مدیریت بیماریهای گیاهی در کشاورزی پایدار، با روشهای زیست‌سازگار به منظور کاهش وابستگی به مواد شیمیایی اهمیت ویژه‌ای یافته است. ورمی‌کمپوست و فرآورده های آن، از جمله چای و ورمی‌واش، با ترکیبهای زیست‌فعالی کرم‌های خاکی و جمعیت بالای ریزجانداران مفید، سلامت خاک و رشد گیاه را بهبود می‌بخشند و در مهار قارچ‌ها، باکتری‌ها و نماتدهای بیمارگرگیاهی مؤثر هستند. یافتههای پژوهشی نشان داده‌اند که این محصولها می‌توانند شدت بیماری‌هایی مانند پژمردگی فوزاریومی، شانکر باکتریایی و نماتد غده ریشه را کاهش دهند و شاخص‌های رشدی گیاهچه‌ها را افزایش دهند. کیفیت ورمی‌کمپوست و فرآورده های آن تحت تأثیر مواد اولیه، درجه رسیدگی و روش تولید قرار دارد و انتخاب مناسب این عوامل، کارآیی در کنترل بیمارگرها را تقویت می‌کند. مزایای هم‌افزایی ترکیبهای زیست‌فعال و ریزجانداران مفید، ورمی‌کمپوست را به ابزاری مؤثر برای کاهش مصرف سموم شیمیایی و افزایش بهره‌وری کشاورزی تبدیل کرده است. توسعه تولید، آموزش کشاورزان و سیاست‌های حمایتی می‌تواند نقش این محصولها را در ارتقای کشاورزی پایدار تقویت کند و راهکار عملی برای بهبود سلامت گیاه، کاهش بیماریها و حفاظت از محیط زیست ارائه دهد.
بیماریهاتهدیدی جدی برای تولید پایدار و سالم محصولهای گیاهی و امنیت غذایی مردم جهان به شمار می‌روند و سالانه بخش قابل توجهی از تولید آنها را از نظر کمی و کیفی کاهش میدهند. روشهای کلاسیک تشخیص بیماریهای گیاهی مبتنی بر جداسازی بیمارگر در آزمایشگاه و پایش چشمی مزرعه ای پیشرفت بیماری و اجرای روشهای مدیریت، بسیار زمان‌بر، نیازمند نیروی متخصص و پرهزینه هستند. نرم افزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی از تحلیل تصویر، حسگرهای محیطی و مدل‌سازی پیش‌آگاهی بیماریها استفاده می‌کنند، تا تشخیص سریع بیماریها در سطح مزرعه صورت گیرد، ادغام دادههای هواشناسی، خاک و پارامترهای کشت برای پیش‌بینی زمان شیوع بیماریها، ارائه پیشنهادهای مناسب برای مدیریت بیماری براساس دادههای قبلی موجود و اجرای سریع و دقیق روشهای مدیریتی با استفاده از اینترنت اشیاء و پهپادها و رباتها انجام میدهند. نرمافزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی به تشخیص سریع و دقیق بیماریهای گیاهی پیش از وارد آوردن خسارت، برقراری سامانه های پیش آگاهی برای بیماریها و پیش بینی زمان دقیق وقوع و شیوع آنها و اجرای به موقع و صحیح روشهای مدیریتی کمک می کنند و امکان افزایش تولیدمحصولهای گیاهی سالم، همراه با کاهش هزینه ها برای تامین امنیت غذایی مردم جهان فراهم می سازند.
مهندس معصومه حقدل، دکتر امیرحسین محمدی، دکتر محمد مرادی، دکتر رضا حیدریان، جلد 14، شماره 2 - ( 2-1404 )
چکیده
بیماریهای گیاهی همواره تولید پسته را به عنوان یکی از مهمترین محصولات باغبانی و با ارزش اقتصادی بالا تحت تاثیر قرار میدهند. سرخشکیدگیاز جمله بیماریهای مهم در باغهای پسته بوده که شدت آنهمزمان با تغییرات اقلیمی، کاهش کیفیت و کمیت آب آبیاری وعدم مدیریت صحیح در باغ افزایش یافته و هماکنون به یک چالش عمده در مناطق پستهکاری تبدیل شده است. بیماری سرخشکیدگییک نوع اختلال پیچیده بوده که با علائمی همچون خشکشدن سرشاخه‌ها، کاهش شدید عملکرد و در نهایت مرگ درخت همراه بوده و خسارات اقتصادی قابل توجهی را بهبار می‌آورد. قارچPaecilomycesformosusو همچنین عوامل غیرزنده از جمله تنش‌های آبی، شوری خاک، کمبود عناصر غذایی و تنش‌های محیطی نقش زیادی در ظهور و شدت سرخشکیدگی درختان پسته دارند.مدیریتموفق سرخشکیدگی، مستلزمشناسایی دقیق و به موقع عوامل ایجادکنندهو اجرای هماهنگ یک برنامه مدیریتی تلفیقی بر مبنای پیشگیری، تقویت درخت و کنترل هدفمند عوامل بیماریزا می‌باشد.
