طاهره سلیمانی، مجتبی کیخاصابر، محمد علی آقاجانی، مهدی پیرنیا، لیلا فهمیده، جلد 14، شماره 1 - ( 12-1403 )
چکیده
برنج یک محصول غذایی مهم در آسیا است. بیماریهای قارچی پوسیدگی ریشه، طوقه و ساقه و سوختگی غلاف برگ برنج در بیشتر مناطق کشت برنج در ایران شایع هستند و خسارت اقتصادی میزنند. این پژوهش برای شناسایی قارچهای عامل این بیماریها در استان گلستان ایران، که رتبه سوم تولید برنج کشور را دارد، صورت گرفت. شناسایی این عوامل بیماریزا زمینه را برای اجرای روشهای مدیریت مناسب آنها و افزایش تولید محصول فراهم میکند. نمونه های دارای علائم پوسیدگی ریشه وساقه و سوختگی غلاف برگ از مزرعه های نقاط مختلف استان گلستان جمع آوری شدند. قارچها از بافتهای بیمار روی محیط آب-آگار و سیب زمینی-دکستروز –آگار جداسازی و خالص سازی شدند. برای شناسایی دقیق مولکولی قارچها از واکنش زنجیرهای پلیمراز جهت تکثیر نواحی ژنی tef1-a و ITS-rRNA با آغازگرهای EF1728F/EF1-986R و ITS5/ITS4 استفاده گردید. تست بیماریزایی قارچها روی گیاهچه های برنج در محیط گلخانه انجام شد. بر اساس اطلاعات ریخت شناسی و مولکولی و تست بیماریزایی قارچهای بیمارگر Ceratorhiza hydrophila، Fusarium andiyazi، F. incarnatum و Rhizoctonia solani در نمونه های بیمار جمع آوری شده شناسایی شدند. وقوع C. hydrophila،F. andiyazi و F. incarnatum در مزرعه های برنج این استان برای نخستین بار گزارش می شوند.
فرشته دهقانی، حبیب الله چادگانی، محمد عبداللهی، رسول رضائی، جلد 14، شماره 2 - ( 2-1404 )
چکیده
اسید دی ال-بتا-آمینو-ان-بوتیریک (BABA) با فعالسازی سازوکارهای طبیعی دفاعی، باعث القای مقاومت در گیاهان علیه نماتدهای ریشهگرهی می شود. این مطالعه به منظور بررسی تأثیر BABA در گیاه بامیه (Abelmoschus esculentus) نسبت به Meloidogne javanica در شرایط گلخانه ای انجام شده است. بذر بامیه رقمClemson Spineless در گلدانهای پلاستیکی یک کیلوگرمی کشت و در دمای 3 ± 27 درجه سانتیگراد و 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی نگهداری شد. برگ گیاهچهها در مرحله چهار برگی، با BABA در غلظتهای صفر (شاهد بدون القاگر)، 5/0، 1 و 2 میلیمولارمحلولپاشی گردید. بعد از گذشت 24 ساعت، جمعیتهای اولیه صفر 1، 2، 4 و 8 لارو سن دو نماتد در گرم خاک به گیاهان مایهزنی شدند. شصت روز پس از مایهزنی نماتد گیاهان برداشت و شاخصهای رشدی گیاه و تولیدمثل نماتد بررسی شدند. نتایج نشان داد که با افزایش غلظت BABA، شاخصهای رویشی گیاه افزایش و جمعیت نماتد در ریشه کاهش یافت. در گیاهان تیمار شده با 2 میلیمولار BABA و مایهزنی شده با هشت، چهار، دو و یک نماتد در گرم خاک، بهترتیب، میانگین طول شاخساره در مقایسه شاهد 9/43، 1/45، 5/32 و 2/32 درصد، میانگین وزن تر شاخساره 37، 2/38، 69 و 5/61 درصد و وزن خشک شاخساره 5/23، 5/24، 4/37 و 7/39 درصد افزایش و فاکتور تولیدمثل نماتد به ترتیب 1/25، 9/25، 1/14 و 4/38 درصد کاهش یافت. این مطالعه نشان داد که کاربرد BABA باعث بهبود شاخصهای رویشی گیاهان بامیه آلوده به نماتد M. javanica میشود. اگرچه BABA در بالاترین سطح جمعیت نماتد تأثیر معنیداری بر فاکتور تولیدمثل نداشت، اما همه غلظتها رشد گیاه را حتی در جمعیت بالای نماتد بهبود بخشیدند. محلول پاشی بوته های بامیه آلوده به سطوح مختلف جمعیتی نماتد M. javanica با 2 میلیمولار BABA باعث افزایش مقاومت آنها در شرایط گلخانه میگردد.
ویروس اس سیبزمینی از عوامل خسارتزا و محدود کننده کشت این گیاه در استان مازندران در شمال ایران است. این ویروس متعلق به جنس کارلاویروس با پیکره چند وجهی و ژنوم RNA تک رشتهای و دامنه میزبانی نسبتا محدود است. این ویروس معمولا دارای اثر افزایشی و همراه با سایر ویروسهای سیب زمینی در گیاه حضور دارد. نظر به مشاهده نشانههای شیوع و خسارت این ویروس در مزرعههای سیبزمینی استان مازندران این پژوهشبرای شناسایی مولکولی و تعیین مناطق انتشار ویروس، در این استان اجرا گردید. تعداد 94 نمونه گیاهی از مزرعههای سیبزمینی سه منطقه سوادکوه، گلوگاه و پرکوه در استان مازندران، طی سالهای 1402-1403 جمع آوری گردیدند. RNA کل ویروس از نمونههای دارای نشانههای شدید بیماری استخراج گردید و به روش RT-PCR ، ناحیه ژنی پوشش پروتئینی ویروس تکثیر گردید و باندی به اندازه 1118 جفت باز تشخیص داده شد. یک نمونه مثبت از هر منطقه انتخاب و برای تعیین توالی به شرکت ماکرو ژن کره ارسال گردیدند. پس از تعیین توالیها میزان تشابه آنها با توالی این ناحیه ژنی سایر جدایههای این ویروس با استفاده از نرم افزارهای تبارشناسی تعیین گردید. نتایج نشان داد که جدایههای ایرانی این ویروس در دو گروه قرار دارند، گروه یک شامل جدایههای ایران، سوریه، کره جنوبی، چین، آلمان و در گروه دو تنها دو جدایه ایرانی قرار گرفتند. شناسایی مولکولی جدایههای این ویروس در این استان، مناطق انتشار آنها و شباهت ژنتیکی آنها با جدایههای سایر کشورها برای نخستین بار گزارش میشود.
نماتد سیستی غلات یکی از عوامل تهدید کننده تولید گندم در جهان مخصوصاً در شرایط دیم است. یکصد و پنجاه نمونه خاک و ریشه بطور تصادفی طی سالهای 1396-1399، ازمزرعه های گندم استان کهگیلویه و بویراحمد، همراه با ثبت مختصات جغرافیایی محل نمونه برداری، جمع آوری گردید. شناسایی گونه نماتدهای سیستی بر اساس مشخصات ریخت شناسی، ریخت سنجی و مولکولی انجام پذیرفت. از مجموع نمونههای خاک جمع آوری شده از مزرعه های گندم دیم و آبی استان ،42 نمونه خاک (56 درصد) حاوی سیست نماتد سیستی غلات Heterodera filipjevi بودند. درصد آلودگی مزرعه های گندم دیم و آبی استان به ترتیب 55 و 6/57 با میانگین6/2 تخم و لاروسن دوم در گرم خاک برآورد گردید. حداقل جمعیت شمارش شده به میزان 5/0 تخم و لارو سن دوم H. filipjevi در گرم خاک مربوط به روستاهای تلخسرو شهرستان بویر احمد بود. حداکثر جمعیت شمارش شده به میزان 7/13 تخم و لارو سن دوم H. filipjevi در گرم خاک مربوط به یکی از نمونههای خاک جمع آوری شده از رقم دیم دهدشت و از روستای لیراب شهرستان باشت بود. همچنین میانگین جمعیت تخم و لارو سن دوم به تفکیک مزرعه های گندم دیم و آبی آلوده به گونه مذکور در کل شهرستانهای استان به ترتیب 6/2 و 51/2 تخم و لارو سن دوم در گرم خاک برآورد شد. در مجموع مزرعه های دیم و آبی گندم به تفکیک شهرستانها، بیشترین وکمترین میانگین جمعیت به ترتیب با 9/4 و 18/1 تخم و لارو سن دوم گونه H. filipjevi متعلق به شهرستان های باشت و گچساران بود.
