دانش بیماری شناسی گیاهی

کاربرد باکتری‏ها در مبارزه زیستی با نماتدهای انگل گیاهی

محمد عبدالهی

عبدالهی م. و اکرمی پور ن. 1393. کاربرد باکتری‏ها در مبارزه زیستی با نماتدهای انگل گیاهی . دانش بیماری شناسی گیاهی 3(2): 20-1.

نماتدهای انگل گیاهی در بسیاری از مناطق جهان موجب خسارت اقتصادی به انواع محصولات کشاورزی می شوند. بعضی از این نماتدها در خاک تحت تاثیرباکتری‏های متعارض قرار می گیرند و همین موضوع امکان استفاده از این باکتری ها را در مبارزه زیستی با آن ها فراهم کرده‏ است. باکتری‏ها به شیوه‏های مختلفی از جمله سرکوب مستقیم نماتدها، افزایش رشد گیاه، افزایش جمعیت در فراریشه و فعالیت تعارضی، بر نماتدها اثر می‏گذارند. به ‏طور کلی، با در نظر گرفتن نحوه تأثیر باکتری ها بر نماتدها، آن ها به گروه های انگل کننده، تولیدکننده زهرابه، مواد پادزیستی و آنزیم ها و افزایش‏دهنده‏ی رشد گیاهان تقسیم بندی شده اند. بر اساس پژوهش های انجام شده این باکتری‏ها در گروه‏های نماتدخوار، فرصت طلب، حاضر در فراریشه، درون‏رست، همزیست با نماتدهای بیمارگر حشرات و تشکیل دهنده‏ی پروتیین‏های کریستالی قرار داده شده اند. همچنین امکان کاربرد تلفیقی باکتری ها با بعضی ریزجانداران متعارض دیگر در مبارزه زیستی با نماتدهای انگل گیاهی نیز به اثبات رسیده است.

دی‌ان‌ای‌های ناقص و ستلایت‌های ویروس‌های گیاهی دی‌ان‌ای‌دار

سیدعلی اکبر بهجت نیا

تابعین س. و بهجتنیا س. ع.ا. 1393. دیانایهای ناقص و ستلایت های ویروسهای گیاهی دیانایدار. دانش بیماریشناسیگیاهی 3(2): 32-21.

در گیاهان آلوده به ویروس های دی ان ای دار، به طور معمول علاوه بر دی ان ای ژنومی، انواع مختلفی از نسخه های دی ان ای کوچک تر از ژنوم نیز حضور دارند که از ژنوم ویروس مشتق شده و یا دارای توالی های غیر از ژنوم ویروس هستند. بعضی از این دی ان ای ها که اثر قابل توجهی بر چرخه ی ویروس و نیز بروز و پیشرفت بیماری و نشانه ها ندارند، را دی ان ای های ناقص می گویند. تعداد دیگری از آن ها که سبب کاهش تجمع دی ان ای ژنومی ویروس و در نتیجه کاهش نشانه ها و بهبودی می گردند، دی ان ای های ناقص مداخله گر نامیده شده اند. تعدادی از آن-ها نیز القاکننده ی نشانه های بیماری هستند که تحت عنوان دی ان ای های ستلایت شناخته می شوند. تمام این اجزا برای همانندسازی، کپسیدپوشی و حرکت در گیاه به ویروس اصلی وابسته هستند. دی ان ای های ستلایت هرچند که فاقد همانندی مشخصی با ژنوم ویروس هستند اما مسئول القای نشانه های بیماری هستند. در حالی که دی ان ا های ناقص و ناقص مداخله گر همانندی زیادی با ژنوم ویروس دارند، تنها دی ان ای های ناقص مداخله گر توانایی دخالت در فرآیندهای تکثیر، بروز و توسعه ی نشانه های بیماری را دارا هستند. در این مقاله انواع و خصوصیات این قبیل دی ان ای ها و نحوه انتقال آن ها شرح داده شده است.

کاربرد فنآوری هسته‌ای در مدیریت بیماری‌های گیاهی

حبیب اله حمزه زرقانی

شرافتیفر م. ، حمزه زرقانی ح. و شهبازی س. 1393. کاربرد فنآوری هستهای در مدیریت بیماریهای گیاهی. دانش بیماریشناسیگیاهی 3(2): 43-33.

یکی از ارکان توسعه پایدار هر کشور در بخش کشاورزی تولید مواد غذایی مناسب و تامین امنیت آن است. در حال حاضر بیش از 800 میلیون نفر عموما در آفریقا وآسیا از گرسنگی رنج می برند و کشاورزی مبنع اصلی برای تهیه غذای این افراد است. یکی از کاربردهای فنآوری هسته ای، استفاده از آن در کاهش خسارت آفات و بیماری های گیاهی است. روش های هسته ای در بیمار ی شناسی گیاهی به طور کلی در 3 گروه ردیابی، ایجاد جهش و پرتوتابی محصولات برای القای مقاومت در گیاهان و کاهش یا نابودی عوامل بیماری زا مورد استفاده قرار می گیرند. امروزه یکی از جدیدترین مباحثی که مورد توجه قرارگرفته، استفاده از اشعه گاما در القای مقاومت در برابر تنش-های محیطی و بیمارگرها و بهبود خصوصیات رشدی گیاهان است. استفاده از این توان بویژه برای مدیریت بیماری-های بذر و گیاهچه که بخش اعظم خسارت را در اولین هفته های رشد گیاهچه وارد می آورند از اهمیت بالایی برخوردار است.

نقش باکتری‌ها در مقابله با تنش‌های غیرزنده در گیاهان

مسعود احمدزاده

اعزازی ر. و احمدزاده م. 1393. نقش باکتری ها در مقابله با تنش های غیرزنده در گیاهان. دانش بیماری شناسی گیاهی 3(2): 62-44.

تنش های غیر‏زنده در سراسر دنیا یکی از عوامل محدودکننده کشاورزی محسوب می‏شوند. به طور میانگین بسته به نوع گیاه، تنش های غیرزنده سبب کاهش 50 تا 82 درصدی عملکرد گیاهان می شوند. تنش های غیرزنده شامل دمای نامناسب، خشکی، شوری، غرقاب، یخبندان، اشعه ی فرابنفش، سمیت مواد معدنی مانند فلزات سنگین، کمبودهای غذایی، اسیدیته نامناسب، آلاینده های هوا و آسیب های مکانیکی می باشند. تنش های غیرزنده منجر به سمیت متابولیکی، گسستگی غشای سلولی، کاهش فتوسنتز، کاهش جذب بعضی از عناصر غذایی، تغییر سطوح هورمون های گیاهی و در نهایت کاهش رشد و عملکرد گیاهان می شوند. بنابراین کاهش اثر این تنش ها، مهم و ضروری است. باکتری های فراریشه افزایش دهنده رشد گیاهان نقش مهمی در مدیریت عوامل بیماری زای زنده و توان بالایی در کاهش تنش های غیرزنده در گیاهان دارند.

نحوه‌ سازگاری فیتوپلاسماها با میزبان‌های گیاهی و حشره‌ای

رضا مستوفی زاده قلمفرسا

ایراندوست.، سلمانینژاد ف. و مستوفیزاده قلمفرسا ر. 1393. نحوه سازگاری فیتوپلاسماها با میزبانهای گیاهی و حشرهای. دانش بیماریشناسیگیاهی 3(2): 72-63.

فیتوپلاسماها بیمارگرهای گیاهی هستند که در آوندهای آبکش مستقر می شوند و تکثیر می یابند. آن ها با حشره های تغذیه کننده از شیره ی آوندی، در بین گیاهان مختلف انتقال می یابند. فیتوپلاسماها زیست شناسی و چرخه ی زندگی متفاوتی نسبت به باکتری ها دارند، زیرا آن ها توانایی بقا در میزبان هایی از 2 سلسله ی کاملاً متفاوت یعنی گیاهان و جانوران (حشره ها) را دارند. آن ها میزبان هایشان را به صورت فراگیر آلوده می کنند. فیتوپلاسماها برای سازگاری با میزبان های مختلف از سازوکارهایی مانند تغییر در میزان بیان ژن ها، ایجاد تنوع و نوترکیبی در دی اِن اِی های خارج کروموزومی و نیز واحدهای بالقوه متحرک، تولید عمل گرها و خاموشی مسیرهای پیام دهی دفاعی استفاده می کنند و با موفقیت در آن ها استقرار و تکثیر یافته، تولید بیماری می کنند. شناسایی این سازوکار ها گامی مهم برای برنامه ریزی مدیریت موفق این بیمارگرها است.

مدل پیش‌آگاهی بیماری سفیدک کرکی خیار

مهدی صدروی

صدروی م. و توکلی م. 1393. مدل پیش آگاهی بیماری سفیدک کرکی خیار. دانش بیماری شناسی گیاهی 3(2):81-73.

بیماری سفیدک کرکی، ناشی از Pseudoperonospora cubensis ، مهمترین بیماری خیار در مناطق مرطوب و گلخانه های تولید آن در کشور است، که خسارت آن تا 100درصد محصول می رسد. از آنجا که برای مبارزه با این بیماری روی ارقام حساس تحت کشت، اغلب از مبارزه شیمیایی استفاده می شود، با برقراری برنامه پیش آگاهی آن براساس بررسی جمعیت بیمارگر در مزرعه و اندازه گیری دما و رطوبت نسبی هوا در مزرعه و گلخانه می توان زمان ظهور بیماری را پیش بینی نمود و با یک سمپاشی به موقع با یکی از سموم محفاظتی و یا جذبی مناسب از بروز و شیوع بیماری پیشگیری نمود و خطر باقیماندن سم در این محصول، که به صورت تازه مصرف می شود، هزینه های تولید و قیمت محصول را کاهش داد.