پژوهشهای بذر ایران

اثر تنش خشکی و آبیاری معمول طی گل‌دهی تا رسیدگی بذر بر جوانه‌زنی بذر 10 ژنوتیپ بهاره کلزا (Brassica napus)

آیدین حمیدی

به منظور بررسی اثر تنش خشکی و آبیاری معمول طی رسیدن بر جوانه زنی بذر و بنیه گیاهچه 10 ژنوتیپ بهاره کلزا RGS003، ساریگل، Option500، RGS006، 19_H،ORS 3150-3006،ORS 3150-3008،RG 4403،RG 405/03 و RGAS 0324، آزمایشی به صورت فاکتوریل بر اساس طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار، در سال 1392 در آزمایشگاه تجزیه کیفی بذر مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال کرج اجرا شد. نتایج نشان داد، ژنوتیپ های RG4403 و RGS006 به ترتیب با 498/3 و 082/3 گرم بیشترین و کمترین وزن هزار دانه را داشتند. بذرهای ژنوتیپ های ساریگل و Option500 و RGS006 تولید شده به ترتیب با آبیاری معمول و تنش خشکی دارای بیشترین طول ریشه چه، ساقه چه و گیاهچه و بذرهای ژنوتیپ های ORS3150-3008 و RGAS0324 تولید شده با آبیاری معمول به ترتیب بیشترین وزن خشک ریشه چه و گیاهچه و وزن خشک ساقه چه و گیاهچه را داشتند. بذرهای ژنوتیپ های ساریگل و RGAS0324 تولید شده با آبیاری معمول دارای بیشترین درصد جوانه زنی نهایی بودند. بیشترین متوسط زمان، ضریب سرعت و متوسط جوانه زنی روزانه نیز به ترتیب به بذرهای ژنوتیپ RGS003 تولید با تنش خشکی و ژنوتیپ های 19-H و RGAS0324 تولید شده با آبیاری معمول تعلق داشت. همچنین ژنوتیپ های ساریگل و RGAS0324 به ترتیب دارای بیشترین شاخص های بنیه طولی و وزنی گیاهچه بودند. به طورکلی نتایج نشان داد تنش خشکی در دوره گل دهی و رسیدگی سبب کاهش کیفیت بذر شد، ولی بذر برخی ژنوتیپ ها مانند RGS006،19-H و ORS3150-3006از خصوصیات کیفی جوانه زنی و بنیه گیاهچه نسبتاً مطلوبی برخوردار بودند.

تأثیر دوره غرقاب، اسیدیته و دماهای بالا بر جوانه‌زنی و دوام بذر خرفه (Portulaca oleracea)

شهرام نظری

به منظور بررسی واکنش جوانه زنی بذر و رشد اولیه دو جمعیت کرج و اهواز علف هرز خرفه در شرایط مختلف محیطی، سه آزمایش جداگانه انجام شد. در آزمایش نخست، تأثیر پنج سطح غرقاب شامل عدم غرقاب، 1، 2، 4 و 8 روز، آزمایش دوم تأثیر اسیدیته های مختلف در هفت سطح شامل 4، 5، 6، 7، 8، 9 و 10 و آزمایش سوم اثر دماهای بالا در نه سطح شامل 60، 80، 100، 120، 140، 160، 180، 200 و 220 درجه سانتی گراد بر درصد و سرعت جوانه زنی، طول ریشه چه و ساقه چه و همچنین وزن تر گیاهچه دو جمعیت کرج و اهواز خرفه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که در هر دو جمعیت مورد مطالعه کلیه صفات جوانه زنی تحت تأثیر دوره های غرقاب، اسیدیته و دماهای بالا قرار گرفتند. نتایج نشان داد که با افزایش طول دوره غرقاب تمامی صفات مورد بررسی در هر دو جمعیت کرج و اهواز کاهش یافت، به طوری که با افزایش طول دوره غرقاب به 8 روز رشد خرفه در هر دو جمعیت به طور کامل متوقف شد. همچنین نتایج حاکی از آن است که با افزایش اسیدیته از 4 به 7، درصد و سرعت جوانه زنی تدریجاً افزایش یافت. بررسی تأثیر سطوح مختلف دماهای بالا بر جوانه زنی خرفه در هر دو جمعیت نشان داد که یک رابطه معکوسی بین افزایش درجه حرارت آون و صفات مورد بررسی وجود دارد. به طوری که با افزایش دمای آون درصد و سرعت جوانه زنی، طول ریشه چه و طول ساقه چه و وزن تر گیاهچه دو جمعیت را به طور معنی داری کاهش یافت. این نتایج حاکی از آن است که شناخت اکولوژی و بیولوژی بذر علف هرز خرفه باعث ارائه راهکارهای جدید در جهت توسعه استراتژی های مدیریت درازمدت، بهبود سیستم های مدیریتی، پیش بینی الگوی جوانه زنی و سبز شدن گیاهچه این علف هرز می گردد.

تأثیر شرایط نگهداری، رطوبت و قوه نامیه اولیه بذر سویا بر زوال بذر

سامان شیدائی

به منظور ارزیابی زوال بذر سویا رقم ویلیامز در استان اردبیل تحقیقی به صورت آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی در سال 1392 اجرا گردید. تیمارهای آزمایش شامل سه قوه نامیه 80%، 85% و 90%، سه میزان رطوبت اولیه بذر شامل رطوبت 10%، 12% و 14% و دو شرایط نگهداری بذر در انبار متداول مرکز تحقیقات کشاورزی مغان و انبار کنترل شده در کرج در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد بذرهای با رطوبت اولیه بالا به طور معنی داری درصد گیاهچه های عادی، سرعت جوانه زنی و شاخص بنیه گیاهچه پایین تری داشتند. همچنین مشخص گردید که بین دو سطح رطوبتی 10 و 12% تفاوت معنی داری مشاهده نشد؛ بنابراین، رطوبت بذر سویای 12 درصد رطوبت مناسبی برای نگهداری بذر می باشد. افزایش رطوبت بذر به بیش از 12 درصد سبب زوال سریع تر بذر سویا گردید، به طوری که بذرهای با محتوی رطوبتی اولیه بالا به ویژه در شرایط انبار کردن نامناسب کیفیت خود را سریع تر از دست داده و در شرایط مزرعه ای به دلیل کاهش تراکم نهایی سبب کاهش عملکرد گردید. نگهداری بذرها در شرایط کنترل شده سبب کاهش سرعت زوال بذرها گردید. همچنین افزایش درصد رطوبت بذر در شرایط انبار معمولی مغان اثر مضر بیشتری بر روی کیفیت بذر گذاشت و اثر رطوبت بذر به همراه دما و رطوبت نسبی بالای محیط در انبار مغان سبب تشدید زوال بذر سویا گردید. نتایج این آزمایش نشان دادند بذرهای با قوه نامیه بالا پس از انبار کردن کیفیت بذر بالاتری داشتند ولی رطوبت بذر و شرایط انبار کردن عوامل مهم تری نسبت به قوه نامیه اولیه می باشند به طوری که اثر قوه نامیه در بذرهای نگهداری شده با رطوبت بالا در انبار مغان معنی دار نبود.

تأثیر رنگ پوسته و تیمارهای مختلف بر خواب و ویژگی‌های جوانه‌زنی بذر خردل وحشی (Sinapis arvensis)

حمید شریفی

رنگ پوسته بذر به عنوان یک شاخص ساده و مهم، بر درصد جذب آب، خواب و جوانه زنی بذر مؤثر است. گیاه خردل بذرهایی با رنگ پوست متفاوت تولید می کند، به منظور بررسی تأثیر رنگ پوسته بذر و تیمارهای مختلف بر خواب، درصد و سرعت جوانه زنی بذرهای خردل (Sinapis arvensis L.) آزمایشی به صورت دوعاملی در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل دو نوع بذر با رنگ پوسته متفاوت (قهوه ای و سیاه) و تیمارهای شکستن خواب (شاهد، نیترات پتاسیم 2/0 درصد، اسید جیبرلیک 250 و 500 پی پی ام و تیمار یک، دو و سه هفته پیش سرمادهی) بودند. نتایج آزمایش نشان داد که در بذرهای سیاه درصد و سرعت جوانه زنی بیشتر از بذرهای قهوه ای بود اما میزان خواب بذرهای قهوه ای بیشتر از بذرهای سیاه بود. تیمار یک هفته پیش سرمادهی بیشترین تأثیر بر شکست خواب بذرها را داشت به طوری که در این تیمار درصد جوانه زنی برای بذرهای سیاه و قهوه ای به ترتیب 75 و 58 درصد و سرعت جوانه زنی در بذرهای سیاه و قهوه ای به ترتیب 54/0 و 43/0 بود. تیمار اسید جیبرلیک 500 پی پی ام کمترین تأثیر را در بین تیمارهای اعمال شده داشت، در این تیمار درصد جوانه زنی برای بذرهای سیاه و قهوه ای به ترتیب 16 و 7 درصد بود. همچنین، درصد جذب آب در بذرهای قهوه ای بیشتر از بذرهای سیاه بود، به طوری که بذرهای قهوه ای بعد از گذشت سه ساعت 1/105 درصد و بذرهای سیاه بعد از گذشت سه ساعت 3/74 درصد آب جذب کردند. به طور کلی، نتایج نشان داد که بذرهای هترومورفیک خردل دارای تنوع در طول مدت خواب، جوانه زنی و درصد جذب آب هستند.

تأثیر تیمارهای مختلف بر شکست خواب و تحریک جوانه‌زنی بذر گیاه گرگ خار (Ammodendron persicum)

علی طویلی

سطح وسیعی از کشور ایران پوشیده از شن های روان است که همواره لزوم کنترل و تثبیت بیولوژیکی با کاشت گونه های سازگار با شرایط سخت در این مناطق به چشم می خورد. گونه درخت شنی یا گرگ خار (Ammodendron persicum) گونه ای سازگار با شرایط بیابانی است. در این تحقیق جهت بررسی تأثیر تیمارهای مختلف بر تحریک جوانه زنی و شکست خواب بذر گونه گرگ خار آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی در آزمایشگاه، به مدت 30 روز، با 10 تیمار، شامل تیمارهای جیبرلیک اسید با غلظت 300 پی پی ام در زمان 48 ساعت، خراش دهی بذر با اسید سولفوریک غلیظ در دو زمان 20 و 30 دقیقه و تلفیق آن ها با خراش دهی با سمباده، خراش دهی بذرها با جیبرلیک اسید با غلظت 300 پی پی ام به مدت 48 ساعت و تلفیق آن با خراش با کاغذ سمباده، آب داغ (80 درجه سانتی گراد) در دو زمان 5 و 10 دقیقه، خراش دهی به وسیله کاغذ سمباده و شاهد (آب مقطر) انجام شد. نتایج حاصله نشان دهنده افزایش درصد جوانه زنی در آزمایشگاه در حدود 90 درصد با اعمال تیمار ترکیبی اسید سولفوریک به مدت 30 دقیقه با خراش دهی سمباده می باشد. تیمارهای آب گرم در دو زمان 5 و 10 دقیقه و اسید جیبرلیک اسید 48 ساعته و تلفیق آن با خراش دهی با سمباده نیز با اختلاف معنی دار نسبت به نمونه ی شاهد، افزایش درصد جوانه زنی را به ترتیب 45/15، 45/8، 17/10 و 68/28 را به همراه داشتند. همچنین تیمار اسید غلیظ به مدت 30 دقیقه افزایش بنیه بذر را به مقدار 510 در نمونه های آزمایشگاه به همراه داشت. بدین ترتیب تیمار ترکیب سمباده و خیساندن بذور در اسید غلیظ طی 30 دقیقه به عنوان بهترین تیمار انتخاب شد.

اثر تاریخ کاشت و رطوبت بذر در برداشت بر ویژگی‌های جوانه‌زنی بذر ذرت سینگل کراس 704 تولیدی در استان اردبیل (مغان)

بیتا اسکویی

این آزمایش در سال 1392 در دو منطقه شامل: مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان) و مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال کرج به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار اجرا شد. تیمارها عبارت بودند: تاریخ کاشت در سه سطح (20 اردیبهشت، 4 خرداد و 19 خرداد)، رطوبت بذر در زمان برداشت، در چهار سطح (30، 25، 20 و 15 درصد) و اندازه بذر، در سه اندازه بذری پهن، گرد و متوسط. صفات مورد مطالعه شامل آزمون جوانه زنی استاندارد، متوسط زمان لازم برای جوانه زنی، شاخص وزنی و طولی بنیه گیاهچه، درصد جوانه زنی در آزمون ظهور ریشه چه و آزمون سرما، بود. نتایج نشان داد که با تأخیر در کاشت کیفیت بذرهای تولیدی کاهش یافت، این کاهش با برداشت دیرهنگام بارزتر دیده شد و میزان کاهش در بذرهای گرد بیش از اندازه های پهن و متوسط بود. حداقل درصد جوانه زنی و بنیه در بذرهای اندازه گرد حاصل از تاریخ کاشت سوم و رطوبت برداشت 15 درصد مشاهده شد. لذا توصیه می شود جهت تولید بذر، کشت ذرت قبل از هفته اول خردادماه پایان یابد و زمانی که رطوبت بذرهای تولیدی به 30 درصد رسید برداشت بلال آغاز گردد و از تأخیر در زمان برداشت خودداری شود.

تأثیر زمان برداشت و دمای خشک‌کن بر کیفیت بذر سویا

حسین صادقی

به منظور بررسی اثر رطوبت های مختلف بذر در هنگام برداشت و دمای خشک کردن بر خصوصیات جوانه زنی بذر سویا آزمایشی به صورت یک آزمایش فاکتوریل 2×3×2 بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در دو منطقه مغان و کرج انجام شد. عامل اول رقم در دو سطح (ویلیامز و L₁₇)، عامل دوم رطوبت زمان برداشت در سه سطح (15،20 و 25 درصد) و عامل سوم دمای خشک کن در دو سطح (30 و 45 درجه سانتی گراد) بودند. نتایج نشان داد که درصد جوانه زنی بذرهای تولیدی منطقه کرج (3/81%) نسبت به درصد جوانه زنی بذرهای تولید شده در مغان (4/77%) بیشتر بود. تفاوت بین درصد جوانه زنی بذرهایی که با دمای 30 و 45 درجه سانتی گراد خشک شده بودند در بذرهای با رطوبت 15% حدود 5/5% بود درحالی که این تفاوت در بذرهای با رطوبت 25% حدود 5/18% بود. در بذرهای تولیدی منطقه کرج با رطوبت 15 درصد، شاخص بنیه گیاهچه در هر دو رقم تفاوت معنی داری نداشت اما این شاخص در رطوبت 20 درصد در رقم ویلیامز (7/139) بیشتر از رقم L₁₇ (3/107) بود. بیشترین مقدار هدایت الکتریکی محلول تراوش یافته از بذر (42/51 میکرو زیمنس بر سانتی متر بر گرم) از بذرهای رقم L₁₇ با رطوبت 25 درصد در دمای 45 درجه سانتی گراد به دست آمد و کم ترین آن (46/28 میکرو زیمنس بر سانتی متر بر گرم) در بذرهای رقم ویلیامز با رطوبت 20% که با دمای 30 درجه سانتی گراد خشک شده بودند مشاهده گردید. با توجه به نتایج حاصله بایستی بلافاصله پس از رسیدن رطوبت بذرهای سویا به زیر 20 درصد نسبت به برداشت و خشک کردن بذر در منطقه مغان در دمای 30 درجه سانتی گراد اقدام شود.

اثر دگرآسیبی اندام هوایی گیاه برنجاسف (Achilla wilhelmsii) و پونه (Mentha longifolia) بر شاخص‌های جوانه‌زنی گیاه بارهنگ (Plantago major)

امین صالحی

در سال های اخیر استفاده از اثرات دگرآسیبی در مدیریت علف های هرز نظر بسیاری از متخصصین را به خود جلب کرده است. بدین منظور دو آزمایش جهت بررسی اثر عصاره آبی گیاه دارویی برنجاسف (Achilla wilhelmsii) و پونه (Mentha longifolia (L.) Huds) بر شاخص های جوانه زنی بذر علف هرز بارهنگ در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در سال 1393 در آزمایشگاه تحقیقات بذر دانشگاه یاسوج انجام شد. تیمارها شامل صفر، 25، 50، 75 و 100 درصد غلظت های عصاره آبی اندام هوایی گیاه برنجاسف و پونه بود. نتایج نشان داد که اثر عصاره آبی اندام هوایی گیاه برنجاسف و پونه بر درصد و سرعت جوانه زنی، طول ریشه چه و ساقه چه، وزن تر و خشک ریشه چه و ساقه چه و بنیه بذر گیاه بارهنگ معنی دار بود. بیشترین درصد و سرعت جوانه زنی مربوط به تیمار شاهد (آب مقطر) بوده که با افزایش غلظت عصاره ها درصد و سرعت جوانه زنی کاهش معنی داری یافت. کمترین درصد و سرعت جوانه زنی مربوط به غلظت 100% عصاره های آبی بود که با غلظت 75% اختلاف معنی داری نداشت. در نهایت نتایج حاصل، اثرات دگرآسیبی عصاره آبی اندام هوایی گیاه برنجاسف و پونه را، به عنوان یک علف کش زیستی، روی جوانه زنی و رشد علف هرز بارهنگ به وضوح نشان داد.

مدل جوانه‌زنی بذر سرونقره‌ای (Cupressus arizonica) در پاسخ به تنش‌های دمایی و خشکی

مهرداد زرافشار

در یک جنگل کاری اصولی انتخاب گونه ی مناسب و سازگار با شرایط محیط، با توان زنده مانی بالا و رشد مطلوب از اهمیت ویژه ای برخوردار است. لازمه ی این انتخاب اصولی پیش بینی الگوهای جوانه زنی بذر است که از آن می توان به مدل زمان- رطوبت- دمایی جوانه زنی بذر اشاره کرد. در این تحقیق الگوی رفتاری جوانه زنی بذر سرونقره ای در چهار تکرار 50 بذری داخل پتری دیش های 11 سانتی متری و در دستگاه انکوباتور با اعمال پنج سطح تنش خشکی (صفر، 5/0-، 1-، 5/1-، 2- مگاپاسکال) و دمایی (10، 15، 20، 25، 30 درجه سانتی گراد) بررسی شد. در این آزمایش دمای بهینه (T_o) و دمای پایه ی مورد نیاز جوانه زنی (T_b)، مقدار ثابت رطوبت-زمانی (θ_H) و مقدار زمانی-رطوبت-دمایی (θ_HT) اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که دمای بهینه و پایه لازم برای جوانه زنی به ترتیب برابر با 5/0 ±23/19 و 0/0±54/6 درجه سانتی گراد است. مقدار ثابت رطوبت- زمانی برای این گونه 11/0±29/0 می باشد. طبق نتایج به دست آمده عامل دما و پتانسیل آبی به صورت مستقل و هم زمان بر میانگین زمان جوانه زنی و درصد جوانه زنی بذر این گونه اثر می گذارد. مقدار زمان- رطوبت- دمایی با توجه به معادله ی θ_HT=[(Ψ-Ψ_b(g))(T-T_b)]t_g تعیین شد که میزان آن برابر با 3/126 مگاپاسکال درجه سانتی گراد روز (MPa°C.d) با ضریب تبیین 87/0 به دست آمد. در نهایت کارایی مدل رطوبت-دمایی برای این گونه تأیید شد.

تأثیر عصاره ورمی کمپوست بر برخی خصوصیات جوانه‌زنی نخود (Cicer arietinum) تحت تنش شوری

راهله احمدپور

به منظور بررسی برهمکنش سطوح مختلف عصاره آبی ورمی کمپوست و تنش شوری بر شاخص های جوانه زنی نخود (رقم کرج) آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. فاکتورهای آزمایش شامل: 4 سطح مختلف از عصاره ورمی کمپوست شامل (صفر، 5، 10 و 20 درصد حجمی) و 4 غلظت شوری: صفر، 30، 60 و 90 میلی مول بر لیتر کلرید سدیم بود. نتایج نشان داد بین سطوح مختلف عصاره ورمی کمپوست و تنش شوری اختلاف معنی داری (در سطح احتمال 1 درصد) از نظر درصد جوانه زنی، طول ساقه چه و وزن خشک ساقه چه وجود داشت. تنش شوری در سطح 90 میلی مول بر لیتر کلرید سدیم منجر به کاهش معنی داری در کلیه صفات مورد بررسی نسبت به شرایط بدون تنش شوری شد. برهم کنش عصاره ورمی کمپوست و تنش شوری تأثیر معنی داری (در سطح احتمال 5 درصد) بر میزان سرعت جوانه زنی، طول ریشه چه، وزن خشک ریشه چه و آندوسپرم مصرفی داشت. عصاره ورمی کمپوست با سطح 5 درصد حجمی در تیمارهای تنش شوری ملایم (30 میلی مول بر لیتر کلرید سدیم) و بدون تنش شوری، موجب افزایش معنی داری در میزان طول ریشه چه، وزن خشک ریشه چه و آندوسپرم مصرفی نسبت به سطح صفر شد.

تعیین دماهای کاردینال و واکنش گیاهچه عدس‌ الملک (Securigera securidaca) به دماهای مختلف جوانه‌زنی

زینب علی پور

به منظور تعیین دماهای کاردینال و تأثیر دما بر شاخص های جوانه زنی بذر و رشد گیاهچه گیاه دارویی عدس الملک آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی با هشت سطح دمایی (5، 10، 15، 20، 25، 30، 35 و 40 درجه سانتی گراد) و با چهار تکرار در سال 1392 در آزمایشگاه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند انجام شد. جهت تعیین دماهای کاردینال جوانه زنی از مدل رگرسیون خطی دوتکه ای بین سرعت جوانه زنی و دما استفاده شد. نتایج حاصله نشان داد که دمای پایه، بهینه و دمای حداکثر برای جوانه زنی در این گیاه به ترتیب 1-، 5/22 و 2/40 درجه سانتی گراد می باشد. حداکثر سرعت و درصد جوانه زنی بذر عدس الملک، بدون اختلاف آماری معنی دار از محدوده دمایی 20 تا 25 درجه سانتی گراد به دست آمد. همچنین نتایج نشان داد که بیشترین طول و وزن خشک ریشه چه از دمای 20 درجه سانتی گراد، بیشترین طول و وزن خشک ساقه چه از دامنه دمایی 10 تا 20 درجه سانتی گراد و بیشترین بنیه گیاهچه از محدوده دمایی 5 تا 30 درجه سانتی گراد به دست آمد. بیشترین و کمترین یکنواختی جوانه زنی، به ترتیب در دمای 25 و 5 درجه سانتی گراد مشاهده شد

پتانسیل دگرآسیبی عصاره شش گونه زینتی بر جوانه‌زنی و رشد اولیه گل همیشه بهار (Calendula officinalis)

سمیه رستگار

ترکیبات دگرآسیبی در تنوع زیستی و توانایی تولید زیست بوم ها نقش مهمی را بر عهده دارند. بر همین اساس آزمایشی جهت بررسی اثرات دگرآسیبی عصاره شش گونه زینتی سپستان (Cordia myxa)، چریش Azadirachta indica))، مشعل جنگل (Delonix regia)، گارم زنگی (Terminalia catappa)، اکالیپتوس (Eucalyptus camaldulensis) و انجیر معابد (Ficus religiosa) در دو غلظت 50 و 100 درصد، بر جوانه زنی و رشد اولیه گیاهچه گل همیشه بهار انجام شد. آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در آزمایشگاه باغبانی دانشگاه هرمزگان در سال 1392 اجرا گردید. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که عصاره تمام گونه های استفاده شده، درصد و سرعت جوانه زنی، شاخص بنیه بذر، رشد ریشه چه و ساقه چه را به طور معنی داری کاهش دادند؛ اما وزن خشک گیاهچه همیشه بهار تحت تأثیر قرار نگرفت. عصاره مشعل جنگل در هر دو غلظت از جوانه زنی بذرهای گل همیشه بهار جلوگیری کرد. در مرتبه بعدی چریش بیشترین تأثیر بر فاکتورهای مختلف اندازه گیری شده نشان داد. عصاره های سپستان و گارم زنگی گرچه بر فاکتورهای مذکور مؤثر بودند اما در مقایسه با دیگر گونه ها تأثیر کمتری نشان داند. غلظت 100 درصد تیمارهای مختلف تأثیر بیشتری نسبت به 50 درصد نشان داد. به طور کلی نتایج آزمایش نشان داد که تأثیر بازدارندگی عصاره های مختلف بر همیشه بهار بر اساس نوع گیاه متفاوت می باشد و کشت آن در فضای سبز در ترکیب با مشعل جنگل و چریش توصیه نمی شود.

بررسی تأثیر هیدروپرایمینگ و اندازه بذر بر مؤلفه‌های جوانه‌زنی و رشد گیاهچه‌های ماش (Vigna radiata) تحت تنش شوری

قاسم پرمون

به منظور بررسی اثر هیدروپرایمینگ بذر بر مؤلفه های جوانه زنی و رشد بذر ماش (رقم هندی) تحت شرایط تنش شوری، آزمایشی به صورت فاکتوریل با طرح پایه کاملاً تصادفی با 3 تکرار در دانشکده کشاورزی دانشگاه رامین اجرا شد. در این آزمایش تیمارها شامل اندازه متفاوت بذر ماش در دو سطح (کوچک و بزرگ) در شرایط هیدروپرایمینگ در سه سطح (1، 5/1 و 3 ساعت) و تنش شوری در 4 سطح (صفر، 3، 6 و 9 میلی موس) درنظر گرفته شد. نتایج نشان داد که با افزایش تنش شوری تمامی مؤلفه های جوانه زنی مورد بررسی در این آزمایش کاهش یافت، اما میزان این کاهش برای بذرهایی که مدت زمان بیشتری پرایم شده، کمتر بود. همچنین در تمامی صفات مورد مطالعه در این آزمایش بذرهای کوچک نسبت به بذرهای با اندازه بزرگ تر واکنش بهتری را نشان دادند. به طور کلی هیدروپرایم بذرهای ماش باعث بهبود مؤلفه های جوانه زنی در شرایط تنش شوری شد. نتایج این آزمایش نشان داد که در شرایط نامساعد محیطی از جمله تنش شوری، می توان با اعمال تیمار هیدروپرایمینگ در بذر ماش، شرایط متابولیکی بهتری ایجاد نمود. این تغییرات سبب بهبود و تسریع جوانه زنی و همچنین استقرار بهتر گیاهچه ها می شود.

اثر مقاوم‌سازی بذر و کیفیت بذرهای حاصل از نواحی مختلف گل‌آذین بر انبارداری گل همیشه‌بهار (Calendula officinalis)

محمد صدقی

گل همیشه بهار (officinalis Calendula) گیاهی دارویی و متعلق به تیره کاسنی (Asteraceae) است که بررسی ویژگی های مختلف، از جمله تکثیر بهتر آن جهت توسعه پوشش گیاهی و استحصال مواد خام دارویی ضروری به نظر می رسد. به منظور بررسی اثر مقاوم سازی بذر و کیفیت بذرهای حاصل از بخش های مختلف گل آذین بر انبارداری بذرهای گل همیشه بهار تحقیق حاضر در دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1390 انجام شد. ابتدا بذرهای همیشه بهار در محلول های کلرید کلسیم 2%، آب مقطر و شاهد طی دو مرحله مقاوم و سپس، در مزرعه کاشته شدند. در مرحله برداشت، بذرها از دو ناحیه درونی و بیرونی طبق استحصال و جهت انجام آزمون به مدت 6 ماه در انبار با دمای C 40⁰ قرار گرفتند. در نهایت آزمایش به صورت فاکتوریل در پایه طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار اجرا گردید. نتایج نشان داد که بیشترین درصد جوانه زنی (96%) و سرعت جوانه زنی (91/3 بذر در روز) مربوط به بذرهای ناحیه بیرونی گل آذین بود. بیشترین طول ساقه چه (79/4 سانتی متر)، طول ریشه چه (71/5 سانتی متر) و وزن خشک گیاهچه (016/0 گرم) مربوط به بذرهای واقع شده در قسمت بیرونی گل آذین در تیمار با کلرید کلسیم بود. بیشترین وزن خشک باقی مانده بذر (061/0 گرم) مربوط به بذرهای واقع شده در قسمت بیرونی گل آذین در تیمار با آب مقطر بود. درکل، به منظور نگهداری بهینه بذر همیشه بهار در انبار، تیمار مقاوم سازی بذر با آب مقطر و استفاده از بذرهای بیرونی طبق توصیه می شود.

واکنش جوانه‌زنی بذر گلرنگ (Carthamus tinctorius) تحت تنش نیترات کادمیوم به پرایمینگ سالیسیلیک اسید

محسن موحدی دهنوی

به منظور بررسی برهم کنش نیترات کادمیوم و سالیسیلیک اسید بر جوانه زنی بذر گلرنگ (رقم صفه) این آزمایش در سال 1391 به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در چهار تکرار شامل تیمارهای پرایمینگ بذر با سالیسیلیک اسید در چهار سطح (0، 3/0، 6/0 و 9/0 میلی مولار) و محلول نیترات کادمیوم در هشت سطح (0، 5، 10، 15، 20، 25، 30 و 35 میلی مولار) اجرا گردید. نتایج نشان داد که در تمامی تنش های نیترات کادمیوم اعمال شده پرایم توسط سالیسیلیک اسید 9/0 میلی مولار بیشترین سرعت جوانه زنی (84 درصد در تیمار بدون کادمیوم)، سرعت جوانه زنی (58/6 بذر در روز در تیمار 5 کادمیوم)، طول ریشه چه (21/4 سانتی متر در تیمار بدون کادمیوم) و ساقه چه (29/3 سانتی متر در تیمار بدون کادمیوم)، وزن خشک ریشه چه (25/2 میلی گرم در تیمار بدون کادمیوم) و ساقه چه (94/بدون میلی گرم در تیمار بدون کادمیوم) و شاخص بنیه بذر (30/6 در تیمار بدون کادمیوم) را داشت. به طور کلی تیمار بذور با سطوح مختلف پرایمینگ باعث کاهش اثر سوء نیترات کادمیوم بر جوانه زنی بذر شد و بهترین سطح پرایمینگ، سطح 9/0 میلی مولار سالیسیلیک اسید بود.