فرشته دهقانی، حبیب الله چادگانی، محمد عبداللهی، رسول رضائی، جلد 14، شماره 2 - ( بهار و تابستان 1404 )
چکیده
اسید دی ال-بتا-آمینو-ان-بوتیریک (BABA) با فعالسازی سازوکارهای طبیعی دفاعی، باعث القای مقاومت در گیاهان علیه نماتدهای ریشهگرهی می شود. این مطالعه به منظور بررسی تأثیر BABA در گیاه بامیه (Abelmoschus esculentus) نسبت به Meloidogne javanica در شرایط گلخانه ای انجام شده است. بذر بامیه رقمClemson Spineless در گلدانهای پلاستیکی یک کیلوگرمی کشت و در دمای 3 ± 27 درجه سانتیگراد و 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی نگهداری شد. برگ گیاهچهها در مرحله چهار برگی، با BABA در غلظتهای صفر (شاهد بدون القاگر)، 5/0، 1 و 2 میلیمولارمحلولپاشی گردید. بعد از گذشت 24 ساعت، جمعیتهای اولیه صفر 1، 2، 4 و 8 لارو سن دو نماتد در گرم خاک به گیاهان مایهزنی شدند. شصت روز پس از مایهزنی نماتد گیاهان برداشت و شاخصهای رشدی گیاه و تولیدمثل نماتد بررسی شدند. نتایج نشان داد که با افزایش غلظت BABA، شاخصهای رویشی گیاه افزایش و جمعیت نماتد در ریشه کاهش یافت. در گیاهان تیمار شده با 2 میلیمولار BABA و مایهزنی شده با هشت، چهار، دو و یک نماتد در گرم خاک، بهترتیب، میانگین طول شاخساره در مقایسه شاهد 9/43، 1/45، 5/32 و 2/32 درصد، میانگین وزن تر شاخساره 37، 2/38، 69 و 5/61 درصد و وزن خشک شاخساره 5/23، 5/24، 4/37 و 7/39 درصد افزایش و فاکتور تولیدمثل نماتد به ترتیب 1/25، 9/25، 1/14 و 4/38 درصد کاهش یافت. این مطالعه نشان داد که کاربرد BABA باعث بهبود شاخصهای رویشی گیاهان بامیه آلوده به نماتد M. javanica میشود. اگرچه BABA در بالاترین سطح جمعیت نماتد تأثیر معنیداری بر فاکتور تولیدمثل نداشت، اما همه غلظتها رشد گیاه را حتی در جمعیت بالای نماتد بهبود بخشیدند. محلول پاشی بوته های بامیه آلوده به سطوح مختلف جمعیتی نماتد M. javanica با 2 میلیمولار BABA باعث افزایش مقاومت آنها در شرایط گلخانه میگردد.
