سید طه دادرضائی، محمد ترابی، جلد 5، شماره 2 - ( 6-1395 )
چکیده
دادرضائی س. ط. و ترابی م. 1395. روش مدیریت زنگهای گندم. دانش بیماریشناسیگیاهی 5(2):89-81.
گندم مهمترین محصول زراعی جهان است و زنگها بیشترین خسارت را در طول تاریخ به گندم وارد کردهاند. روشهای زیادی برای مبارزه با این بیماریها وجود دارد که از این میان استفاده از ارقام مقاوم مؤثرترین و اقتصادیترین روش است. زنگها دارای تنوع بیماریزایی و قدرت تکاملی بسیار بالایی هستند. از طرف دیگر مهاجرت و موتاسیون باعث ظهور و پیدایش نژادهای غیربومی و جدید زنگ در یک منطقه میشوند که در نتیجه آن پاتوتیپهایی با ساختار بیماریزایی جدید که گاهی توانایی بیماریزایی روی ژنهای مقاومت موجود در ارقام مقاوم تجارتی را دارند بروز کرده و باعث ایجاد بیماری در ارقام مقاوم و شیوع بیماری در مزارع گندم میشوند. توسعه روشهای مؤثر و پایدار مدیریت این بیماریها بستگی به دانش ما از عامل بیماری در کشور دارد. این مقاله ضمن معرفی زنگهای مهم گندم و شرح عوامل مؤثر در شیوع آنها، راهکارهای مدیریت زنگها در کشور را پیشنهاد داده است.
رضائی ر (1398) اثر هشت اسانس گیاهی بر بیماری شانکر باکتریایی مرکبات. دانش بیماریشناسی گیاهی 9(1): 39-30. DOI: 10.2982/PPS.9.1.30.
مقدمه: شانکر باکتریایی مرکبات، ناشی از باکتری Xanthomonas citri subsp. citri یک بیماری مهم اقتصادی در بسیاری از کشورهای نواحی گرمسیری و نیمهگرمسیری به شمار میآید. چندین پاتوتیپ از بیمارگر توصیف شده است که بر اساس منشاء جغرفیایی، دامنه میزبانی و همچنین برخی ویژگیهای ژنوتیپی متمایز شدهاند. اینبیماریدرایرانبسیارشایعاستوتهدید جدیبرایدرختان لیموترش(Citrus aurantifolia) به شمار میآید، بنابراینمدیریتبیماریدر مناطقکشت مرکبات، که بیماری مستقر شده، ضروریاست. یکیازاقدامهایمدیریتیبیماریاستفادهازسمهایمسیاست،ولیاستفادهطولانیمدتازاینسمهامنجربهظهورسویههایمقاوممیگردد.امروزهاستفادهازاسانسها و عصارههایگیاهی بافعالیتضدمیکروبیبهعنوانیکروشسازگاربامحیطزیستبرایمدیریتبیماریهایگیاهیاهمیتویژهایپیدا کردهاست.اخیراپژوهشهایبسیاریدرزمینهاسانسهایگیاهیحاویترکیباتضدمیکروبیمتمرکزشدهاست.مواد و روشها: در این پژوهش اثر ضدباکتریایی اسانسهای گیاهان بومادران (Achillea millefolium)، زنجبیل (Zingiber offcinale)، بابونه (Anthemis tinctoria)، رازیانه (Foeniculum vulgare)، مریمگلی(Salvia officinalis)، گون (Astaraglus gossypinus)، مرزه (Satureja hortensis) و هل (Elettaria cardamomum) علیه دو پاتوتیپ باکتری عامل بیماری در شرایط آزمایشگاه و گلخانه مورد ارزیابی قرار گرفت. یافتهها: همه اسانسهای مورد استفاده تأثیر ممانعتکنندگی از رشد باکتری را داشتند. همچنین اسانس گیاهان زنجبیل و هل به خوبی از رشد دو پاتوتیپ باکتری به ویژه پاتوتیپ A* جلوگیری کردند و سایر اسانسها تأثیر متوسط تا ضعیف داشتند. نتیجهگیری: اسانسهای این هشت گیاه، مخصوصا زنجبیل و هل ، پتانسیلخوبیبرایمدیریتبیماریشانکر باکتریاییمرکبات دارا میباشند.
سمیه وهابی، حبیب اله چاره گانی، محمد عبدالهی، رسول رضایی، جلد 10، شماره 2 - ( (بهار و تابستان) 1400 )
چکیده
وهابی س، چارهگانی ح، عبداللهی م، رضایی ر (1400) واکنش هشت رقم خربزه به نماتد Meloidogyne javanica . دانش بیماری شناسی گیاهی10(2):73- 65. Doi: 10.2982/PPS.10.2.65.
مقدمه: نماتدهای غده ریشه (.spp Meloidogyne) از زیانبارترین بیمارگرهای گیاهی با دامنه میزبانی وسیع میباشند که خسارت زیادی به محصولات کشاورزی وارد مینمایند. استفاده از رقمهای مقاوم به عنوان یک روش ایمن، کم هزینه و مؤثر برای مدیریت این نماتدها است. مواد و روشها: واکنش هشت رقم خربزه احلام، 105، تریسی، روناک، دلتاگرین، مک، هولار و ونو به گونه M. javanica در شرایط میکروپلات مورد ارزیابی قرار گرفت. بذرها در گلدانهای دو کیلوگرمی کشت و در شرایط میکروپلات در شهر خورموج، استان بوشهر نگهداری شدند. گیاهچهها در مرحله چهار برگی با 5000 تخم و لارو سن دوم نماتد M. javanica مایهزنی شدند. آزمایش بر پایه طرح کاملاً تصادفی در پنج تکرار انجام گرفت. شصت روز پس از مایهزنی نماتد گیاهان برداشت و شاخصهای رویشی گیاه و جمعیتی نماتد تعیین شدند. یافتهها: فاکتور تولیدمثل نماتد در رقمهای روناک، دلتاگرین و ونو به طور معنیداری از سایر رقمها کمتر بود. وزنتر شاخساره در رقم روناک آلوده به نماتد اختلاف معنیداری با گیاهان سالم نداشت. نتیجهگیری: رقمهای روناک، دلتاگرین و ونو حساسیت کمتری به نماتد M. javanica دارند.
سید مسلم حسینی، مصطفی درویش نیا، حسین رضایی نژاد، عیدی بازگیر، فاطمه درویش نیا، جلد 11، شماره 2 - ( (بهار و تابستان) 1401 )
چکیده
حسینی س م، درویشنیا م، رضایینژاد ع، بازگیر ع، درویشنیا ف (1401) اثر اسانسهای آویشن، نعناع فلفلی، مرزه و دو قارچکش بر رشد سه قارچ بیماریزای گیاهی. دانش بیماریشناسی گیاهی 11(2): 52-60.
مقدمه: بعضی اسانسهای گیاهی خاصیت ضد قارچی دارند. این پژوهش برای تعیین اثر سه اسانس گیاهی و دو قارچکش شیمیایی بر رشد پرگنه سه قارچ بیمارگر گیاهی در شرایط آزمایشگاهی انجام شد. مواد و روشها: اثر غلظتهای مختلف سه اسانس آویشن (Thymus vulgaris L.)، نعناع فلفلی (Mentha piperata L.) و مرزه خوزستانی (Satureja khuzestanica Jamzad)، در مقایسه با دو قارچکش مانکوزب و کاربندازیم، بر رشد سه قارچ Alternaria solani، Botrytis cinerea و Fusarium solaniبا روش رقیقسازی در محیط عصاره مخمر سوکرز مایع مورد بررسی قرار گرفتند و حداقل غلظت بازدارندگی (MIC) و حداقل غلظت قارچکشی (MFC) آنها محاسبه شدند. یافته ها: اسانس آویشن در بین اسانهای گیاهی بیشترین اثر بازدارندگی را بر A. solani و F. solani و اسانس مرزه بیشترین اثر بازدارندگی را بر B. cinerea داشتند. مانکوزب در بین قارچکشهای شیمیایی بیشترین اثر بازدارندگی را بر A. solani و کاربندازیم بیشترین اثر بازدارندگی را بر B. cinerea و F. solani داشتند. نتیجهگیری:اسانسهای آویشن و مرزه اثر بازدارندگی قابل ملاحظهای بر رشد پرگنه این سه قارچ بیمارگر گیاهان دارند.
جعفر همت زاده، رسول رضائی، حبیب اله چارهگانی، فریبا قادری، جلد 13، شماره 2 - ( بهار و تابستان 1403 )
چکیده
برنج یک محصول غذایی مهم در جهان است. بیماری سوختگی باکتریایی برگ، ناشی از oryzae pv.Xanthomonas oryzaeیکی از بیماریهای مهم برنج است که روی رقمهایمختلف در جهان شایع است. شناسایی و کاشت رقمهای مقاوم یا نیمه مقاوم موثرترین روش مدیریت بیماری است. هدف از انجام این پژوهش، بررسی واکنش چهار رقم برنج ایرانی شیرودی، ستایش، فجر و هاشمی به بیماری در شرایط مزرعه بود. طی سالهای1401تا1402،نمونهبرداری از بوته های برنج دارای علایم بیماری از مناطق مختلف استان کهگیلویه و بویراحمد، در جنوب غربی ایران انجام شد. بیمارگر، از برگهای آلوده پس از ضدعفونی سطحی آنها، روی محیط عصاره مخمر-دکستروز-کربنات کلسیم جداسازی شد. باکتری جداشده، میلهای شکل، گرم منفی، هوازی اجباری، اکسیداز منفی، کاتالاز مثبت، لوان و لسیتیناز مثبت بود. آن باعث القای واکنش فوق حساسیت در برگهای توتون شد و توانایی هیدرولیز نشاسته را نداشت، ولی ژلاتین، آسکولین و توئین 80 را هیدرولیز کرد. براساس مجموع خصوصیات مرفولوژیکی، بیوشیمیایی، بیماریزایی و ژنوتیپی، بیمارگرoryzae pv. X. oryzae شناسایی شد. واکنش این چهار رقم ایرانی برنج به بیماری،با مایه زنیبیمارگر و تعیین میزان پیشرفت علایمبیماری و رشدجمعیتباکتری درون بافت
رقمهایمختلفمورد ارزیابی قرار گرفت.بینرقمهااختلافمعنی داریازنظرشاخصهایطولناحیهنکروزبرگ وجمعیتباکتریدربافتوجودداشت ورقم هاشمی بیشترینحساسیتورقمشیرودیکمترینحساسیت بهبیمارینشاندادند. وقوع بیماری سوختگی باکتریایی برگ برنج در استان کهگیلویه و بویراحمد و واکنش این رقمها به بیماری برای نخستین بار گزارش میشوند.
محمدعلی هوشیار، مهدی صدروی، رسول رضایی، جلد 13، شماره 2 - ( بهار و تابستان 1403 )
چکیده
پوسیدگی ریزوکتونیایی ریشه، ناشی از قارچ خاکزی Rhizoctonia solani یک بیماری مهم لوبیا است، که از نقاط مختلف ایران هم گزارش شده است. خسارت بیماری تا 60 درصد محصول در جهان گزارش شده است. مبارزه زیستی میتواند روشی سالم و سازگار با محیط زیست برای مدیریت بیماریهای گیاهی باشد. این پژوهش برای بررسی تاثیر چهار محصول زیستی تجارتی موجود در بازار ایران بر شاخصهای رشدی و شدت بیماری پوسیدگی ریزوکتونیایی در لوبیا برای یافتن روشی مناسب مبارزه زیستی بیماری اجرا شد. تاثیر سه محصول زیستی از قارچهای میکوریزآربوسکولی شامل: Funeliformis mosseae، Rhizoglomus intraradices و میکوپرسیکا (مخلوط چند قارچ میکوریزآربوسکولی) و باکتریBradyrhizobium japonicum بر شاخصهای رشدی و شدت بیماری پوسیدگی ریزوکتونیایی ریشه در لوبیاچیتی رقم کوشا در شرایط گلخانه آزمایش شد. تجزیه و تحلیل آماری دادههای این آزمایش نشان داد که این تیمارها تاثیر معنیداری در کاهش شدت بیماری و شاخصهای رشدی گیاه دارند و در بین آنها F. mosseaeو میکوپرسیکا به ترتیب باعث بیشترین کاهش شدت بیماری و بهبود شاخصهای رشدی گیاه شدند. بنابراین محصول زیستی F. mosseaeومیکوپرسیکا را میتوان برای کاهش شدت بیماری پوسیدگی ریزوکتونیایی ریشه لوبیا و بهبود صفات رشدی آن استفاده نمود.
فرشته دهقانی، حبیب الله چادگانی، محمد عبداللهی، رسول رضائی، جلد 14، شماره 2 - ( بهار و تابستان 1404 )
چکیده
اسید دی ال-بتا-آمینو-ان-بوتیریک (BABA) با فعالسازی سازوکارهای طبیعی دفاعی، باعث القای مقاومت در گیاهان علیه نماتدهای ریشهگرهی می شود. این مطالعه به منظور بررسی تأثیر BABA در گیاه بامیه (Abelmoschus esculentus) نسبت به Meloidogne javanica در شرایط گلخانه ای انجام شده است. بذر بامیه رقمClemson Spineless در گلدانهای پلاستیکی یک کیلوگرمی کشت و در دمای 3 ± 27 درجه سانتیگراد و 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی نگهداری شد. برگ گیاهچهها در مرحله چهار برگی، با BABA در غلظتهای صفر (شاهد بدون القاگر)، 5/0، 1 و 2 میلیمولارمحلولپاشی گردید. بعد از گذشت 24 ساعت، جمعیتهای اولیه صفر 1، 2، 4 و 8 لارو سن دو نماتد در گرم خاک به گیاهان مایهزنی شدند. شصت روز پس از مایهزنی نماتد گیاهان برداشت و شاخصهای رشدی گیاه و تولیدمثل نماتد بررسی شدند. نتایج نشان داد که با افزایش غلظت BABA، شاخصهای رویشی گیاه افزایش و جمعیت نماتد در ریشه کاهش یافت. در گیاهان تیمار شده با 2 میلیمولار BABA و مایهزنی شده با هشت، چهار، دو و یک نماتد در گرم خاک، بهترتیب، میانگین طول شاخساره در مقایسه شاهد 9/43، 1/45، 5/32 و 2/32 درصد، میانگین وزن تر شاخساره 37، 2/38، 69 و 5/61 درصد و وزن خشک شاخساره 5/23، 5/24، 4/37 و 7/39 درصد افزایش و فاکتور تولیدمثل نماتد به ترتیب 1/25، 9/25، 1/14 و 4/38 درصد کاهش یافت. این مطالعه نشان داد که کاربرد BABA باعث بهبود شاخصهای رویشی گیاهان بامیه آلوده به نماتد M. javanica میشود. اگرچه BABA در بالاترین سطح جمعیت نماتد تأثیر معنیداری بر فاکتور تولیدمثل نداشت، اما همه غلظتها رشد گیاه را حتی در جمعیت بالای نماتد بهبود بخشیدند. محلول پاشی بوته های بامیه آلوده به سطوح مختلف جمعیتی نماتد M. javanica با 2 میلیمولار BABA باعث افزایش مقاومت آنها در شرایط گلخانه میگردد.
