fa اثر مقادیر مختلف بذر در تاریخ‌های متفاوت کاشت بر اجزای عملکرد، عملکرد و خصوصیات کیفی دانه سویا (Glycine max (L.) Merr.) رقم ساری تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>به‌منظور تعیین مطلوب‌ترین تاریخ کاشت و میزان بذر سویا رقم ساری و تأثیر آن‌ها بر روی اجزاء عملکرد، عملکرد دانه و میزان روغن و پروتئین دانه، آزمایشی به‌صورت کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در سال 1388 در ایستگاه تحقیقات زراعی قراخیل اجرا گردید. پنج تاریخ کاشت شامل: 25 اردیبهشت، 10 و 25 خرداد، 10 و 25 تیر به‌عنوان عامل اصلی و مقادیر بذر شامل 60، 75 و 90 کیلوگرم در هکتار نیز به‌عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد کلیه اجزای عملکرد دانه تحت تأثیر تاریخ کاشت قرار گرفتند، در صورتی که مقادیر مختلف بذر فقط بر تعداد نیام در بوته دارای اثر معنی‌داری بوده است. گرچه با افزایش میزان بذر مصرفی اجزای عملکرد دانه از جمله تعداد نیام در بوته روند کاهشی داشته است، ولی به علت افزایش تعداد بوته در واحد سطح عملکرد حاصل تفاوت آماری معنی‌داری نداشته است. بدین ترتیب به لحاظ صرفه‌جویی اقتصادی، مصرف میزان بذر 60 کیلوگرم در هکتار در اولویت خواهد بود. در این بررسی تاریخ کاشت اول جهت دستیابی به عملکرد زیستی، وزن هزار دانه و عملکرد دانه مناسب‌تر بوده است و با تأخیر در کاشت صفات فوق‌الذکر کاهش یافت. شاخص برداشت با تأخیر در زمان کاشت افزایش یافت. در صورتی که صفت مزبور تحت تأثیر معنی‌دار میزان بذر قرار نگرفت. درصد روغن و پروتئین دانه تحت تأثیر تاریخ کاشت و مقادیر مختلف بذر قرار نگرفت، ولی به لحاظ اثر عمده تیمارهای مزبور بر عملکرد دانه، عملکرد روغن و پروتئین تحت تأثیر معنی‌دار تاریخ کاشت قرار گرفت. در این بررسی از نظر میزان عملکرد دانه، میزان بذر 60 کیلوگرم در هکتار در تاریخ‌های کاشت اول و دوم در زمره تیمارهای برتر بوده و از نظر آماری نیز اختلاف معنی‌داری نداشتند.</strong></p> <p style="text-align: justify;">In order to determine the appropriate sowing dates, seed rates and their interaction effects on yield and yield components, oil and protein contents of soybean variety Sari, a split-plot experiment based on a randomized complete blocks design with four replications was carried out at Qaemshahr Gharakeil Agriculture Research Station in 2009. Five sowing dates including 15^th May, 31^th May, 15^th June, 1^th July and 16^th July were considered as main plots and three different seed rates including 60, 75 and 90 kg ha^-1 as the sub-plots. The results showed that all of yield components were affected by sowing dates and also seed rates had a significant effect on the number of pods per plant. Although due to increasing seed rates, yield components, such as pods per plant were decreased, but because of the increasing number of plants per square meters, seed yield not decreased significantly. Therefore for economically saving 60 kg ha^-1 of seed rates will be preferred. In this study high mean value of seed yield, biological yield and 1000-seed weight was achieved in first sowing date and all of the yield component characters were decreased in late sowing dates. Harvest index was increased in late sowing dates and it was not significantly affected by seed rates. Sowing dates and seed rates had not significant effects on oil and protein percentages, but due to significant effects of sowing dates on seed yield, oil and protein yields were significantly affected by sowing dates. In this study higher seed yield was belonged 60 kg ha^-1 of seed rate in first and second sowing dates which have not significant statistically differed.</p> تاریخ کاشت, سویا, شاخص برداشت, عملکرد زیستی, عملکرد دانه و مقادیر بذر Biological yield, Grain yield, Harvest index, Sowing dates, Seed rates Soybean 15 24 http://yujs.yu.ac.ir/jopp/browse.php?a_code=A-10-49-3&slc_lang=fa&sid=1 Valiollah Rameeh ولی اله رامئه vrameeh@gmail.com 1003194753284600892 1003194753284600892 Yes and Horticulture Crops Research Department, Mazandaran Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Sari, Iran بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی مازندران، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران Mohammad Aghabozorgi محمد آقابزرگی aghabozaorgi@yahoo.com 1003194753284600893 1003194753284600893 No سازمان جهاد کشاورزی مازندران