنین و کالوز، نقش کیتوزان در کاهش برخی تنشهای غیرزیستی و بهبود رشد و عملکرد گیاه در این مقاله شرح داده شدهاند. توسعه فرمولاسیونهای هوشمند و نانوساختار، بهینهسازی تولید کیتوزان از منابع پایدار و تلفیق هدفمند آن با سایر روشهای مدیریت بیماریهای گیاهی، میتواند جایگاه این زیستپلیمر را در کشاورزی پایدار و افزایش تولید محصولهای گیاهی تقویت کند.