غلام‌نژاد ج. 1396. سازوکارهای دفاعی گیاهان در برابر بیمارگرها. دانش بیماری‌شناسی گیاهی 6(2): 32-24.
گیاهان دارای سازوکارهای دفاعی متعددی هستند، که میتوان آنها را با ریزجانداران یا مواد شیمیایی تحریک و فعال کرد. پنج نوع مقاومت القایی در گیاهان عبارتند از مقاومت اکتسابی موضعی، مقاومت اکتسابی سیستمیک، تنظیم سیستمیک خاموشی ژن‌ها، مقاومت سیستمیک القاشده و واکنش سیستمیک در برابر زخم. مقاومت اکتسابی سیستمیک مهمترین نوع مقاومت القایی است، که حفاظت مداوم و طولانی‌مدت علیه آلودگی در برابر دامنه وسیعی از بیمارگرها را در گیاهان موجب میشود. تشکیل پروتیینهای مرتبط با بیماری‌زایی، تغییر دیواره سلولی با رسوب و اتصال پلی‌ساکاریدها، پروتیینها، گلیکوپروتیینها، فنل‌ها،تولید فیتوآلکسین‌ها و لیگنینی شدن مراحل بروز این نوع مقاومت در گیاهان هستند.
مقاومت فزاینده عوامل بیماری‌زای گیاهی به آفت‌کش‌های شیمیایی و نگرانی‌های ناشی از پیامدهای زیست‌محیطی مصرف آنها، ضرورت توسعه راهکارهای پایدار و سازگار با محیط‌زیست را افزایش داده است. کیتوزان، به‌عنوان یک زیست‌پلیمر طبیعی و زیست‌تخریب‌پذیر، به دلیل برخورداری از فعالیت ضدمیکروبی و توانایی تحریک سامانه‌های دفاعی گیاه، ظرفیت قابل‌توجهی برای مدیریت پایدار بیماریهای گیاهی دارد. منابع مختلف تولید کیتوزان شامل پوسته سخت‌پوستان، قارچ‌ها و کوتیکول حشرات و نیز روشهای استخراج و عوامل تعیین‌کننده کیفیت آن، به‌ویژه درجه استیل‌زدایی و وزن مولکولی، سازوکارهای چندگانه عملکرد کیتوزان شامل فعالیت مستقیم ضدمیکروبی از طریق اختلال در ساختار و نفوذپذیری غشای عوامل بیماری‌زا، القای مقاومت سیستمیک از طریق فعال‌سازی مسیرهای دفاعی و هورمونی، افزایش فعالیت آنزیم‌های دفاعی نظیر کیتیناز و گلوکاناز، و تقویت سدهای ساختاری مانند لیگنین و کالوز، نقش کیتوزان در کاهش برخی تنش‌های غیرزیستی و بهبود رشد و عملکرد گیاه در این مقاله شرح داده شدهاند. توسعه فرمولاسیون‌های هوشمند و نانوساختار، بهینه‌سازی تولید کیتوزان از منابع پایدار و تلفیق هدفمند آن با سایر روشهای مدیریت بیماریهای گیاهی، می‌تواند جایگاه این زیست‌پلیمر را در کشاورزی پایدار و افزایش تولید محصولهای گیاهی تقویت کند.
