en تأثیر Funeliformis mosseae و Trichoderma harzianum بر بیماری سوختگی زودهنگام گوجه فرنگی روشهای مدیریت بیماریهای گیاهان Plants Diseases Management Methods پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">سوختگی زودهنگام، ناشی از </span></span><em>Alternaria</em> <em>alternata</em><span style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> یک بیماری مهم گوجه‌فرنگی است، که خسارت اقتصادی قابل توجهی به محصول وارد می&shy;کند. هدف از این پژوهش بررسی کارایی دو قارچ </span></span><em>Funeliformis mosseae</em><span style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و</span></span><em>Trichoderma harzianum</em><em> </em><span style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">برای یافتن روش مناسب مبارزه زیستی بیماری بود<em>. </em>بدین منظور ابتدا &nbsp;با روش کشت متقابل تاثیر بازدارندگی از رشد پرگنه بیمارگر توسط </span></span><em>T. harzianum</em><em> </em><span style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">در شرایط آزمایشگاه بررسی شد، که &nbsp;</span></span><em>T. harzianum</em><span style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> باعث کاهش 70 درصدی رشد پرگنه بیمارگر شد. سپس مایه&shy;زنی گوجه‌فرنگی با </span></span><em>F. mosseae</em><span style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و </span></span><em>T. harzianum</em><em> </em><span style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">، به تنهایی و باهم به صورت ترکیبی علیه </span></span><em>A. alternata</em><span style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> در شرایط گلخانه در قالب طرح کاملاً تصادفی، در سه تکرار برای هر تیمار بررسی شدند. شاخص‌هایی نظیر میزان کلروفیل </span></span>a<span style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">، </span></span>b<span style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و کل، فنل کل، آنزیم&shy;های کاتالاز و پراکسیداز و صفات رشدی گیاه شامل تعداد ساقه، ارتفاع ساقه، وزن تر و خشک اندام‌های هوایی، طول ریشه و وزن تر و خشک ریشه اندازه‌گیری شدند. تجزیه و تحلیل آماری داده&shy;های این آزمایش &nbsp;نشان داد که، کاربرد </span></span><em>T. harzianum</em><em> </em><span style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">و </span></span><em>F. mosseae</em><span style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> با افزایش فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانت مانند کاتالاز و پراکسیداز و&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ترکیب&shy;های فنلی، باعث بهبود رشد و افزایش ماده خشک گوجه‌فرنگی در شرایط آلودگی به بیمارگر می</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">&shy;</span></span><span style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> شوند.</span></span></span></span></p> <p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Early blight, caused by <em>Alternaria alternata</em>, is a major tomato disease that leads to significant economic losses. This study aimed to evaluate the effectiveness of two fungi, <em>Funeliformis mosseae</em> and <em>Trichoderma harzianum</em>, as potential biological control agents against the disease. Initially, the inhibitory effect of <em>T. harzianum</em> on the pathogen&#39;s colony growth was assessed under laboratory conditions using the dual-culture method, where <em>T. harzianum</em> reduced pathogen colony growth by 70%. Subsequently, the efficacy of <em>F. mosseae</em> and <em>T. harzianum</em>, applied individually and in combination, was tested against <em>A. alternata</em> in greenhouse conditions using a completely randomized design with three replications per treatment. Various parameters were measured, including chlorophyll a, b, and total content; total phenol; activities of catalase and peroxidase enzymes; and plant growth traits such as stem number, stem height, fresh and dry weight of aerial parts, root length, and fresh and dry weight of roots. Statistical analysis revealed that the application of <em>T. harzianum</em> and <em>F. mosseae</em> enhanced antioxidant enzyme activity (catalase and peroxidase) and phenolic compound levels, leading to improved growth and increased dry matter content in tomatoes under pathogen infection conditions.</span></span></p> پراکسیداز, ترکیبهای فنلی, کشت متقابل, کاتالاز Peroxidase, Phenolic compounds, Dual-culture, Catalase 66 76 http://yujs.yu.ac.ir/pps/browse.php?a_code=A-10-398-3&slc_lang=en&sid=1 Asaad Chaseb Kouin اسعد چاسب کوین ma_sarine86@yahoo.com 10031947532846005700 10031947532846005700 No Department of Plant Protection, Faculty of Agriculture, Ilam University, Ilam, Iran گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران Khadijeh Abbasi خدیجه عباسی kh.abasi@ilam.ac.ir 10031947532846005701 10031947532846005701 Yes Department of Plant Protection, Faculty of Agriculture, Ilam University, Ilam, Iran گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران Labeed Al-Saad لبید السعد labeed.najim@uobasrah.edu.iq 10031947532846005702 10031947532846005702 No Laboratory Science Department, Farmacy Faculty, University of Basrah گروه علوم آزمایشگاهی، دانشکده داروسازی، دانشگاه بصره Somayeh Hajinia سمیه حاجی نیا hajinia.2010@gmail.com 10031947532846005703 10031947532846005703 No . Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Ilam University, Ilam, Iran گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران