fa تأثیر سرکه چوب، اسید هیومیک و ریزجانداران موثر بر نماتد Meloidogyne javanica روی گوجه‌فرنگی تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">چاره‌گانی ح (1399)</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">تأثیر سرکه چوب، اسید هیومیک و ریزجانداران موثر بر نماتد </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:14.0pt;">Meloidogyne javanica</span></span></em> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">&nbsp;روی گوجه‌فرنگی</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">. دانش بیماری‌شناسی گیاهی 9(2):84</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">-73.</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">DOI:10.2982/PPS.9.2.73.</span></span><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;"></span></span></strong><br> <br> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">مقدمه:</span></span></strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;"> نماتد غده ریشه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">Meloidogyne</span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;"> <em>javanica</em></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;"> خطرناک‌ترین نماتد بیماریزای گیاهی </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">در جهان </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">است. با توجه به خطرهای زیست ‌محیطی حاصل از سم&shy;های شیمیایی برای مهار این نماتد، یافتن ترکیبهای ایمن و دوستدار محیط زیست ضروری می‌باشد. <strong>مواد و روش‌ها: </strong>در مطالعه حاضر اثر </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">سرکه چوب در غلظت‌های 3/0، 6/0 و 9/0 درصد حجمی-حجمی، ریزجانداران مؤثر (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">EM^&reg;</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">) </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">در غلظت‌های </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">5، 10 و 15 درصد حجمی-حجمی و اسید هیومیک در غلظت‌های 2/0، 4/0 و 6/0 درصد حجمی-حجمی و نماتدکش ترویگو (شاهد مثبت) در غلظت 4/0 درصد حجمی-حجمی در خسارت </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">M. javanica</span></span></em> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">روی گوجه&shy;فرنگی </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">رقم </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">Early-Urbana</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;"> در شرایط گلخانه بررسی شد</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">. <strong>یافته‌ها: </strong></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">EM^&reg;</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">در بالاترین غلظت (15 درصد حجم به حجم) موثرترین ترکیب آلی مورد استفاده برای کاهش شاخص‌های جمعیتی نماتد بود. این تیمار موجب افزایش طول، وزن‌تر و خشک شاخساره به ترتیب به میزان 41، 28 و 36 درصد و کاهش تعداد تخم، گال و کیسه‌تخم در ریشه و عامل تولیدمثل نماتد به ترتیب به میزان 58، 48، 49 و 57 درصد شد. نماتدکش ترویگو موجب کاهش تعداد تخم، گال و کیسه‌تخم در ریشه و فاکتور تولیدمثل نماتد به ترتیب به میزان 87، 88، 96 و 87 درصد درمقایسه با گیاهان تیمار نشده گردید. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> ترکیبهای آلی مورد استفاده در این آزمایش توانایی مهار </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">M. javanica</span></span></em><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;"> در گوجه‌فرنگی کشت شده در شرایط گلخانه را دارند.</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span><br> &nbsp;</div> Charehgani H (2020) Effect of wood vinegar, humic acid and Effective Microorganisms against<em> Meloidogyne javanica</em> on tomato. Plant Pathology Science 9(2):73-84.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;DOI: 10.2982/PPS.9.2.73.<br> &nbsp; <div style="text-align: justify;"><strong>Introduction:</strong> Root-knot nematode <em>Meloidogyne javanica</em> is the most economically important plant-parasitic nematode worldwide. Because of the environmental hazards of chemical nematicides used to control this nematode, there is an urgent need to replace these nematicides with alternative compounds that are environmentally friendly. <strong>Material and methods: </strong>An experiment was conducted to control <em>M. javanica </em>infestation on tomato plants (cv. Early-Urbana) using wood vinegar at the rates of 0.3, 0.6 and 0.9 percent (v/v), Effective Microorganisms (EM^&reg;) at the rates of 5, 10 and 15 percent (v/v), humic acid at the rates of 0.2, 0.4 and 0.6 percent (v/v) and tervigo (positive control) at the rate of 0.4 percent (v/v), in greenhouse. <strong>Results: </strong>EM^&reg; at the highest concentration (15%) was the most effective organic compound which reduced the nematode indices. Shoot length, shoot fresh weight and shoot dry weight increased by 41, 28 and 36%, respectively. The number of eggs, galls, egg masses per root system and reproduction factor were decreased by 58, 48, 49 and 57% in treated tomato with EM^&reg; at the rate of 15%, compared to control (non-treated) plants, respectively. <strong>Conclusion: </strong>The organic compounds used in the present study are effective to control <em>M. javanica</em> on tomato under greenhouse conditions.</div> ترویگو, شاخص‌های جمعیتی نماتد, شاخص‌های رویشی گیاه Nematode population indices, Plant growth indices, Tervigo 73 84 http://yujs.yu.ac.ir/pps/browse.php?a_code=A-10-36-6&slc_lang=fa&sid=1 Habiballah Charehgani حبیب اله چاره گانی h.charehgani@yu.ac.ir 10031947532846003336 10031947532846003336 Yes Department of Plant Protection, Faculty of Agriculture, University of Yasouj, Yasouj, Iran گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی دانشگاه یاسوج، یاسوج