fa اثر دست ورزی مبدأ و مقصد بر سرعت فتوسنتز و عملکرد دانه آفتابگردان (Helianthus annuus L.) عمومى General پژوهشي Research <p>به‌منظور بررسی اثر حذف برگ و دانه بر سرعت فتوسنتز و عملکرد دانه آفتابگردان، آزمایشی در سال 1391 به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در 3 تکرار در مزرعه دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز اجرا گردید. تیمارها شامل حذف برگ (صفر، 50 و 75 درصد) در مرحله ظهور طبق و حذف دانه (صفر، نصف دانه‌های کناری و نصف دانه‌های مرکزی) در زمان گرده‌افشانی بود. تیمارهای حذف برگ ‌50 و 75 درصد، باعث کاهش معنی‌دار وزن هزار دانه، تعداد دانه و عملکرد دانه گردیدند. به نظر می‌رسد هر چند با کاهش برگ، سرعت فتوسنتز در برگ‌های باقی‌مانده افزایش یافت، اما به‌طور کلی قادر به جبران خسارت مربوط به کاهش برگ نبود. بیشترین کاهش عملکرد دانه در تیمار 75 درصد حذف برگ و نصف دانه‌های کناری (64/49 درصد) در مقایسه با شاهد مشاهده شد. با توجه به نتایج این پژوهش می‌توان اظهار داشت که در آفتابگردان غالبیت با محدودیت مبدأ می‌باشد.</p> <p>In order to evaluate the effect of different levels of defoliation and grain removal on grain yield and photosynthesis rate of sunflower, a factorial experiment was conducted based on randomized complete block design with three replications during 2012 growing season at College of Agriculture, Shiraz University. Treatments were defoliation at 3 levels (0, 50, and 75%) in heading stage and grain removal (without grain removal (control), removal of one half of the grains in inner or side parts) at pollination stage. It appeared that defoliation resulted in reduction of grain yield, 1000 grain weight and grain number. Apparently increased photosynthetic rates of reminder leaves may be considered a response to the reduction of leaf area however it did not generally sufficient to compensate the reduction of leaf area. The highest reduction of grain yield was recorded in 75% defoliation and removal of one-half of the grains in inner parts of head, compared to control. It can be concluded that grain yield of sunflower is more determined by limited source.</p> تعداد دانه, حذف برگ, حذف دانه, طبق آفتابگردان Defoliation, Grain removal, Grain number, Sunflower capitulum 85 97 http://yujs.yu.ac.ir/jopp/browse.php?a_code=A-10-27-2&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Abdolreza Kazemeini سید عبدالرضا کاظمینی kazemeini22@gmail.com 1003194753284600529 1003194753284600529 Yes of Crop production and Plant Breeding, College of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran دانشگاه شیراز، دانشکده کشاورزی، گروه زراعت و اصلاح نباتات Fatemeh Sadeghi فاطمه صادقی fatimasadeghi812@gmail.com 1003194753284600530 1003194753284600530 No Shiraz University دانشگاه شیراز Yahya Emam یحیی امام yaemam@gmail.com 1003194753284600531 1003194753284600531 No Shiraz University دانشگاه شیراز