fa مقایسه نقش آنزیم‌های آنتی اکسیدان و پرولین در تحمل به تنش خشکی در گیاه کلزا Brassica napus L.)) تخصصي Special پژوهشي Research به منظور مقایسه نقش آنزیم‌های آنتی اکسیدان و پرولین در تحمل به تنش خشکی در گیاه کلزا، آزمایشی در سال زراعی 1391-1390 در مزرعه مرکز تحقیقات و منابع طبیعی یزد انجام شد. در این بررسی سه رقم کلزای تجاری پاییزه GKH2005، Opera و Okapi از نظر واکنش به تیمارهای آبیاری شامل بدون تنش (شاهد) و قطع آبیاری از مراحل ساقه‌دهی، گل‌دهی و خورجین‌دهی به بعد در چهار آزمایش جداگانه، هر یک در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی ارزیابی شدند. نتایج آزمایش نشان داد که تجمع پرولین، میزان فعالیت آنزیم‌های کاتالاز و پراکسیداز و شاخص پراکسیداسیون چربی (غلظت مالون‌دی‌آلدئید) در تیمارهای تنش خشکی بالاتر از شرایط بدون تنش بود، اما این مقدار در هر رقم متفاوت بود. با اعمال تنش خشکی، فعالیت آنزیم‌های آنتی اکسیدان در رقم GKH2005 بیشتر از دو رقم دیگر بود و بدین واسطه کمترین میزان غلظت مالون‌دی‌آلدئید نیز در همین رقم مشاهده شد. در بین ارقام، رقم GKH2005 بیشترین عملکرد دانه را در تیمارهای بدون تنش، قطع آبیاری از ساقه‌دهی، گل‌دهی و خورجین‌دهی به ترتیب به میزان 3110، 1450، 1773 و 2510 کیلوگرم در هکتار تولید نمود. نتایج نشان داد که نقش آنزیم‌های آنتی اکسیدان در کاهش پراکسیداسیون لیپیدها و افزایش تحمل به خشکی بسیار پررنگ‌تر از نقش پرولین بود. هم‌چنین یک سیستم آنتی اکسیداتیو کارآمد به همراه تولید مالون‌دی‌آلدئید کمتر و تولید تعداد خورجین زیاد در شاخه فرعی بیشترین نقش را در افزایش عملکرد دانه گیاه کلزا در شرایط تنش خشکی داشت. In order to comparison of antioxidant enzymes and proline roles in drought tolerance of rapeseed, an experiment was conducted at the research field of Yazd Agricultural and Natural Resources Research Center in 2011-2012. In this study, three commercial rapeseed genotypes (GKH2005, Opera and Okapi) were examined for response to irrigation treatments such as non-stress conditions (control) and withholding irrigation from stem elongation, flowering and silique formation stages in four separate experiments based on randomized complete block (RCB) design. The results indicated that proline accumulation, activity of catalase and proxidase enzyme and lipid peroxidation index (content of malondealdehyde) were higher in drought stress treatments, but these amounts were different in three rapeseed genotypes. Maximum activity of antioxidant enzymes and low content of malondealdehyde was observed in GKH2005 compared with others, in drought stress conditions. Between these genotypes, GKH2005 produced the highest seed yield under non-stress conditions and withholding irrigation from stem elongation, flowering and silique formation stages as 3110, 1450, 1773 and 2510 kg.ha-1, respectively. These results showed that role of antioxidant enzymes on reduction of lipid peroxidation and increasing the drought tolerance is more than proline. Also, an effective antioxidant system along with lower malondealdehyde and high silique number per secondary branch had the greatest role to productivity maintenance of Rapeseed under drought stress conditions پراکسیداز, تعداد خورجین در شاخه فرعی, عملکرد دانه, کاتالاز, مالون‌دی‌آلدئید Catalase, Malondealdehyde, Peroxidase, Seed yield, Silique number per secondary branch 15 31 http://yujs.yu.ac.ir/jopp/browse.php?a_code=A-10-42-1&slc_lang=fa&sid=1 Hamid Jabbari حمید جبّاری shenghar021@gmail.com 1003194753284600132 1003194753284600132 No Oil Seed Research Department, Seed and Plant Improvement Institute, Karaj بخش تحقیقات دانه های روغنی، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر Abbas Akbari عباس اکبری ghakbari@ut.ac.ir 1003194753284600133 1003194753284600133 Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Abureyhan, University of Tehran, گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان دانشگاه تهران Nayer Azam Khosh kholgh Sima نیر اعظم خوش خلق سیما a.khoshkholghsima@yahoo.com 1003194753284600134 1003194753284600134 No Agricultural Biotechnology Research Institute of Iran (ABRII), Karaj پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، کرج Iraj Alahdadi ایرج اله دادی alahdadi@ut.ac.ir 1003194753284600135 1003194753284600135 No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Abureyhan, University of Tehran, گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان دانشگاه تهران Amir Hossein Shirani rad امیرحسین شیرانی راد shirani.rad@gmail.com 1003194753284600136 1003194753284600136 No Oil Seed Research Department, Seed and Plant Improvement Institute, Karaj بخش تحقیقات دانه های روغنی، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر Seyed Ali Tabatabaee سیدعلی طباطبایی tabataba4761@yahoo.com 1003194753284600137 1003194753284600137 No Yazd Agricultural and Natural Resources Research center, Yazd مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی یزد Ali Hamed علی حامد alihamed.8564@yahoo.com 1003194753284600138 1003194753284600138 No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Abureyhan, University of Tehran گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان دانشگاه تهران