دانش بیماری شناسی گیاهی

معرفی شش گونه‌ دنبلان جنگلی

ابراهیم محمدی گل تپه

رحمانی ح.ر. و محمدی گل تپه ا. 1395. معرفی شش گونه دنبلان جنگلی . دانش بیماری شناسی گیاهی 5(2):12-1.

قارچ های خوراکی که تحت عنوان دنبلان شناخته می شوند از رده آسکومیست های آپوتس دار می باشند. این قارچ ها اندام بارده خود را در سطح یا زیرزمین تولید می کنند و اکتومیکوریزای اجباری گیاهان هستند. جنس Tuber از راسته Pezizales و رده Pezizomycets است. این جنس دارای گونه های متعددی است که در نقاط مختلف جهان پراکنده می باشند. کشورهای فرانسه، ایتالیا، بریتانیا و نیوزیلند از جمله کشورهایی هستند که در سطح تجارتی نسبت به تولید قارچ های دنبلان اقدام کرده اند. در بین گونه های قارچ های دنبلان خوراکی در دنیا، گونه های دنبلان سفید باارزش Tuber magnatum و دنبلان سیاه باارزش T. melanosporum، از نظر اقتصادی و دارویی ارزش بسیار زیادی دارند. با توجه به ارزش بالای غذایی و دارویی این قارچ ها انجام تحقیقات علمی بیشتر در زمینه شناسایی دقیق آن ها ضرورت دارد.

بیماری لکه برگی سرکوسپورایی چغندرقند

مهدی ارزنلو

موسوی س. و ارزنلو م. 1395. بیماری لکه برگی سرکوسپورایی چغندرقند. دانش بیماری شناسی گیاهی 5(2):22-13.

بیماری لکه برگی سرکوسپورایی چغندرقند یکی از مهم ترین بیماری اندام های هوایی این گیاه است. این بیماری در سراسر جهان بیش از یک سوم مناطق کشت چغندرقند را تحت تأثیر قرار داده است. عامل بیماری قارچ Cercospora beticola است. تنوع ریخت شناختی و ژنتیکی زیادی در داخل و بین جمعیت های این گونه گزارش شده است. مدیریت بیماری به روش های زراعی، کاشت ارقام مقاوم و پاشیدن سموم شیمیایی صورت می گیرد. با توجه به خسارت اقتصادی بیماری در ایران، در این مقاله جنبه های مختلف آن شامل معرفی عامل بیماری، زیست شناسی، چرخه بیماری و روش های مدیریتی کارآمد بیماری شرح داده شده است.

موقعیت بیماری جاروک لیموترش در ایران

موسی نجفی نیا

نجفی نیا م. ، باقری ع.، آزادوار، م. و صالحی م. 1395. موقعیت بیماری جاروک لیموترش در ایران. دانش بیماری شناسی گیاهی 5(2):31-23.

لیموترش یکی از مهم ترین و اقتصادی ترین محصولات باغی در جنوب ایران می باشد. بیماری فیتوپلاسمایی جاروک لیموترش به عنوان یکی از مهم ترین بیماری ها و عوامل تهدیدکننده درختان لیموترش است. عامل بیماری جاروک لیموترش یک فیتوپلاسما با نام پیشنهادی phytoplasma aurantifolia Candidatus می باشد. نشانه های بیماری به صورت ظهور شاخه جارویی در یک قسمت از درخت و سپس گسترش بیماری و افزایش تدریجی تعداد جاروک ها در سایر قسمت ها است. هر جاروک، در واقع از تعداد زیادی شاخه و برگ با فاصله میان گره کوتاه تشکیل شده که رنگ آن ها از سبز کم رنگ تا زرد و اندازه آن ها از کوچک تا بسیار کوچک متغیر است. در شاخه های جارویی خار، گل و میوه تشکیل نمی شود و با افزایش شاخه های جارویی میزان محصول کاهش می یابد. خشک شدن برگ ها در جاروک ها منجر به خشکیدگی شاخه ها یکی پس از دیگری و نهایتاً مرگ درختان آلوده طی پنج تا هشت سال می شود. تلفیق روش های مدیریتی شامل از بین بردن درختان آلوده، حذف علف های هرز، قطع جاروک ها و سم پاشی درختان برای مبارزه با حشره ناقل، سبب کاهش سرعت توسعه بیماری می شود. مبارزه شیمیایی و کاهش جمعیت زنجرک ناقل ضمن کاهش انتقال طبیعی بیماری، نقش مهمی در مدیریت بیماری داشته و سیر گسترش بیماری را به تأخیر می اندازد.

روش مدیریت نماتد سیستی چغندرقند

مهدی نصراصفهانی

مطیعیان ل. و نصراصفهانی م. 1395. روش مدیریت نماتد سیستی چغندرقند. دانش بیماری شناسی گیاهی 5(2): 41-32.

چغندرقند یکی از محصولات اساسی و ماده اولیه صنایع قند و شکر کشور می باشد. نماتد سیستی چغندرقند (Heterodera schachtii) یکی از خسارت زاترین بیمارگرهای چغندرقند به شمار می آید. این نماتد دامنه ی میزبانی وسیعی دارد و 218 گونه از 95 جنس متعلق به 23 خانواده ی گیاهی، از گونه های زراعی، زینتی و علف های هرز را شامل می شود. روش مدیریت این نماتد شامل ممنوعیت کشت در اراضی شدیداً آلوده، کشت زود هنگام (فرار)، تناوب زراعی، استفاده از ارقام مقاوم، استفاده از عوامل دارای توان مهارزیستی بیمارگر، کودهای آلی، کودهای دامی، ضایعات گیاهی، کمپوست، ورمی کمپوست، آفتاب دهی و استفاده از سموم شیمیایی شرح داده شده است.

مدیریت تلفیقی بیماری پوسیدگی ریزوکتونیایی ریشه لوبیا

بیتا ناصری

ناصری ب. 1395. مدیریت تلفیقی بیماری پوسیدگی ریزوکتونیایی ریشه لوبیا. دانش بیماری شناسی گیاهی 5(2):51-42.

بیماری پوسیدگی ریزوکتونیایی ریشه با عامل Kühn Rhizoctonia solani از عوامل اصلی ایجاد خسارت در مزرعه لوبیا است. محدود ساختن توسعه گسترده بیماری در مناطق مهم لوبیا کاری کشور نیازمند شناسایی عوامل تأثیرگذار بر وقوع و گسترش این بیماری است. به دلیل نبود ارقام مقاوم به بیماری و عدم کارآیی مبارزه شیمیایی در خاک، مدیریت زراعی بیماری از اهمیت بسزایی برخوردار است. طبق پژوهش های به عمل آمده برنامه مدیریت تلفیقی بیماری شامل افزایش مواد آلی خاک، تقویت تشکیل گره های ریزوبیومی ریشه، اجتناب از کاشت لوبیا در خاک های شنی، حفظ اسیدیته حدود خنثی در خاک زراعی، رعایت فاصله دور آبیاری 9-7 روز در کل فصل زراعی، رعایت تراکم کاشت استاندارد 30 بوته لوبیا در هر مترمربع، کشت در عمق کمتر از پنج سانتیمتر و شرایط آب و هوایی گرم و خشک، بهره گیری از آبیاری بارانی، کشت لوبیا قرمز در مزارع با سابقه آلودگی، رعایت تناوب زراعی مناسب، مصرف حداکثر 50 کیلوگرم در هکتار اوره، مبارزه با علف های هرز و ضدعفونی بذر با سموم مناسب جذبی پیشنهاد می شود.

تشکیل بیوفیلم در باکتری پروبیوتیک Bacillus subtilis

مریم خضری

خضری م. 1395. تشکیل بیوفیلم در باکتری پروبیوتیک Bacillus subtilis. دانش بیماری شناسی گیاهی 5(2):62-52.

اغلب باکتری ها قادر به تشکیل اجتماعی به نام بیوفیلم هستند که از نظر ساختار و عملکرد بسیار متنوع ولی در ویژگی های عمومی شباهت های زیادی دارند. ترکیب اصلی بیوفیلم پلی ساکاریدهای خارج سلولی است. باکتری پروبیوتیک Bacillus subtilis یک باکتری گرم مثبت، میله ای شکل، تولیدکننده اندوسپور و خاکزی است که در کشاورزی به عنوان ارتقادهنده ی رشد گیاهان و مهار زیستی بیمارگرهای گیاهی کاربرد زیادی دارد. تشکیل بیوفیلم باکتری را برای مدت طولانی زنده نگه می دارد. ساختار بیوفیلم موجب حفظ و بقای باکتری در برابر شرایط نامساعد محیطی مانند وجود آنتی بیوتیک ها، سموم شیمیایی و مواد کشنده می شود. توانایی تشکیل بیوفیلم در باکتری پروبیوتیک B. subtilis جهت افزایش کلنیزاسیون ریشه و توان مهار زیستی بیمارگرهای گیاهی اهمیت زیادی دارد.

نقش زیستی باکتریوسین‌های باکتری‌های گرم منفی

ساره بقایی راوری

گرایلی ن. و بقایی راوری س. 1395. نقش زیستی باکتریوسین های باکتری های گرم منفی. دانش بیماری شناسی گیاهی 5(2): 70-63.

باکتریوسین ها ترکیبات پپتیدی یا پروتیینی ضدمیکروبی هستند، که توسط بعضی باکتری های گرم منفی به منظور رقابت در تغذیه و اشغال فضای زیستی، تولید می شوند. این مواد قادر به از بین بردن و یا بازدارندگی از رشد باکتری های نزدیک به باکتری تولیدکننده هستند. این در حالی است که باکتری تولیدکننده به علت داشتن پروتیین ایمنی مخصوص، از صدمه این مواد مصون می ماند. باکتریوسین ها از لحاظ اندازه، سلول هدف، نحوه ی عمل و سازوکار ایمنی، متنوع هستند. تا کنون تعداد زیادی از باکتریوسین های تولیدشده توسط جدایه های خاصی از باکتری های گرم منفی شناسایی شده اند که غالباً وزن مولکولی بالایی دارند. در این مقاله نحوه ی تشکیل و تاثیر باکتریوسین ها و نقش آن ها در مدیریت بیماری های باکتریایی شرح داده شده است.

نقش باکتری‌های درون‌رست در کشاورزی پایدار

بهروز حریقی

اطمینانی ف.، اطمینانی ا. و حریقی ب. 1395. نقش باکتری های درون رست در کشاورزی پایدار. دانش بیماری شناسی گیاهی 5(2):80-71.

امنیت غذایی، مهم ترین چالش جهان امروز است. این چالش در مناطقی که ویژگی های اقلیمی و محیطی نامساعد دارند، اهمیت بیش تری دارد. بحران امنیت غذایی موجب تشدید مشکلات زیست محیطی و بوم شناختی شده است زیرا برای افزایش محصول، سال ها افزایش استفاده از کودها و سموم شیمیایی مدنظر بوده است. کاربرد بعضی باکتری های درون رست که قادر به افزایش عملکرد گیاه میزبان از راه هایی همچون تثبیت نیتروژن، حل فسفات، تولید هورمون های گیاهی، توانایی مهار زیستی بعضی بیمارگرهای خاک زاد و افزایش مقاومت گیاهان به تنش های غیرزیستی می باشند، راهی برای رسیدن به کشاورزی پایدار است.

روش مدیریت زنگ‌های گندم

طه دادرضائی

دادرضائی س. ط. و ترابی م. 1395. روش مدیریت زنگ های گندم. دانش بیماری شناسی گیاهی 5(2):89-81.

گندم مهم ترین محصول زراعی جهان است و زنگ ها بیشترین خسارت را در طول تاریخ به گندم وارد کرده اند. روش های زیادی برای مبارزه با این بیماری ها وجود دارد که از این میان استفاده از ارقام مقاوم مؤثرترین و اقتصادی ترین روش است. زنگ ها دارای تنوع بیماری زایی و قدرت تکاملی بسیار بالایی هستند. از طرف دیگر مهاجرت و موتاسیون باعث ظهور و پیدایش نژادهای غیربومی و جدید زنگ در یک منطقه می شوند که در نتیجه آن پاتوتیپ هایی با ساختار بیماری زایی جدید که گاهی توانایی بیماری زایی روی ژن های مقاومت موجود در ارقام مقاوم تجارتی را دارند بروز کرده و باعث ایجاد بیماری در ارقام مقاوم و شیوع بیماری در مزارع گندم می شوند. توسعه روش های مؤثر و پایدار مدیریت این بیماری ها بستگی به دانش ما از عامل بیماری در کشور دارد. این مقاله ضمن معرفی زنگ های مهم گندم و شرح عوامل مؤثر در شیوع آن ها، راهکارهای مدیریت زنگ ها در کشور را پیشنهاد داده است.

سازوکارهای مولکولی دفاعی گیاهان در برابر نماتدها

سالار جمالی

صادقی ل. و جمالی س. 1395. سازوکارهای مولکولی دفاعی گیاهان در برابر نماتدها. دانش بیماری شناسی گیاهی 5(2): 100-90.

نماتدهای انگل گیاهی قادر هستند آسیب های زیادی به محصولات کشاورزی وارد سازند. آن ها انگل اجباری بوده و جهت کسب مواد غذایی لازم برای رشد و تکثیر خود، نیازمند برقراری رابطه ی سازگار انگلی با گیاه میزبان هستند. ممانعت از دفاع میزبان، گام اصلی برای بیماری زایی موفق نماتدها است. پاسخ دفاعی گیاه از لحظه نفوذ نماتد به ریشه فعال می شود. استایلت و ترشحات غدد مری، نقش اصلی در طول مراحل نفوذ، مهاجرت به داخل ریشه و استقرار در محل تغذیه سلول های گیاه میزبان ایفا می کنند. یافته های جدید نشان می دهند که ترشحات غدد مری نماتدها به عنوان عملگر، در آپوپلاست و سیتوپلاسم سلول های میزبان دریافت شده و سبب فعال شدن پاسخ های دفاعی در گیاه مقاوم می شوند. سازوکارهای مولکولی دفاعی گیاهان در برابر نماتدها، در این مقاله شرح داده شده اند.