جلد 8، شماره 2 - ( (پاییز و زمستان) 1400 )                   سال1400، جلد8 شماره 2 صفحات 50-41 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


دانشگاه یاسوج ، aminsalehi@yu.ac.ir
چکیده:   (713 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه: گل سازویی یا تشنه‌داری (Schrophularia striata) یکی از گیاهان دارویی خانواده گل میمونی و دارای ترکیبات فنلی می‌باشد. مردم محلی به صورت سنتی از این گیاه دارویی برای درمان عفونت ناشی از زخم‌ها، بیمارهای دستگاه گوارش و بیماری‌های چشمی استفاده می‌کنند. به علت مصرف بی‌رویه توسط مردم بومی و  همچنین تغییرات اقلیم منطقه رویش که باعث افزایش دما شده است سرمای کافی برای شکست خواب بذر آن در شرایط حاضر فراهم نبوده و جوانه‌زنی و رویش آن کاهش یافته است، این گیاه در معرض خطر انقراض قرار گرفته است. از آنجایی که تکثیر این گیاه در رویشگاه‌های طبیعی از طریق بذر صورت می‌گیرد و با توجه به خواب عمیق بذر گیاه تشنه داری، بررسی روش‌های مختلف شکست خواب بذر، برای حفاظت و اهلی سازی از این گونه ضروری به نظر می‌رسد. در این تحقیق، روش‌های مناسب شکست خواب بذر این گیاه با استفاده از تیمارهای سرمادهی و اسید جیبرلیک روی بذرهای جمع‌آوری شده از رویشگاه‌های مختلف استان ایلام مورد مطالعه قرار گرفت.
مواد و روش‌ها: به منظور بررسی اثر سرمادهی و اسید جیبرلیک بر شکست خواب بذر تشنه‌داری، آزمایشی به صورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی، با چهار تکرار در دانشکده کشاورزی دانشگاه یاسوج در سال 1397 انجام شد. عامل اول آزمایش شامل طول دوره سرمادهی مرطوب با زمان‌های 0، 4، 8، 12 و 16 هفته، عامل دوم شامل اسید جیبرلیک (0، 300 و 600 میلی‌گرم بر لیتر) و عامل سوم پنج رویشگاه شامل ایلام، ایوان، مهران، آبدانان و دهلران بودند.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که تیمار 16 هفته سرمادهی و غلظت اسیدجیبرلیک صفر بیشترین درصد جوانه‌زنی در همه رویشگاه‌ها را داشت، بطوریکه درصد جوانه زنی در رویشگاه‌های مهران، ایوان، ایلام، آبدانان و دهلران بترتیب ۶۶، ۵۰، ۳۶، ۳۰ و ۲۵ درصد بود. همچنین بیشترین میزان سرعت جوانه‌زنی در همه رویشگاه‌ها در سرمادهی 16 هفته و غلظت اسیدجیبرلیک صفر میلی‌گرم بر لیتر بدست آمد. در مورد یکنواختی جوانه‌زنی بیشترین میزان در سرمادهی 16 و 12 هفته به دست آمد.
نتیجه‌گیری: طول دوره سرمادهی بر درصد و سرعت جوانه‌زنی بذر گیاه تشنه‌داری مؤثر بود و با افزایش آن درصد و سرعت جوانه‌زنی نیز افزایش یافت که نشان دهنده این موضوع است که بذور تشنه‌داری مورد مطالعه دارای درجاتی از خواب فیزیولوژیک بودند و بذر رویشگاه‌های مرتفع‌تر به طول دوره سرمادهی بیشتری نسبت به رویشگاه‌های پست‌تر برای جوانه‌زنی نیاز دارند. همچنین با توجه به نتایج این آزمایش، جهت افزایش درصد جوانه‌زنی از دوره‌های سرمادهی بالاتر از 16 هفته استفاده گردد.

جنبه‌های نوآوری:
1- طول دوره سرمادهی با وجود اسید جیبرلیک مهترین عامل برای شکست خواب بذر تشنه‌داری بود و جوانه‌زنی افزایش یافت.
2- با افزایش ارتفاع از سطح دریا و طول دوره سرمادهی یکسان رویشگاه‌هایی که دارای ارتفاع کمتری از سطح دریا بودند درصد و سرعت جوانه‌زنی بیشتری داشتند.
شماره‌ی مقاله: 3
متن کامل [PDF 460 kb]   (21 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: فیزیولوژی بذر
دریافت: 1399/12/8 | پذیرش: 1400/6/27

فهرست منابع
1. Azadbakht, M. 2000. Classification of medicinal plants. Timurzadeh Publications, 420p. [In Persian].
2. Amoaghaei, R.1998. The effect of gibberellin and humid cold on dormancy failure of coma seeds (Ferula ovina Boiss.). Agricultural Science and Technology and Natural Resources, Soil and Water Sciences, 11 (40): 471-481.
3. Baskin, J.M. and Baskin, C.C. 2004. A classification system for seed dormancy. Seed Science Research, 14: 1-16. [DOI:10.1079/SSR2003150]
4. Banaeyan, M. and Najafi, F. 2004. Report on the study of germination characteristics in the seeds of some wild medicinal plants in Iran. Iranian Journal of Seed Research, 2(1): 65-72. [In Persian with English Summary].
5. Cavieres, L.A. and Arroyo M.T.K. 2000. Seed germination response to cold stratification period and thermal regime in Phacelia secunda (Hydrophyllaceae). Plant Ecology, 149(1): 1-8. [DOI:10.1023/A:1009802806674]
6. Copeland, L.O. and McDonald, M.B., 2001. Principles of Seed Science and Technology. Dordrecht, The etherlands: Kluwer Academic Publishers. [DOI:10.1007/978-1-4615-1619-4]
7. Fang, S., Wang, J., Wei, Z. and Zhu, Z. 2006. Methods to break seed dormancy in Cyclocarya paliurus (batal) iljinskaja. Scientia Horticultural, 110(3): 305-309. [DOI:10.1016/j.scienta.2006.06.031]
8. Farhudi, R. and Mekizadeh Tafti, M. 2013. Sleep failure study of mountain beetles affected by gibberellic acid and cold thymus. Iranian Journal of Seed Science and Technology, 3(2): 241-249. [In Persian with English Summary].
9. Finch-Savage, B. 2013. Seeds: Physiology of development, germination and dormancy. In: Bewley, J.D., Bradford, K.J., Hilhorst, H.W.M. and Nonogaki, H. Springer, New York-Heidelberg Dordrecht-London. 392p. Seed Science Research, 23(4): 289-289. [DOI:10.1017/S0960258513000287]
10. Irvani, N., Solouki, M., Omidi, M., Saidi, A. and Zare, A. 2012. Seed germination and dormancy breaking in Drama ammoniacum L., an endangered medicinal plant. Trakya Journal of Sciences, 10(1): 9-15.
11. ISTA, 2008. The international rules for seed testing. International Seed testing Association, 138p.
12. Karavani, B., Afshari, R.T., Hosseini, N.M., Oveisi, M. and Miranshahi, B. 2015. Assessment of seed dormancy in Scrophularia striata. Seed Science and Technology, 44(1): 218-223. [In Persian with English Summary]. [DOI:10.15258/sst.2016.44.1.18]
13. Keshtcar, H.R, Azarniwand, H. and Shahreari, A. 2011. The effect of some treatments on sleep failure and germination of Ferula gummosa and Ferula assa- foetida seeds. Rangeland Scientific Journal, 3(2): 281-29. [In Persian with English Summary].
14. Mohammadpour, M. and Gorbani, H. 2005. Ecological Characteristics and Habitats of Seven Important Medicinal Species of Ilam Province. Conference on Sustainable Development of Medicinal Plants, August 2005, Mashhad. 141-142. ]In Persian [
15. Mozaffarian, and. 2006. Plant Flora of Ilam. Institute of Forestry and Rangelands Research.
16. Nabaei, M., Roshandel, P. and Mohammadkhani, A. 2011. Effective methods for sleep failure and increased germination of Rheum ribes L. Iranian Journal of Medicinal and Aromatics Plant Research, 23(2): 212-222. [In Persian with English Summary].
17. Nemati A, Sharifi H, Gerdakaneh M, Sharifi Z. 2016. The effect of pre-chilling and gibberellic acid on breaking seed dormancy of two medicinal plants species Silybum Mrianum and Citrulus Colocynthis. Iranian Journal of Seed Research, 3(1): 169-177. [In Persian with English Summary].
18. Rezaei, N. 2016. Study of wet cooling and potassium nitrate on dormancy failure of celery seeds (Kelussia odoratissima Mozaff.). Third National Conference on Agriculture and Sustainable Natural Resources, Tehran. [In Persian].
19. Salehi, A., Masumiasl, A. and Moradi, A. 2015. Evaluation of the effective methods of seed dormancy breaking in medicinal plant of Bilhar (Dorema aucheri). Iranian Journal of Seed Research, 2(1): 65-72. [In Persian with English Summary].
20. Sharifi, H., Khajah-Hosseini, M. and Rashed-Mohassel, M.H. 2015. Study of seed dormancy in seven medicinal species from Apiaceae. Iranian Journal of Seed Research, 2(1): 25-36. [In Persian with English Summary].
21. Tajbakhsh, M. 1997. Seed (Cognition-Certification and Control). Ahrar Tabriz Publications, 182P. [In Persian].
22. Tipirdamaz, R. and Gomurgen, N. 2000. The effects of temperature and gibberellic acid on germination of Eranthis hyemalis (L.) Salisb. seeds. Turkish Journal of Botany, 24(2): 143-146.
23. Verma, S.K., Bjpai, G.C. Tewari, S.K. and Singh, J. 2005. Seedling index and yield as influenced by seed size in pigeon pea. Legume Research, 28(2): 143-145.

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.