fa تأثیر زمان برداشت و دمای خشک‌کن بر کیفیت بذر سویا فیزیولوژی بذر Seed Physiology پژوهشي Research <p style="text-align: justify;">به‌منظور بررسی اثر رطوبت‌های مختلف بذر در هنگام برداشت و دمای خشک‌کردن بر خصوصیات جوانه‌زنی بذر سویا آزمایشی به‌صورت یک آزمایش فاکتوریل 2&times;3&times;2 بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دو منطقه مغان و کرج انجام شد. عامل اول رقم در دو سطح (ویلیامز و <span dir="LTR">L₁₇</span>)، عامل دوم رطوبت زمان برداشت در سه سطح (15،20 و 25 درصد) و عامل سوم دمای خشک‌کن در دو سطح (30 و 45 درجه سانتی‌گراد) بودند. نتایج نشان داد که درصد جوانه‌زنی بذرهای تولیدی منطقه کرج (3/81%) نسبت به درصد جوانه‌زنی بذرهای تولید شده در مغان (4/77%) بیشتر بود. تفاوت بین درصد جوانه‌زنی بذرهایی که با دمای 30 و 45 درجه سانتی‌گراد خشک شده بودند در بذرهای با رطوبت 15% حدود 5/5% بود درحالی‌که این تفاوت در بذرهای با رطوبت 25% حدود 5/18% بود. در بذرهای تولیدی منطقه کرج با رطوبت 15 درصد، شاخص بنیه گیاهچه در هر دو رقم تفاوت معنی‌داری نداشت اما این شاخص در رطوبت 20 درصد در رقم ویلیامز (7/139) بیشتر از رقم <span dir="LTR">L₁₇</span> (3/107) بود. بیشترین مقدار هدایت الکتریکی محلول تراوش یافته از بذر (42/51 میکرو زیمنس بر سانتی‌متر بر گرم) از بذرهای رقم <span dir="LTR">L₁₇</span> با رطوبت 25 درصد در دمای 45 درجه سانتی‌گراد به دست آمد و کم‌ترین آن (46/28 میکرو زیمنس بر سانتی‌متر بر گرم) در بذرهای رقم ویلیامز با رطوبت 20% که با دمای 30 درجه سانتی‌گراد خشک شده بودند مشاهده گردید. با توجه به نتایج حاصله بایستی بلافاصله پس از رسیدن رطوبت بذرهای سویا به زیر 20 درصد نسبت به برداشت و خشک کردن بذر در منطقه مغان در دمای 30 درجه سانتی‌گراد اقدام شود.</p> <p style="text-align: justify;">In order to evaluate the effect of seed moisture content at harvesting time and drying temperature on soybean seed germination characteristics, an experiment was conducted as factorial (2&times;3&times;2) based on Randomized Complete Block Design with three replications in Karaj and Moghan areas. The first factor was cultivar with two levels (Williams and L₁₇), the second factor was seed moisture content with three levels (15, 20 and 25%) and the third factor was drying temperature with two levels (30 and 45 &deg;C). Results show that the germination percentage of producing seeds in Karaj (81.3%) were higher than Moghan area (77.4%). The difference between the germination percentage of dried seeds at 30 and 45^◦C with initial seed moisture content of 15% was about 5.5%, while this difference for seeds with 25% initial moisture content was about 18.5%. There was no significant difference between seedling vigor index of seeds with 15% moisture content of two cultivars that have been produced in Karaj, but at 20% moisture content, the seedling vigor index in Williams cultivar (139.7) was higher than L₁₇ cultivar (107.3). The highest (51.42 &micro;sm cm^-1 g^-1) electrical conductivity of seed leakage soluble was obtained from the L₁₇ cultivar with 25% moisture content and 45^◦C and the lowest (28.46 42 &micro;sm cm^-1 g^-1) rate of it was observed in Williams cultivar with 20% moisture content and 30^◦C. According to these results, we must harvest and dry soybean seeds at 30^◦C when its moisture content reached under 20%.</p> بذر, جوانه‌زنی, سویا, شاخص بنیه, هدایت الکتریکی Electrical conductivity, Germination, Seed, Soybean, Vigor index 85 97 http://yujs.yu.ac.ir/jisr/browse.php?a_code=A-10-101-1&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Sadeghi حسین صادقی h.sadeghi@areo.ir 10031947532846004197 10031947532846004197 Yes Seed and Plant Certification and Registration Institute, Karaj, Iran مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، کرج Hossein Heidari Sharifabad حسین حیدری شریف آباد h.heidari1871@hotmail.com 10031947532846004198 10031947532846004198 No Department of Agronomy, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه زراعت, واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Aidin Hamidi آیدین حمیدی hamidiaidin@yahoo.com 10031947532846004199 10031947532846004199 No Seed and Plant Certification and Registration Institute (SPCRI), Karaj, Iran. موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، کرج، ایران. Ghorban Nourmohammadi قربان نورمحمدی sadeghi_spcri@yahoo.com 10031947532846004200 10031947532846004200 No Department of Agronomy, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه زراعت, واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Hamid Madani حمید مدنی hmadania@yahoo.com 10031947532846004201 10031947532846004201 No Department of Agronomy, Arak Branch Islamic Azad University, Arak, Iran. گروه زراعت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک، اراک، ایران.