دانش بیماری شناسی گیاهی

کاربرد مهندسی ژنتیک در ایجاد گیاهان مقاوم به بیماری‌ها

مهدی صدروی

صدروی، م. 1391. کاربرد مهندسی ژنتیک در ایجاد گیاهان مقاوم به بیماری ها. دانش بیماری شناسی گیاهی 1(2): 9-1

دانش مهندسی ژنتیک از حدود 160 سال پیش با کشف قوانین وراثت صفات زیستی، آغاز گردیده و در آن روش های جداسازی و خالص سازی DNA از سلول، همانند سازی و تکثیر قطعه های آن با واکنش زنجیره ای پلیمراز، شناسایی و خالص نمودن ژن های مطلوب و انتقال آن ها به درون سلول گیاهان به طور غیر مستقیم با استفاده از باکتری Agrobacterium tumefaciens و یا به طور مستقیم با تفنگ ژنی و تولید گیاه کامل تراریخته از سلول تراریخته با کشت بافت، در طی 4 دهه اخیر ابداع و کامل گردیده اند. با استفاده از این فنآوری امکان انتقال ژن های مطلوب، بدون همراهی با هیچ ژن نامطلوبی به گیاهان میسر شده است و گیاهان تراریخته مقاوم به بیماری های قارچی، باکتریایی، ویروسی، نماتدها و تنش های محیطی تولید شده اند. مهندسی ژنتیک امیدی برای مدیریت بهتر بیماری های گیاهان و افزایش تولید محصولات کشاورزی برای تامین نیازهای غذایی جمعیت روزافزون انسان، به وجود آورده است.

معرفی سامانه پیش‌آگاهی تام‌کست برای مبارزه شیمیایی با بیماری سوختگی زودهنگام گوجه‌فرنگی

حبیب اله حمزه زرقانی

خنشا، م.، برزگر، ف. و حمزه زرقانی، ح. 1391. معرفی سامانه پیش آگاهی تام کست برای مبارزه شیمیایی با بیماری سوختگی زودهنگام گوجه فرنگی. دانش بیماری شناسی گیاهی 1 (2): 20-10

سوختگی زودهنگام از بیماری های مهم گوجه فرنگی در دنیا است که کشاورزان برای مبارزه با آن مجبور به سمپاشی-های مکرر می شوند. یکی از راه های کاهش مصرف سموم، هزینه های تولید و خطر آلودگی محیط زیست، سمپاشی بر اساس پیش بینی سامانه پیش آگاهی تام کست است، که در آن بر اساس مدت زمان مرطوب بودن سطح برگ ها و دما در طی دوره رشد گوجه فرنگی در هر منطقه، شدت بیماری پیش بینی و زمان مناسب سمپاشی تعیین می شود . استفاده از این سامانه در بعضی کشورها مصرف سموم روی گوجه فرنگی را به نحو قابل توجهی کاهش داده است. این سامانه زمان سمپاشی را به نحوی پیش بینی می کند که سمپاشی در زمان مورد نیاز و با تاثیر حداکثر انجام شود. با استفاده از این روش پیش آگاهی در ایران می توان ضمن کاهش مصرف سموم روی این میوه که معمولاً به صورت تازه مصرف می شود، کارآیی سموم مصرفی و میزان محصول را نیز افزایش داد.

بیماری گموز مرکبات در استان کهگیلویه و بویراحمد و روش‌ مدیریت آن

عباس صلاحی اردکانی

صلاحی اردکانی، ع. 1391. بیماری گموز مرکبات در استان کهگیلویه و بویراحمد و روش مدیریت آن. دانش بیماری شناسی گیاهی 1(2): 30- 21.

بیماری گموز مرکبات باعث شکاف در پوست طوقه همراه با ترشح صمغ ، پوسیدگی طوقه و ریشه، خشکیدگی سرشاخه ها و زوال نهال ها و درختان می شود. این بیماری که قبلا در ایران از استان های خوزستان و فارس گزارش شده، در مناطق مله برفی، بیدستان، پشت کوه، تل مویزی، بیدزرد، چهار بیشه علیا و چهار بیشه سفلی از توابع شهرستان گچساران و چشمه بلقیس، ده برجی، اسپر و مارین از توابع شهرستان کهگیلویه در استان کهگیلویه و بویراحمد شیوع یافته است. بیشترین آلودگی به ترتیب روی لیموترش، لیموشیرین، لیمو خارکی و پرتقال دیده شده است. عامل بیماری Phytophthora nicotianae تشخیص داده شده است. این بیماری که به دلیل کاشت نهال های بیمار، شیوه نادرست کاشت نهال ها، حساسیت پایه، روش نامناسب آبیاری در این استان شیوع یافته را می-توان با کاشت نهال پیوند شده روی پایه نارنج سالم و گواهی شده، اصلاح شیوه های کاشت و آبیاری، مبارزه شیمیایی و مبارزه زیستی با استفاده از قارچ ها و باکتری های متعارض مدیریت نمود.

معرفی روش‌های جداسازی و شناسایی هشت ‌شبه‌گونه ‌ Trichoderma

رضا مستوفی زاده قلمفرسا

مویدی،گ. و مستوفی زاده قلم فرسا، ر. 1391. معرفی روش های جداسازی و شناسایی هشت شبه گونه Trichoderma. دانش بیماری شناسی گیاهی 1(2) : 39-31.

شبه گونه های Trichoderma از مهم ترین قارچ های خاک زی متعارض قارچ های بیمارگر گیاهان می باشند، که در القای مقاومت در گیاهان زراعی نیز نقش دارند، بنابراین جداسازی و شناسایی آن ها می تواند کمک زیادی به استفاده از آن ها در مبارزه زیستی با بیمارگرها نماید. این قارچ ها را می توان با روش رقیق سازی سوسپانسیون خاک و کشت روی محیط های داوه، پپتون رزبنگال و یا سیب زمینی/دکستروز/آگار تعدیل شده، جداسازی کرد. شناسایی آن ها نیز بر اساس ویژگی های پرگنه ها، خصوصیات ریخت شناسی کنیدیوم برها، فیالیدها و کنیدیوم ها صورت می-گیرد. هشتادو پنج جدایه ی Trichoderma از 25 نمونه ی خاک، 8 منطقه ی چغندرکاری استان فارس به این روش جدا و خالص سازی شدند. با مطالعه صفات آن ها، 8 شبه گونه ی Trichoderma ،به اسامی T. asperellum، T. atroviride، T. brevicompactum، T. harzianum، T. longibrachiatum، T. spirale،T. tomentosum وT. virens ، شناسایی شدند. روش های جداسازی، شناسایی و خصوصیات ریخت شناسی این قارچ ها شرح داده شده است.

بیماری پوسیدگی فوزاریومی بلال ذرت

وحید رهجو

رهجو، و. و زمانی، م. 1391. بیماری پوسیدگی فوزاریومی بلال ذرت . دانش بیماری شناسی گیاهی 1(2) : 45-40.

بیماری پوسیدگی فوزاریومی بلال یکی از مهم ترین بیماری های ذرت در ایران است. این بیماری توسط قارچ moniliforme Fusarium به وجود می آید. نشانه های آن لکه های صورتی تا قرمز رنگ روی بلال و سرانجام پوسیدگی کامل آن و افت کمی و کیفی محصول است. مناسب ترین روش مدیریت بیماری شناسایی و کشت هیبریدهای مقاوم یا نیمه مقاوم است. واکنش هیبریدها به بیماری با مایه زنی بلال با سوسپانسیون کنیدیوم های قارچ به روش سوراخ کردن در مزرعه، بر اساس شدت بیماری، تعیین می گردد. بر اساس تحقیق انجام شده در ایران از بین 12 هیبرید تحت کاشت، 2 هیبرید K3493/1 × K18 و KLM 77029/8-1-2-3-2-3 × MO17 مقاوم و 9 هیبرید نیمه مقاوم هستند. با ترویج کشت این هیبریدها، می توان به مدیریت بیماری و افزایش کمی و کیفی محصول ذرت امید داشت.

بیماری پوسیدگی فیتوفترایی طوقه و ریشه هلو

فریبا قادری

قادری، ف. 1391. بیماری پوسیدگی فیتوفترایی طوقه و ریشه هلو. دانش بیماری شناسی گیاهی 1(2): 52-46.

پوسیدگی طوقه و ریشه یک بیماری مهم در باغ های هلو استان کهگیلویه و بویراحمد است. نشانه های آن پژمردگی، ضعف عمومی، کم شدن شاخ و برگ ها و گاهی خشکیدگی ناگهانی درخت است. برای جداسازی بیمارگر، از محیط کشت عصاره بلغورذرت/ آگار همراه با آنتی بیوتیک های دلواسید، آمپی سیلین و ریفامپیسین استفاده می شود. عامل بیماری Phytophthora cactorum است. برای اثبات بیماری زایی آن از 2 روش مایه زنی شاخه متصل به درخت و یا آلوده کردن خاک اطراف ریشه و طوقه نهال استفاده می شود. مایه زنی ریشه و طوقه گیاهچه ها و نهال های 6 رقم هلو با این بیمارگر، نشان داده که رقم تلخه مقاوم، ، ارقام آلبرتا، ردهون و هلوی قرمز مشهد نیمه حساس و ارقام انجیری و جی اچ هیل حساس به بیماری هستند

گیاهان حساس به باکتری‌های مولد پوسیدگی نرم در ایران

میثم تقی نسب

تقی نسب، م. 1391. گیاهان حساس به باکتری های مولد پوسیدگی نرم در ایران. دانش بیماری شناسی گیاهی 1(2): 63-53

باکتری های مولد پوسیدگی نرم، گونه های Pectobacterium و Dickeya ، از بیمارگرهای مهم گیاهان هستند، که انتشار جهانی دارند. دامنه میزبانی این باکتری ها بسیار وسیع بوده و موجب لهیدگی بافت های گیاهی می-گردند. بیماری های ناشی از این باکتری ها به شکل پوسیدگی نرم، ساقه سیاه، لهیدگی پیاز گل ها و لکه برگی در ایران از ذرت، برنج، کانولا، چغندرقند، سیب زمینی، موز، خرما، هویج، کلم، پیاز، شلغم ، فلفل، فیلودندرون، پاندانوس، دیفن باخیا، سیکلامن، زنبق، آگلونما، دراسنا، گلایول، فیکوس، کاکتوس زینتی و گل جالیز گزارش شده اند. برخی از ارقام گیاهان زراعی کشور نظیر ذرت، سیب زمینی و چغندرقند نسبت به این باکتری ها متحمل شناخته شده اند.