fa تأثیر تنش کم آبیاری بر عملکرد برخی ارقام کلزا در شرایط شمال خوزستان تخصصي Special پژوهشي Research به‌منظور بررسی تأثیر تنش کم آبیاری بر عملکرد ارقام کلزا آزمایشی در سال زراعی 87-1386 در مرکز تحقیقات کشاورزی صفی‌آباد اجرا شد. آزمایش به‌صورت کرت‌های خردشده در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار بود. آبیاری به‌عنوان فاکتور اصلی در چهار سطح شامل، آبیاری پس از 60 میلی‌متر تبخیر از تشتک کلاس A (شاهد)، قطع آبیاری در مرحله گلدهی، قطع آبیاری در مرحله خورجین دهی، قطع آبیاری در مرحله پر شدن دانه و رقم نیز به‌عنوان فاکتور فرعی در پنج سطح، شامل ارقام هایولا 308، هایولا 330، هایولا 401، هایولا 420 و RGS003 بود. بررسی اثر متقابل تیمارهای آزمایشی نیز نشان داد که بیشترین عملکرد دانه (3155 کیلوگرم در هکتار) به هیبرید هایولا 420 در آبیاری مطلوب (شاهد) و کمترین عملکرد دانه (1491 کیلوگرم در هکتار) به رقم RGS003 در شرایط قطع آبیاری در مرحله خورجین دهی اختصاص داشت. حداکثر تعداد خورجین در بوته (42/161) به هیبرید هایولا 330 در شرایط بدون تنش (آبیاری پس از 60 میلی‌متر تبخیر) و حداقل تعداد خورجین در بوته (1/78) نیز در رقم RGS003 و قطع آبیاری در مرحله خورجین دهی مشاهده گردید. نتایج نشان داد که بین تیمارهای قطع آبیاری، رقم و اثر متقابل آن‌ها اختلاف معنی‌داری ازنظر درصد روغن وجود نداشت. با توجه به نتایج آزمایش قطع آبیاری در مراحل گلدهی، خورجین دهی و پر شدن دانه در مقایسه با شاهد به ترتیب 72/24، 33/14 و 11 درصد کاهش عملکرد دانه را به دنبال خواهد داشت. کاهش عملکرد دانه به دلیل قطع آبیاری در مراحل گلدهی، خورجین دهی و پر شدن دانه همراه با کاهش تعداد خورجین در بوته و وزن هزار دانه بود. با توجه به نتایج حاصل از آزمایش از قطع آبیاری در مرحله گلدهی باید اجتناب نمود. In order to study the effect of limited-irrigation stress on canola cultivars, an experiment was conducted in 2007-2008 at the Safiabad agricultural research center. The design was a split plot in a completely randomized block basis with three replications. Main plots were consisted of 4 levels of limited-irrigation, irrigation based on 60 mm cumulative evaporation (Control), withholding irrigation in flowering stage, withholding irrigation in pod initiation and irrigation withholding in grain filling period, and subplots were 5 canola cultivars (Hyola308, Hyola330, Hyola401, Hyola420 and RGS003). The mean comparison of interaction showed that the highest (3155.55 kg.ha-1) grain yield appointed to Hyola420 cultivar in optimum irrigation (control treatment), and the lowest (1491.66 kg.ha-1) belonged to RGS003 cultivar at withholding irrigation in pod initiation period. The maximum (161.42) number of pods observed on Hyola330 cultivar at optimum irrigation (irrigation after 60 mm cumulative evaporation), and the minimum (78.1) ones appointed to RGS003 cultivar at withholding irrigation in pod initiation period. Results showed that there was no significant difference among withholding irrigation, cultivars and the interaction effect of them for oil content. By considering the results of this experiment, withholding irrigation at flowering, pod initiation and grain filling periods leads to decrease grain yield by 24.72%, 14.33% and 11%, respectively. Reduction of grain yield due to the withholding irrigation during flowering, podding and grain filling stages was along with a decrease in the number of pods per plant and thousand seed weight. By considering the results of experiment, withholding irrigation in flowering stage has to be avoided. خشکی, ژنوتیپ, عملکرد دانه, روغن Drought, Genotype, Grain yield, Oil 53 65 http://yujs.yu.ac.ir/jopp/browse.php?a_code=A-10-51-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Ahmad Kalantar Ahmadi سید احمد کلانتر احمدی kalantar.ahmadi@gmail.com 1003194753284600267 1003194753284600267 Yes Amir Husein Shirani rad امیر حسین شیرانی راد shirani.rad@gmail.com 1003194753284600268 1003194753284600268 No Seyed Ataollah Siadat سید عطااله سیادت seyedatasiadat@yahoo.com 1003194753284600269 1003194753284600269 No