http://yujs.yu.ac.ir/jisr مجله پژوهشهای بذر ایران - مقالات نشریه - سال 1405 جلد13 شماره1 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1405/1/12 http://yujs.yu.ac.ir/jisr/browse.php?a_id=675&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">هدف:</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> تکثیر بذری شیرین بیان به دلیل پوسته سخت بذر و جوانه زنی کند، کم و غیریکنواخت با محدودیت مواجه است. این مطالعه اثر تیمارهای شیمیایی، نور و دما را بر جوانه زنی، بنیه گیاهچه و رشد اولیه گیاهچه شیرین بیان ارزیابی کرد..</span></span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">روش پژوهش:</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> پنج آزمایش مستقل انجام شد: اسید سولفوریک (۵۰ و ۹۸ درصد به مدت ۳۰ و ۶۰ دقیقه)، اسید جیبرلیک (۵۰، ۱۰۰ و ۲۰۰ میلی گرم در لیتر به مدت ۲۴، ۴۸ و ۷۲ ساعت)، پتاسیم نیترات (۰/۲، ۰/۴ و ۰/۶ درصد)، کیفیت نور (قرمز، آبی، سفید، ترکیب ۷۰% قرمز + ۳۰% آبی، مادون قرمز دور و تاریکی) و رژیم های دمایی (دمای ثابت ۴، ۱۱ و ۲۵ درجه سلسیوس، همراه با پیش تیمار آب جوش). هر آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار و ۲۰ بذر انجام شد. صفات جوانه زنی، رشد و بنیه گیاهچه اندازه گیری شد.</span></span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">یافته ها:</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> اثر تیمارها برای بیشتر صفات معنی دار بود. اسید سولفوریک (۹۸%، ۳۰ دقیقه) جوانه زنی ۱۰۰% و بالاترین سرعت جوانه زنی (۱۳/۴۵ بذر در روز) را ایجاد کرد، در حالی که مدت ۶۰ دقیقه بیشترین طول گیاهچه و شاخص بنیه را تولید نمود. اسید جیبرلیک ۱۰۰ میلی گرم در لیتر به مدت ۷۲ ساعت بالاترین شاخص بنیه و ۲۰۰ میلی گرم در لیتر به مدت ۷۲ ساعت بالاترین سرعت جوانه زنی را نشان داد. پتاسیم نیترات ۰/۶% بالاترین درصد و سرعت جوانه زنی را ایجاد کرد، در حالی که ۰/۴% رشد و بنیه گیاهچه را بهبود بخشید. نور آبی درصد و سرعت جوانه زنی را افزایش داد، در حالی که تاریکی طول گیاهچه و شاخص بنیه را افزایش داد. تیمار آب جوش و سپس نگهداری در دمای ۲۵ درجه سلسیوس بالاترین درصد و سرعت جوانه زنی را ایجاد کرد، در حالی که نگهداری پیوسته در دمای ۱۱ درجه سلسیوس بیشترین طول گیاهچه و بالاترین شاخص بنیه را از نظر عددی تولید نمود.</span></span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">نتیجه گیری:</span></span></b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> پاسخ بذرهای شیرین بیان هم به نوع تیمار و هم به صفت مورد ارزیابی وابسته بود، بنابراین تیمارهایی که جوانه زنی را به بیشینه رساندند، لزوماً بنیه مندترین گیاهچه ها را تولید نکردند. از این رو، در انتخاب تیمار باید هم جوانه زنی و هم کیفیت گیاهچه در نظر گرفته شود. این یافته ها مبنای عملی برای بهبود تکثیر شیرین بیان و طراحی مطالعات تکمیلی گلخانه ای و مزرعه ای را فراهم می کند.</span></span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">جنبه های نوآوری</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"></span></b></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span arial="" style="font-family:">&bull;</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; پنج آزمایش، تیمارهای شیمیایی، نوری و حرارتی را در گیاه شیرین بیان بررسی کرد. </span></span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span arial="" style="font-family:">&bull;</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; اسید سولفوریک (۹۸ درصد) مؤثرترین تیمار خراشدهی (اسکاریفیکاسیون) بود.</span></span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"></span></span></span></span></span><br> <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span arial="" style="font-family:">&bull;</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; تیمارهایی که بیشینه جوانه زنی را ایجاد کردند، لزوماً بیشینه رشد و بنیه گیاهچه را تولید نکردند.</span></span></div> مرتضی ابراهیمی