نیکمرام، ض.، صدروی، م.، قادریزفرهای، م. (1402).تاثیر سه قارچ میکوریز آربوسکولی بر بیماری پاخوره گندم ناشی از Gaeumannomyces graminis var. tritici. دانش بیماریشناسی گیاهی، 13 (1)، 112-104.
پاخوره ناشی از قارچ خاکزی Gaeumannomyces graminis var. triticiیکیاز بیماریهای مهم گندم در جهان است، که میزان خسارت آن تا 50 درصد محصول گزارش شده است.این بیماری از مناطق مختلف کشت گندم در ایران نیز گزارش شده است. کنترل بیولوژیک یکی از روشهای سالم و سازگار با محیط زیست برای مدیریت بیماریهای گیاهی است و قارچهایمیکوریزآربوسکولیمیتوانندنقش مهمی در این زمینه ایفا کنند. این پژوهش برای تعیین تاثیر سه قارچ میکوریز آربوسکولی برشدت این بیماری اجرا شد. جدایهای از بیمارگر از بوته های بیمار گندم در استان کهگیلویه و بویراحمد،جنوب غربی ایران، بدست آمد. تاثیر سه قارچ میکوریز آربوسکولی Funneliformis mosseae ، Rhizoglomus intraradicesو Blaszkowskia deserticola بهتنهاییوترکیبآنها برشدت بیماری وشاخصهای رشدی گندمدرشرایطگلخانهدرقالبطرح کاملاً تصادفی آزمایششد. همه تیمارهایقارچهایمیکوریزباعثکاهش شدت بیماری و افزایششاخصهایرشدنسبتبه گیاهانشاهدشدند ولی تیمار F. mosseae نسبتبه دیگران موثرتر بود. بنابراین از قارچ میکوریز آربوسکولی F. mosseae میتوان برای کاهش شدت بیماری و بهبود شاخصهای رشدی گندم استفاده کرد.
محمدعلی هوشیار، مهدی صدروی، رسول رضایی، جلد 13، شماره 2 - ( بهار و تابستان 1403 )
چکیده
پوسیدگی ریزوکتونیایی ریشه، ناشی از قارچ خاکزی Rhizoctonia solani یک بیماری مهم لوبیا است، که از نقاط مختلف ایران هم گزارش شده است. خسارت بیماری تا 60 درصد محصول در جهان گزارش شده است. مبارزه زیستی میتواند روشی سالم و سازگار با محیط زیست برای مدیریت بیماریهای گیاهی باشد. این پژوهش برای بررسی تاثیر چهار محصول زیستی تجارتی موجود در بازار ایران بر شاخصهای رشدی و شدت بیماری پوسیدگی ریزوکتونیایی در لوبیا برای یافتن روشی مناسب مبارزه زیستی بیماری اجرا شد. تاثیر سه محصول زیستی از قارچهای میکوریزآربوسکولی شامل: Funeliformis mosseae، Rhizoglomus intraradices و میکوپرسیکا (مخلوط چند قارچ میکوریزآربوسکولی) و باکتریBradyrhizobium japonicum بر شاخصهای رشدی و شدت بیماری پوسیدگی ریزوکتونیایی ریشه در لوبیاچیتی رقم کوشا در شرایط گلخانه آزمایش شد. تجزیه و تحلیل آماری دادههای این آزمایش نشان داد که این تیمارها تاثیر معنیداری در کاهش شدت بیماری و شاخصهای رشدی گیاه دارند و در بین آنها F. mosseaeو میکوپرسیکا به ترتیب باعث بیشترین کاهش شدت بیماری و بهبود شاخصهای رشدی گیاه شدند. بنابراین محصول زیستی F. mosseaeومیکوپرسیکا را میتوان برای کاهش شدت بیماری پوسیدگی ریزوکتونیایی ریشه لوبیا و بهبود صفات رشدی آن استفاده نمود.
بیماریهاتهدیدی جدی برای تولید پایدار و سالم محصولهای گیاهی و امنیت غذایی مردم جهان به شمار میروند و سالانه بخش قابل توجهی از تولید آنها را از نظر کمی و کیفی کاهش میدهند. روشهای کلاسیک تشخیص بیماریهای گیاهی مبتنی بر جداسازی بیمارگر در آزمایشگاه و پایش چشمی مزرعه ای پیشرفت بیماری و اجرای روشهای مدیریت، بسیار زمانبر، نیازمند نیروی متخصص و پرهزینه هستند. نرم افزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی از تحلیل تصویر، حسگرهای محیطی و مدلسازی پیشآگاهی بیماریها استفاده میکنند، تا تشخیص سریع بیماریها در سطح مزرعه صورت گیرد، ادغام دادههای هواشناسی، خاک و پارامترهای کشت برای پیشبینی زمان شیوع بیماریها، ارائه پیشنهادهای مناسب برای مدیریت بیماری براساس دادههای قبلی موجود و اجرای سریع و دقیق روشهای مدیریتی با استفاده از اینترنت اشیاء و پهپادها و رباتها انجام میدهند. نرمافزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی به تشخیص سریع و دقیق بیماریهای گیاهی پیش از وارد آوردن خسارت، برقراری سامانه های پیش آگاهی برای بیماریها و پیش بینی زمان دقیق وقوع و شیوع آنها و اجرای به موقع و صحیح روشهای مدیریتی کمک می کنند و امکان افزایش تولیدمحصولهای گیاهی سالم، همراه با کاهش هزینه ها برای تامین امنیت غذایی مردم جهان فراهم می سازند.
