en خصوصیات زراعی بیست و یک ژنوتیپ نخود مقاوم، نیمه مقاوم و حساس به بیماری سوختگی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">سلیمانی ش، طهماسبی ز، اشرف مهرابی ع، کانونی ه (1400) </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">خصوصیات زراعی</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">بیست و یک ژنوتیپ&shy; نخود مقاوم، نیمه مقاوم و حساس به بیماری سوختگی</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">.<br> دانش بیماری&shy;شناسی گیاهی </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">10(2):</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> &nbsp;92-82.</span></span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <div dir="ltr"><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Doi: </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">10.2982/PPS.10.2.82.</span></span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></div> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">چکیده</span></span></strong> <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">مقدمه:</span></span></strong>&nbsp;<span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">سوختگی ناشی از </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Ascochyta</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;"> <em>rabiei</em> </span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">&nbsp;مخرب&shy;ترین بیماری نخود در جهان است.&nbsp; شناسایی صفتهای زراعی و شکل شناختی رقمهای مقاوم به بیماری برای تنظیم یک برنامه مناسب اصلاح نخود ضروری است.<strong> مواد و روش&shy;ها:</strong> دوازده صفت زراعی و شکل شناختی 21 ژنوتیپ نخود مقاوم، نیمه مقاوم و حساس به بیماری در یک آزمایش مزرعه‌ای در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با شش تکرار در یک سال زراعی در غرب ایران بررسی شد. <strong>یافته‌ها:</strong> همه ژنوتیپ&shy;ها بر اساس تجزیه خوشه &shy;ای روش جفت گروه بدون وزن با میانگین حسابی به سه خوشه اصلی تقسیم شدند. ژنوتیپ&shy;های با پایین&shy;ترین عملکرد درخوشه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">II</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;"> قرار گرفتند و ژنوتیپ </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">IDDMAR-2012-32</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;"> حساس</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">&nbsp;به بیماری و نوع دسی در این خوشه بود. ژنوتیپ&shy;های با بالاترین عملکرد درخوشه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">III</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;"> قرار گرفتند و ژنوتیپ </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;Gebres 419- 2</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">مقاوم &nbsp;به بیماری و نوع دسی در این خوشه بود. همچنین در بین ژنوتیپهای نوع کابلی، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">ILC482</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;"> به عنوان رقم پرمحصول و نیمه مقاوم &nbsp;به بیماری در خوشه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">III</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;"> قرار گرفت و لاین&shy;های </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">FLIp-02-65C</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">FLIp-01-164C</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;"> با عملکرد پایین همراه با مقاومت به بیماری در خوشه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">I</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;"> قرار گرفتند. <strong>نتیجه&shy; گیری</strong>:</span></span></div> <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Gebres 419-2</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;"> را می‌توان با </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">FLIp-02-65C</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;"> یا </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">FLIp-01-164C</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;"> تلاقی &nbsp;داد تا گونه‌های نخود کابلی مقاوم و پرمحصول و با دانه‌های درشت ایجاد کرد. </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></span><br> <br> &nbsp; Soleymani SH, Tahmasebi Z, Asherf Mehrabi A, Kanouni M (2021). Agronomic traits of twenty-one resistant, semi-resistant and susceptible chickpea genotypes to blight disease. Plant Pathology Science 10(2): 82-92. &nbsp;Doi: 10.2982/PPS.10.2.82.<span dir="RTL"></span><br> &nbsp; <div style="text-align: justify;"><strong>Introduction:</strong> Blight caused by <em>Ascochyta rabiei</em> is the most destructive disease of chickpea worldwide. Identification of agronomic and morphological properties of disease-resistant cultivars is necessary to set up a suitable chickpea breeding program. <strong>Materials and Methods:</strong> Twelve agronomic and morphological properties of 21 resistant, semi-resistant, and susceptible chickpea genotypes were <span dir="RTL">investigated</span> in a field experiment in a randomized complete block design with six replications in one agronomic year in western Iran. <strong>Results:</strong> All genotypes were divided into three main clusters based on the UPGMA dendrogram. The lowest yielding genotypes were located in cluster II and IDDMAR-2012-32 genotype was susceptible to disease and desi-type in this cluster. The genotypes with the highest yield were placed in cluster III, and the genotype Gebres 419-2 was resistant to the disease and the desi-type in this cluster. Among the Kabuli-type genotypes, ILC482 was included in cluster III as a high-yielding and semi-disease-resistant cultivar, and <span dir="RTL">low-yielding</span> FLIp-02-65C and FLIp-01-164C lines along with disease resistance were included in cluster I. <strong>Conclusion:</strong> Gebres 419-2 can be crossed with FLIp-02-65C or FLIp-01-164C to produce robust, high-yielding Kabuli chickpea varieties with large seeds.</div> تیپ کابلی, تنوع ژنتیکی, هیبرید Genetic Divergence, Hybrid, Kabuli Type 82 92 http://yujs.yu.ac.ir/pps/browse.php?a_code=A-10-382-1&slc_lang=en&sid=1 Shina Soleymani شینا سلیمانی shinasolimani1996@gmail.com 10031947532846005101 10031947532846005101 No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Ilam University, Ilam, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام Zahra Tahmasebi زهرا طهماسبی Z.TAHMASEBI@ILAM.AC.IR 10031947532846005102 10031947532846005102 Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Ilam University, Ilam, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام Ali Asherf Mehrabi علی اشرف مهرابی alia.mehrabi@yahoo.com 10031947532846005103 10031947532846005103 No Research institute of forests and rangelands گروه بیوتکنولوژی، موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، تهران Homayoun Kanouni همایون کانونی kanouni@gmail.com 10031947532846005104 10031947532846005104 No Field and Horticultural Crops Research Unit, Agricultural and Natural Resources Research and Education Center of Kurdistan, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Iran بخش تحقیقات گیاهان زراعی و باغی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سنندج، ایران