fa متابولومیکس و کاربرد آن در بیماری‌شناسی گیاهی تخصصي Special ترویجی Extentional <div><div style="text-align: right "><span style="font-family: 'B Lotus' font-size: 12pt direction: rtl ">امجدی، ز. و حمزه­زرقانی، ح. 1392. متابولومیکس و کاربرد آن در بیماری­شناسی­گیاهی. </span><i style="direction: rtl font-family: 'B Lotus' font-size: 12pt ">دانش بیماری­شناسی­گیاهی </i><span style="direction: rtl font-family: 'B Lotus' font-size: 12pt ">3(1): 16-1</span></div></div> متابولومیکس یا واکاوی متابولیت‌های سلولی، دانش مطالعه‌ی مولکول‌های کوچک درون سلولی و تغییرات آن‌ها در شرایط مختلف است. اندازه‌گیری کمّی و کیفی این متابولیت‌ها اطلاعات مفیدی از وضعیت بیوشیمیایی سلول و فعالیت ژن‌ها را فراهم می‌کند. متابولومیکس امروزه کاربرد وسیعی در کشاورزی پیدا کرده و در بیماری-شناسی گیاهی با استفاده از آن پاسخ گیاهان به تنش‌های زیستی و غیرزیستی، بیماری‌های انباری و ارقام مقاوم شناسایی می‌شوند. از آنجایی که متابولیت‌ها محصولات نهایی بیان ژن‌ها هستند، بررسی پروفیل متابولیتی موجب درک کامل-تری از سازوکار‌های دفاعی گیاه در برابر بیمارگرها می‌شود. این روش ابزاری سریع، آسان و دقیق برای شناسایی متابولیت‌های مرتبط با مقاومت به عنوان نشانگرهای زیستی برای شناسایی ارقام مقاوم به بیماری‌ها است. علاوه بر این دانستن سازوکار مقاومت در سطح مولکولی، درک بهتری را از عملکرد ژن‌های مقاومت به بیماری‌ها ایجاد کرده و هرمی کردن ژن‌های مقاوم مناسب در یک رقم منتخب را امکان‌پذیر می‌کند. این مقاله مروری بر روش‌های مطالعه متابولیت‌ها، مشکلات اجرایی آن‌ها و کاربردهای آن در بیماری‌شناسی گیاهی است. Metabolomics or analysis of all cellular metabolites is a new and powerful tool that provides possible quick view to the large number of small molecules (metabolites) within the cell and indicates dynamics of these molecules under different conditions. Quantitative and qualitative measurements of large number of cellular metabolites provide a broad view of the biochemical status of an organism that can be used to monitor and assess gene function. Today, metabolomics is widely being used in agriculture for classification of plants, studying phytochemical diversity of medicinal plants, assessment of the changes which occur in the biochemical composition of foods occurring, for example, during the pasteurization of Basmati rice for long-term storage or the boiling for direct consumption. In plant pathology, metabolomics has been mainly used to study plant responses to a wide range of biotic or abiotic stresses including resistance of plants to pathogens and also as a powerful tool for functional genomics studies. Profiling of the transcriptome and proteome has received some criticism due to their inability to predict gene function but profiling of the metabolites is promising as it provides instantaneous large amounts of data from cell physiology. Study of plant genetic resistance is one of the most important applications of metabolomics. Since metabolites are final products of gene expression and all changes in gene expression is reflected in metabolite profiles, hence metabolite profiles produce a more comprehensive understanding of plant defense mechanisms against stresses such as pathogen challenge. On the other hand, breeders are looking for rapid, simple and accurate tools for identifying metabolites associated with resistance as biomarker for screening cultivars resistant to diseases. In addition, understanding resistance mechanisms at the level of metabolome may help breeders for better understanding of resistant gene function and pyramiding suitable resistant gene in elite cultivar. This article is a review of the science, its applications in plant pathology, methods of study metabolites and their administrative problems. بیماری, پروفیل, گیاه, متابولیت‌, مقاومت metabolites, metabolite profiling, plant disease, resistance 1 16 http://yujs.yu.ac.ir/pps/browse.php?a_code=A-10-1-34&slc_lang=fa&sid=1 ZAHRA AMJADI زهرا امجدی 1003194753284600235 1003194753284600235 No and Plant pathology, Department of Plant Protection, College of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran بخش گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز HABIBALLAH HAMZEHZARGHANI حبیب‌اله حمزه‌زرقانی zarghani@shirazu.ac.ir 1003194753284600236 1003194753284600236 Yes of Plant pathology, Department of Plant Protection, College of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran بیماری‌شناسی گیاهی، بخش گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز