fa نقش ورمی‌ کمپوست و فرآورده های آن در مدیریت بیماری‌ های ‌گیاهی روشهای مدیریت بیماریهای گیاهان Plants Diseases Management Methods ترویجی Extentional <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:IRANsharp;"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA">مدیریت بیماری‌های گیاهی در کشاورزی پایدار، با روش‌های زیست‌سازگار به منظور کاهش وابستگی به مواد شیمیایی اهمیت ویژه‌ای یافته است. ورمی‌کمپوست و فرآورده های آن، از جمله چای و ورمی‌واش، با ترکیبهای زیست‌فعالی کرم‌های خاکی و جمعیت بالای ریزجانداران مفید، سلامت خاک و رشد گیاه را بهبود می‌بخشند و در مهار قارچ‌ها، باکتری‌ها و نماتدهای بیمارگرگیاهی مؤثر هستند. یافته&shy;های پژوهشی نشان داده‌اند که این محصولها می‌توانند شدت بیماری‌هایی مانند پژمردگی فوزاریومی، شانکر باکتریایی و نماتد غده ریشه‌ را کاهش دهند و شاخص‌های رشدی گیاهچه‌ها را افزایش دهند. کیفیت ورمی‌کمپوست و فرآورده های آن تحت تأثیر مواد اولیه، درجه رسیدگی و روش تولید قرار دارد و انتخاب مناسب این عوامل، کارآیی در کنترل بیمارگرها را تقویت می‌کند. مزایای هم‌افزایی ترکیبهای زیست‌فعال و ریزجانداران &nbsp;مفید، ورمی‌کمپوست را به ابزاری مؤثر برای کاهش مصرف سموم شیمیایی و افزایش بهره‌وری کشاورزی تبدیل کرده است. توسعه تولید، آموزش کشاورزان و سیاست‌های حمایتی می‌تواند نقش این محصول&shy;ها را در ارتقای کشاورزی پایدار تقویت&nbsp;</span></span></span></span></span></span><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:IRANsharp;"><span lang="AR-SA">کند و راهکار عملی برای بهبود سلامت گیاه، کاهش بیماری‌ها و حفاظت از محیط زیست ارائه دهد</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:1;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span class="NoSpacingChar">The management of plant diseases using eco-friendly approaches has gained particular importance in sustainable agriculture for reducing dependence on chemical inputs. Vermicompost and its derivatives, including vermicompost tea and vermiwash, improve soil health and plant growth through bioactive compounds derived from earthworms and large populations of beneficial microorganisms, which effectively suppress plant pathogenic fungi, bacteria, and nematodes. Research evidence has demonstrated that these products can reduce the severity of diseases such as Fusarium wilt, bacterial canker, and root-knot nematodes while enhancing seedling growth parameters. The quality of vermicompost and its derivatives is influenced by factors such as raw materials, degree of maturation, and production methods; appropriate selection of these factors enhances their efficacy in pathogen control. The synergistic benefits of bioactive compounds and beneficial microbiota make vermicompost an effective tool for reducing chemical pesticide use and increasing agricultural productivity. Expanding production, farmer education, and supportive policies can further strengthen the role of these products in promoting sustainable agriculture by providing a practical strategy to improve plant health, mitigate diseases, and protect the environment.</span></span></span></span></div> ترکیبات زیست‌فعال, کرم خاکی, چای ورمی‌کمپوست, ورمی‌واش Bioactive compounds, Earthworm, Vermicompost tea, Vermiwash. 87 99 http://yujs.yu.ac.ir/pps/browse.php?a_code=A-10-347-5&slc_lang=fa&sid=1 Niloufar Taiebikhah نیلوفر طیبی خواه niloufartaiebikhah@gmail.com 10031947532846005820 10031947532846005820 No Department of Plant Protection, School of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran دانشکده کشاورزی- بخش گیاه پزشکی Maryam Mirtalebi مریم میرطالبی mmirtalebi@shirazu.ac.ir 10031947532846005821 10031947532846005821 Yes Department of Plant Protection, School of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran بخش گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران