دوره 4، شماره 2 - ( 6-1404 )
سال 4 شماره 2 صفحات 137-129 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Hosseini A O, Pouya H, Abdullahi M. (2025). Assessment of forest road condition after a logging ban in the Kelardasht forestry plan. , jfer. 4(2), : 10
URL: http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/article-1-146-fa.html
URL: http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/article-1-146-fa.html
حسینی عطااله، پویا هانیه، عبداللهی محسن.(1404). ارزیابی وضعیت جاده جنگلی بعد از توقف بهره برداری طرح جنگلداری کلاردشت , مجله تحقیقات اکوسیستم‌های جنگلی. 4 (2) :137-129
، at.hosseini@ut.ac.ir
چکیده: (151 مشاهده)
سابقه و هدف: جاده‌های جنگلی از زیرساخت‌های مهم برای مدیریت، حفاظت و دسترسی به عرصه‌های جنگلی می‌باشند. در دوره‌هایی که فعالیت‌های اجرایی مدیریت جنگل متوقف می‌شود، میزان رسیدگی و نگهداری از جاده‌های موجود ممکن است کاهش یابد. با این حال، وضعیت مشاهده‌شده جاده تنها به توقف بهره‌برداری وابسته نیست و عواملی مانند شیب طولی، وضعیت زهکشی، هندسه جاده، ویژگی‌های خاک، بارش، سن جاده، کیفیت ساخت اولیه و ترافیک نیز می‌توانند بر زوال آن اثرگذار باشند. بنابراین هدف این پژوهش مقایسه توصیفی شاخص‌های کمی و کیفی وضعیت جاده در دو طبقه شیب طولی، کمتر از 5 درصد و بیشتر از 7 درصد، در یک جاده درجه دو جنگلی در محدوده سری یک و پنج طرح جنگلداری کلاردشت (جاده خلاربن) واقع در جنگل‌های هیرکانی شمال ایران بود. هدف از این بررسی، ارزیابی تاثیر میزان شیب بر تخریب و زوال روسازی جاده‌های جنگلی در زمان استراحت جنگل‌ها می‌باشد.
مواد و روش‌ها: در طرح جنگلداری کلاردشت مازندران، هشت قطعه جاده که هر قطعه در فاصله بین دو آبروی عرضی متوالی قرار داشت، بررسی شد؛ چهار قطعه در طبقه شیب کمتر از 5 درصد و چهار قطعه در طبقه شیب بیشتر از 7 درصد قرار داشتند. شیب طولی قطعات و وضعیت آبروها، جوی‌های کناری، سطح جاده و ترانشه‌های خاک‌برداری و خاک‌ریزی در عرصه ثبت شد. متغیرهای کمی برای هر طبقه با میانگین حسابی خلاصه شدند و متغیرهای طبقه‌ای به صورت توصیفی گزارش شدند.
یافته‌ها: در قطعات بررسی‌شده با شیب بیشتر از 7 درصد، فراوانی مشاهده میدانی برخی شاخص‌های تخریب سطح جاده، انسداد آبروها، مشکلات عملکرد جوی کناری و ناپایداری ترانشه‌ها بیشتر بود. میانگین شیب طولی جاده در طبقه بیشتر از 7 درصد برابر 7/75درصد و در طبقه کمتر از 5 درصد برابر 2 درصد بود. میانگین شیب عرضی نیز به‌ترتیب 4/75و 2/5درصد به‌دست آمد. در تمام قطعات هر دو طبقه، نشانه فرسایش در زیر خروجی آبرو مشاهده شد. آبروهای جاده در شیب بالای هفت درصد و عامل ترانشه‌های خاک‌برداری تاثیر بیشتری بر فرسایش و انسداد جوی کناری و به طبع آن ایجاد رواناب بر سطح جاده داشت که منجر به ایجاد چاله و از دست‌رفتن مصالح شده بود.
نتیجه‌گیری: نشانه‌های تخریب جاده در هر دو طبقه شیب مشاهده شد، اما در قطعات بررسی‌شده با شیب بیشتر از 7 درصد، فراوانی برخی شاخص‌های تخریب بیشتر بود. نتایج ضرورت پایش و نگهداری منظم آبروها، جوی‌های کناری، سطح جاده و ترانشه‌های خاک‌برداری و خاک‌ریزی را نشان می‌دهد. بودجه کافی و فوری، به منظور نگهداری و تعمیر جاده‌های موجود امری ضروری می‌باشد. نوآوری این مطالعه در ثبت یکپارچه شاخص‌های سطح جاده، زهکشی، آبروها و ترانشه‌های خاک‌برداری و خاک‌ریزی در طبقات مشخص شیب طولی است. چک‌لیست حاصل می‌تواند مبنایی عملی برای پایش‌های بعدی و شناسایی قطعات نیازمند تعمیر و نگهداری باشد.
مواد و روش‌ها: در طرح جنگلداری کلاردشت مازندران، هشت قطعه جاده که هر قطعه در فاصله بین دو آبروی عرضی متوالی قرار داشت، بررسی شد؛ چهار قطعه در طبقه شیب کمتر از 5 درصد و چهار قطعه در طبقه شیب بیشتر از 7 درصد قرار داشتند. شیب طولی قطعات و وضعیت آبروها، جوی‌های کناری، سطح جاده و ترانشه‌های خاک‌برداری و خاک‌ریزی در عرصه ثبت شد. متغیرهای کمی برای هر طبقه با میانگین حسابی خلاصه شدند و متغیرهای طبقه‌ای به صورت توصیفی گزارش شدند.
یافته‌ها: در قطعات بررسی‌شده با شیب بیشتر از 7 درصد، فراوانی مشاهده میدانی برخی شاخص‌های تخریب سطح جاده، انسداد آبروها، مشکلات عملکرد جوی کناری و ناپایداری ترانشه‌ها بیشتر بود. میانگین شیب طولی جاده در طبقه بیشتر از 7 درصد برابر 7/75درصد و در طبقه کمتر از 5 درصد برابر 2 درصد بود. میانگین شیب عرضی نیز به‌ترتیب 4/75و 2/5درصد به‌دست آمد. در تمام قطعات هر دو طبقه، نشانه فرسایش در زیر خروجی آبرو مشاهده شد. آبروهای جاده در شیب بالای هفت درصد و عامل ترانشه‌های خاک‌برداری تاثیر بیشتری بر فرسایش و انسداد جوی کناری و به طبع آن ایجاد رواناب بر سطح جاده داشت که منجر به ایجاد چاله و از دست‌رفتن مصالح شده بود.
نتیجه‌گیری: نشانه‌های تخریب جاده در هر دو طبقه شیب مشاهده شد، اما در قطعات بررسی‌شده با شیب بیشتر از 7 درصد، فراوانی برخی شاخص‌های تخریب بیشتر بود. نتایج ضرورت پایش و نگهداری منظم آبروها، جوی‌های کناری، سطح جاده و ترانشه‌های خاک‌برداری و خاک‌ریزی را نشان می‌دهد. بودجه کافی و فوری، به منظور نگهداری و تعمیر جاده‌های موجود امری ضروری می‌باشد. نوآوری این مطالعه در ثبت یکپارچه شاخص‌های سطح جاده، زهکشی، آبروها و ترانشه‌های خاک‌برداری و خاک‌ریزی در طبقات مشخص شیب طولی است. چک‌لیست حاصل می‌تواند مبنایی عملی برای پایش‌های بعدی و شناسایی قطعات نیازمند تعمیر و نگهداری باشد.
شماره‌ی مقاله: 10
فهرست منابع
1. Abdi, A. & Majnounian, B. 2017. Maintenance and repair of forest roads. Tehran Univ. Publications, 342p. [In Persian]
2. Abdulahi, M., Hosseini, S.A. & Najafi, A. 2022. Forecasting the deterioration of forest road pavement during the period of stopping wood exploitation in the mountain forests of the north of the country. Journal of Natural Environment, 75(3): 514-502. [In Persian]
3. Cao, L., Wang, Y. & Liu, C. 2021. Study of unpaved road surface erosion based on terrestrial laser scanning. CATENA, 199: 105091. [DOI:10.1016/j.catena.2020.105091]
4. Delfan Azari, B. 2021, Study of natural regeneration in natural and managed forests (case study: Gardsir, Kelardasht). Master thesis,127p. [In Persian]
5. Foltz, R.B. 2003. Environmental impacts of forest roads: An overview of the state of the knowledge. In: Wide, M.I. & Baryd, B. (eds.), Proceedings of the Second Forest Engineering Conference, May 12-15, Vaxjo, Sweden. Skogforsk Uppsala, Sweden, pp. 121-128.
6. Ghavidel, P., Naghdi, R., Ghajar, E. & Mirzaei, M. 2021. Evaluation of pavement distress on forest road curves (Case study: Shanderman watershed). Journal of Forest Research and Development, 7(2): 249-261. [In Persian]
7. Hosseini, S.A. 2017. Recognition, Use and Management of Forest Machines (Revival, Development, Construction and Exploitation). Qalam Imamat, Mashhad, Iran, 189p. [In Persian]
8. Hosseini, S.A., Esmaeili Sharif, M., Amoozad, M., Shirani, K. & Gorgandipour, M. 2016. The effect of forest road distance on forest fire severity (case study: Fires in the Neka County forestry). Ecopersia, 4(2): 1331-1342. [DOI:10.18869/modares.ecopersia.4.2.1331]
9. Larsen, MC. & Park, JE. 1997. How wide is a road? The association of roads and mass wasting in a forested montane environment, Poertorico. Earth surface processes and landforms, 22: 835-848. https://doi.org/10.1002/(SICI)1096-9837(199709)22:9<835::AID-ESP782>3.0.CO;2-C
https://doi.org/10.1002/(SICI)1096-9837(199709)22:9<835::AID-ESP782>3.0.CO;2-C [DOI:10.1002/(SICI)1096-9837(199709)22:93.0.CO;2-C]
10. Luce, C.H. & Black, T.A. 1999. Sediment production from forest roads in western Oregon. Water Resources Research, 35(8): 2561-2570. [DOI:10.1029/1999WR900135]
11. Nasiri, M., Hosseini, S. A., Tafazoli, M., Sohrab, M. 2012. The Role of Logging Operation on Rut Development in Hyrcanian Forest Roads. Journal of Applied Biological Sciences, 6(3): 7-11.
12. Parhizgar, P. & Sagheb-Talebi. Kh. 2014. Status of unmanaged oriental beech stand in different development stages within five-years period (case study: Langa-Kelardasht). Iranian journal of environment, 29(1): 31-42. [In Persian]
13. Parsakhoo, A. & Mostafa, M. 2019. Monitoring of Existence Forest Road in Shast Kalate Forestry Plan. Road scientific publication, 1: 141-153.
14. Parsakhoo, A. 2014. Construction and maintenance of forest roads. First Edition. Publications of Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources. Gorgan, Iran, 243p. [In Persian]
15. Parsakhoo, A., Rostaghi, A., Moghadasi, D., Ghezelsefloo, M. & Rezaee Motlagh, A. 2024. Impact of forestry project suspensions on forest road network conditions in the north of Iran (Case study: Golestan province). Journal of Wood and Forest Science and Technology, 31(1): 23-41. [In Persian]
16. Pohle, C. & Jaeger, D. 2025. Water management: global differences and similarities in guidelines for forest road design and potentials for climate change adaptation. European Journal of Forest Research, 144: 547-575. [DOI:10.1007/s10342-025-01777-2]
17. Ryan, T., Phillips, H., Ramsay, J., & Dempsey, J. (2004). Forest Road Manual: Guidelines for the design, construction and management of forest roads (pp. x+-155). Dublin, Ireland: COFORD, 154p.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
