دانش بیماری شناسی گیاهی

غربالگری پانزده رقم گوجه فرنگی برای مقاومت به بیماری سوختگی زود هنگام

مهدی صدروی

باوند م، صدروی م، چاره گانی ح (1402) غربالگری پانزده رقم گوجه فرنگی برای مقاومت به بیماری سوختگی زود هنگام. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(2): 10-1.

مقدمه: سوختگی زود هنگام ناشی از گونه های Altenaria یکی از بیماری های مهم گوجه فرنگی در جهان است، که خسارت آن تا 86 درصد محصول گزارش شده است. شناسایی و کشت رقم های مقاوم بهترین و ارزان ترین روش مدیریت بیماری است. نظر به شیوع و اهمیت بیماری در ایران، این پژوهش برای شناسایی رقم های مقاوم از بین 15 رقم در دسترس صورت گرفت. مواد و روش ها: مزرع ه ای شدید خسارت دیده از بیماری در استان کهگیلویه و بویراحمد، جنوب غربی ایران، بازدید شد و از بوته های بیمار نمونه برداری شد. قارچ بیمارگر از بافت های بیمار گیاه پس از ضدعفونی سطحی آنها روی محیط سیب زمینی/ دکستروز/ آگار جداسازی و پس از خالص سازی آن به روش تک هاگ، خصوصیات ریخت شناسی آن مورد مطالعه و اندازه گیری قرار گرفت. داده های جمع اوری شده با توصیف های گونه های Altenaria مقایسه شده و بیمارگر شناسایی شد. گیاهچه های چهاربرگی 15 رقم گوجه فرنگی در قالب طرح آماری کاملا تصادفی، با سوسپانسیون کنیدیوم های بیمارگر مایه زنی شدند و در اتاقک رشد با دمای 28 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 90% و دوره نوری 16 ساعت روشنایی و هشت ساعت تاریکی نگه داری شدند. هیجده روز پس از مایه زنی واکنش هر رقم به بیماری با محاسبه درصد برگهای آلوده، تعداد و اندازه لکه ها و شاخص بیماری تعیین شد. یافته ها: عامل بیماری سوختگی زودهنگام گوجه فرنگی در این منطقه Altenaria alternata شناخته شد. رقم های 10552، King stone، Super chief و Ventero با حداقل نشانه ها مقاوم، 4129، 3725، 4224، Retino، Aras، Flat 111 و Super pooya نیمه مقاوم و 7806، Early pooya، 11057، CH pooya حساس به بیماری شناخته شدند. نتیجه گیری: کشت رقم های مقاوم یا نیمه مقاوم را برای مدیریت بیماری می توان توصیه کرد. وقوع سوختگی زود هنگام گوجه فرنگی ناشی از A. alternata در این منطقه و واکنش این 15 رقم به بیماری برای نخستین بار گزارش می شود.

واکنش چهاررقم کدو به ویروس موزاییک خیار با آنالیز بیان ژن‌های PAL و PR2

سویل نعمت اللهی

جهان دیده م، نعمت اللهی س، رخشنده رو ف (1402) واکنش چهاررقم کدو به ویروس موزاییک خیار با آنالیز بیان ژن های PAL و . PR2 دانش بیماری شناسی گیاهی 12(2): 26-11.

مقدمه: ویروس موزائیک خیار Cucumber mosaic virus, CMV)) یکی از مهمترین ویروسهای بیمارگر کدو است. شناسایی و کشت رقمهای مقاوم یا متحمل بهترین روش مدیریت بیماری است. پژوهش حاضر به منظور بررسی واکنش چهار رقم کدو نسبت به CMV با ارزیابی بیان ژنهای دخیل در مقاومت (PAL, PR2) انجام پذیرفت. مواد و روش ها: چهل نمونه برگ کدوی مشکوک به بیماری از مزرعه های شمال غربی ایران جمع آوری و توسط آزمون TAS-ELISA بررسی شدند. یک جدایه CMV پس از خالصسازی بیولوژیکی برای بررسی واکنش چهار رقم کدوی تحت کشت در این منطقه به اسامی : اسما، پارس، پروف و PS در آزمایشی گلخانه ای به گیاهان مایه زنی شد. با آزمون های TAS-ELISA و semi quantitative(Sq)-RT-PCR غلظت ویروس در رقمهای کدو بررسی و شاخص شدت بیماری تا ۳۰ روز پس از مایه زنی ارزیابی شد. میزان بیان ژن های PAL و PR2 نیز با تکنیک Real time PCR Quantitative بررسی شد. یافته ها: شانزده نمونه از مجموع 40 نمونه آلوده به CMV بودند. بررسی تیتر ویروس نشان داد که غلظت ویروس و شاخص شدت بیماری در دو رقم پارس و پروف نسبت به رقمهای PS و اسما بالاتر بود. بیان ژنهای PAL و PR2 در همه رقمها نسبت به شاهد افزایش داشت ولی در رقم PS و پس از آن اسما بیشتر بود. نتیجه گیری: رقم های PS و اسما از تحمل بالاتری نسبت بهCMV برخوردار هستند و کشت وسیعتر آنها برای مدیریت مفید است.

تاثیر چهار ترکیب گیاهی بر نماتد غده ریشه‌ کیوی

سالار جمالی

کاظمیانف، جمالیس، علیپور ز، نساج حسینی³ س م(1402) تاثیر چهار ترکیب گیاهی بر نماتد غده ریشه کیوی. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(2): 40-27.

مقدمه: خسارت نماتدهای غده ریشه یکی از مشکلات تولید کیوی در شمال ایران است. این پژوهش برای بررسی امکان استفاده از برگ های خشک شده چهار گیاه برای مدیریت نماتد غده ریشه کیوی اجرا شد. مواد و روش ها: خاک و ریشه کیوی های بیمارباغ های شهرستان رودسر استان گیلان ایران ، نمونه برداری شدند و نماتد غده ریشه آن ها به روش تک توده تخم روی گوجه فرنگی رقم ارلی اوربانا، خالص سازی شد. خصوصیات ریختی لاروهای سن دوم و نماتدهای ماده مطالعه و گونه نماتد شناسایی گردید. جمعیت لازم نماتد روی گوجه فرنگی رقم ارلی اوربانا تکثیر شد. تاثیربرگ های خشک داوودی، گل جعفری، گوآوا و خرزهره در دو میزان 50 و 75 گرم در یک کیلوگرم خاک با چهار تکرار برای هر تیمار در قالب طرح کاملاً تصادفی روی نهال های کیوی رقم هایوارد مایه زنی شده با نماتد در شرایط گلخانه بررسی شدند. شاخص های آلودگی به نماتد (تعداد گال، توده تخم، تخم، لارو سن دوم در 250 گرم خاک و فاکتور تولید مثلی) و ویژگی های رشدی گیاه (ارتفاع نهال، طول ریشه، حجم ریشه، وزن تر و خشک ریشه و اندام های هوایی) تعیین شدند. یافته ها: نماتد غده ریشه عامل بیماری در این منطقه Meloidogyne incognita تشخیص داده شد. تیمارهای مورد استفاده علاوه بر مهار نماتد سبب ارتقای رشد نهال های کیوی گردیدند. مقایسه میانگین داده ها نشان داد که تیمار گل داوودی به میزان 75 گرم نسبت به سایر تیمارها، اثر بیشتری روی کاهش شاخص های جمعیتی نماتد داشته است. رتبه های بعدی به ترتیب شامل تیمارهای داوودی 50 گرم، گل جعفری 75 گرم، گل جعفری 50 گرم، خرزهره 75 گرم، خرزهره 50 گرم، گوآوا 75 گرم و گوآوا 50 گرم بودند. تیمار 75 گرم گل داوودی در بهبود رشد نهال ها نیز از بهترین تأثیر برخوردار بود. نتیجه گیری: افزودن 75 گرم برگهای خشک داوودی به هر کیلوگرم خاک به کاهش خسارت نماتد غده ریشه و بهبود رشد نهال های کیوی کمک می کند.

معرفی شش نماتد انگل گیاهی از باغهای منطقه رفسنجان استان کرمان ایران

مهدیه رستمی

شریفی رستم آبادیس، رستمی م ، جهانشاهی افشار ف، اردشیر ف (1402) معرفی شش نماتد انگل گیاهی از باغهای منطقه رفسنجان استان کرمان ایران. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(2):52-41.

مقدمه: منطقه حومه شهرستان رفسنجان در استان کرمان ایران، دارای باغ های درختان میوه متنوعی است که محصول آنها تحت تاثیر نماتدهای انگل گیاهی قرار می گیرد، بنابراین شناسایی نماتدهای انگل گیاهی باغ های میوه ی این منطقه ضروری به نظر رسید. مواد و روش ها: نمونه های خاک از اطراف ریشه درختان زردآلو، هلو، انار، سیب، آلبالو و خرمالو طی سال های 1398 و 1399 از این منطقه جمع آوری گردیدند. نماتدها به دو روش سینی و الک-سانتریفیوژ استخراج شده و پس از تثبیت، به گلیسرین خالص منتقل شده، پس از تهیه اسلایدهای دایم، با میکروسکوپ زمینه روشن مطالعه شده و با مراجعه به منابع معتبر شناسایی شدند. یافته ها: شش نماتد از زیرراسته Tylenchomorpha، متعلق به پنج تیره: Tylenchidae ، Pratylenchidae، Tylenchulidae ، Criconematidae و Anguinidae شناسایی شدند. نماتد زخم ریشه (Pratylenchus penetrans)، سنجاقی (Paratylenchus neoamblycephalus) و سوسیسی شکل (Mesocriconema xenoplax) مهمترین نماتدهای انگل گیاهی باغ های درختان میوه این منطقه بودند. نتیجه گیری: نظر به حضور برخی نماتدهای مهم و خسارت زا در باغ های این شهرستان اجرای روش های مدیریتی مناسب و پایش جمعیت نماتدهای مهم انگل گیاهی توصیه می گردد.

نماتدهای زخم ریشه و سیستی مزرعه های سبزی و صیفی حومه شهرستان رومشکان استان لرستان ایران

کورش عزیزی

یاراحمدی ف، درویش نیا م، عزیزیک (1402) نماتدهای زخم ریشه و سیستی مزرعه های سبزی و صیفی حومه شهرستان رومشکان استان لرستان ایران. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(2):65-53.

مقدمه: نماتدهای زخم ریشه و سیستی می توانند باعث خسارت و کاهش محصول سبزی و صیفی گردند. هدف از این پژوهش شناسایی این نماتدهای انگل گیاهی مهم در مزرعه های این گیاهان در حومه شهرستان رومشکان استان لرستان ایران بود. مواد و روش ‏ها: چهل و پنج نمونـه خاک و ریشه از مزرعه های سبزی و صیفی این منطقه در سال 1400 جمع آوری گردیدند. نماتدها به روش سینی استخراج و با استفاده از روش تکمیل شـده دگریـسه تثبیـت و بـه گلیسیرین منتقل شدند. پس از تهیه اسلایدهای دائمی، با استفاده از میکروسکوپ زمینه روشن مجهز به لنز دیجیتال، خصوصیات ریختی هـر یـک از نماتـدها مطالعه و با استفاده از کلیدهای معتبر شناسایی شدند. یافته‏ ها: نماتدهای Pratylenchus speijeri ، P.neglectus، P. thornei و نماتد سیستی Heterodera schachtii در مزرعه های این منطقه شناسایی شدند. P. speijeri برای اولین بار از ایران گزارش و توصیف می ‏‏شود. همچنین H. schachtii برای اولین بار از کاهو در ایران گزارش می شود. نتیجه گیری: نظر به حضور این نماتدهای انگل گیاهی مهم روی این گیاهان در این منطقه باید روش های مناسب مدیریت آنها را اجرا کرد.

بیماری سوختگی سیاه خرما

آزاده گودرزی

گودرزی آ (1402) بیماری سوختگی سیاه خرما. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(2): 75-66.
بیماری سوختگی سیاه یکی از بیماری های مهم و خسارت زای خرما در بسیاری از مناطق دنیا شامل عمان، عراق، قطر، عربستان سعودی، کویت و امارات متحده عربی محسوب می شود. بیماری نخستین بار در ایران در سال 1394 از طبس در استان خراسان جنوبی گزارش شده و طی سال های بعد، نشانه های بیماری به صورت پراکنده در استان های کرمان، هرمزگان، فارس و بوشهر نیز مشاهده گردیده است. دو قارچ Thielaviopsis paradoxa و T. radicicola به عنوان عوامل بیماری شناخته شده اند. نشانه های بیماری شامل بافت مردگی، پژمردگی، خمیدگی تاج درخت، پوسیدگی مریستم انتهایی و مرگ درخت است. بیماری غالباً روی درختانی که تحت تأثیر تنش های محیطی، به ویژه تنش شوری و خشکی قرار دارند، مشاهده می شود. این بیماری تا کنون از 21 رقم خرما در دنیا گزارش شده است، هرچند که حساسیت رقم های مختلف نسبت به بیماری متفاوت است. روش های مدیریت تلفیقی بیماری شامل پیشگیری از ورود بیماری به منطقه، اجتناب از وارد شدن آسیب به درختان خرما، رعایت اصول بهداشت گیاهی، مدیریت تنش های محیطی و برقراری تهویه مناسب در نخلستان، مبارزه زیستی و شیمیایی در این مقاله شرح داده شده اند.

واکنش هشت ژنوتیپ لوفا به بیماری گیاهچه میری

مهدی پیرنیا

دلارامی فر م، پیرنیا م، کیخاصابر م، سارانی ش ا، خواجه ح(1402) واکنش هشت ژنوتیپ لوفا به بیماری گیاهچه میری. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(2): 85-76.

مقدمه: گیاهچه میری ناشی از Pythium aphanidermatum یکی از بیماری های مهم لوفا است. شناسایی و کاشت رقم های مقاوم راهکاری سازگار با محیط زیست برای مدیریت تلفیقی بیماری است. این پژوهش برای تعیین واکنش هشت ژنوتیپ بومی و غیر بومی لوفا نسبت به بیماری انجام شد. مواد و روش ها: بیمارگر(P. aphanidermatum IRAN597C) از کلکسیون قارچ های موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور تهیه شد . آن به گیاهچه های هشت ژنوتیپ لوفا تلقیح شد. پس از ظهور علائم زردی و مرگ گیاهچه شاخص شدت بیماری و سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری برای هر ژنوتیپ محاسبه شد. اصول کخ برای اثبات بیماریزایی انجام و بیمارگر مجدد از گیاهچه های بیمار جداسازی گردید. سپس برای تایید مولکولی بیمارگر، از توالی یابی ناحیه ITS-rDNA آن استفاده شد. یافته ها: توالی یابی ناحیه ITS-rDNA بیمارگر قرابت فیلوژنتیکی 99 درصدی با سایر جدایه های P. aphanidermatum را نشان داد. تعیین شاخص شدت بیماری نشان داد که ژنوتیپ های شمالی بزرگ و لوفا بلند حساس و سایر ژنوتیپ ها شامل شمالی بذرسیاه، شمالی بذر سفید، توری، افغانی، شیاردار و برزیلی مقاوم به بیماری هستند. بر اساس سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری، به ترتیب ژنوتیپ های شمالی بذر سیاه و شمالی بذر سفید پایین ترین سطح، ژنوتیپ های توری، شیاردار، افغانی و برزیلی سطح متوسط و ژنوتیپ های شمالی بزرگ و لوفا بلند بالاترین سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری را نشان دادند. نتیجه گیری: با توجه به مقادیر پایین شاخص شدت بیماری و سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری در دو ژنوتیپ شمالی بذر سیاه و شمالی بذر سفید، کاشت این دو ژنوتیپ برای مدیریت بیماری در لوفا پیشنهاد می شود.

اولین گزارش Proleptonchus brevisaccus (Nematoda: Leptonchidae) از ایران

حبیبه جباری

جباری ح، نیکنام غ، فلاحی ا (1402) اولین گزارش Proleptonchus brevisaccus (Nematoda: Leptonchidae) از ایران. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(2):94-86.

نماتدها موجوداتی پرسلولی، کرمی شکلی متنوع از نظر تعداد، دامنه میزبانی، زیستگاه و دارای گونه های بسیار متنوعی هستند که شاخه مستقلی را در سلسله جانوران به خود اختصاص داده و توان زندگی و بقا در کلیه زیستگاه ها را دارند. به منظور بررسی فون نماتدهای آزادزی در اطراف شهر آستارا، جنگل مشه سویی نمونه های متعددی از کناره های ماسه ای رودخانه محلی موجود در منطقه در سال1393 جمع آوری گردید. نماتدهای داخل نمونه ها به روش های معمول از خاک جداسازی و بعد از کشتن و تثبیت به گلیسیرین خالص رسانده شدند. بعد از تهیه اسلایدهای دایمی از نماتدها، خصوصیات ریخت شناختی و ریخت سنجی آن ها با استفاده از میکروسکوپ نوری مورد بررسی قرار گرفت. در بین نماتدهای مختلف تشخیص داده شده که از گروه های مختلف تغذیه ای بودند، جمعیتی از تیره Leptonchidae متعلق به جنس Proleptonchus نیز به دست آمد. مشخصه اصلی این جنس داشتن کیلوستوم کوزه ای شکل است. با استفاده از منابع و کلیدهای شناسایی معتبر، این جمعیت تحت نامP. brevisaccus شناسایی گردید. این گونه جزو افراد معدود این جنس که کیسه عقبی رحم کوتاه دارند، می باشد. با بررسی گزارشات موجود، این گونه برای فون نماتدی ایران جدید بوده و نر آن نیز برای اولین بار گزارش و توصیف می شود.

وقوع بیماری لکه قهوه ای کنار در ایران

فریبا قادری

قادری ف. محمدی ح (1402) وقوع بیماری لکه قهوه ای کٌنار در ایران. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(2): 95-104.

درخت کٌنار در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری آسیا گسترش طبیعی دارد. نشانه های لکه های قهوه ای تا سیاه رنگ روی برگ ها و میوه ها و سوختگی سرشاخه های کنار، در تپه های حومه شهرستان نورآباد استان فارس ایران در سال 1401 مشاهده شد. این پژوهش برای شناسایی عامل این بیماری براساس خصوصیات ریختی و ژنتیکی انجام شد. برگ ها و شاخه های بیمار درختان کنار در این منطقه نمونه برداری شدند. بیمارگر پس از ضدعفونی سطحی بافت های بیمار روی محیط سیب زمینی/دکستروز/آگار جداسازی و خالص سازی شد. خصوصیات ریختی آن مورد مطالعه قرار گرفت و قارچ Nothophoma quercina شناخته شد. تجزیه و تحلیل فیلوژنتیکی آن براساس مقایسه توالی های ژن های بتاتوبولین (tub2) و ITS-rDNA با قارچ های مشابه در بانک ژن NCBI، گونه Nothophoma quercina را تایید نمود. اثبات بیماری زایی آن روی شاخه های بریده کنار براساس اصول کخ در شرایط آزمایشگاهی انجام شد. این اولین گزارش از لکه قهوه ای و سوختگی سرشاخه درختان کٌنار ناشی ازN. quercina در ایران است.

تاثیر دما و محیط کشت بر رشد و اسپورزایی هشت گونه Trichoderma

عیدی بازگیر

میرزایی‎ پور ز، بازگیر ع، ظفرید، درویش‎نیا م (1402) تاثیر دما و محیط کشت بر رشد و اسپورزایی هشت گونه Trichoderma. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(2): 116-105.

گونه های Trichoderma از عوامل مهم مهارزیستی بیمارگرهای خاک زی گیاهان هستند. رشد و تکثیر این قارچ ها تحت تأثیر محیط کشت و دما قرار می گیرد. این پژوهش به منظور تعیین تأثیر دما و محیط کشت بر رشد و هاگ زایی گونه های Trichoderma انجام شد. ده جدایه گونه های Trichoderma از خاک های زراعی مناطق مختلف استان لرستان، ایران جداسازی شدند. مطالعه مشخصات مرفولوژی و توالی یابی ناحیه های ژنی ITS-rDNA, tef1α آن ها نشان داد که متعلق به هشت گونه Trichoderma هستند. بررسی تاثیر چهار نوع محیط کشت و پنج دما برای تعیین محیط کشت و دمای بهینه برای رشد و تکثیر این قارچ ها، نشان داد که محیط سیب زمینی/دکستروز/آگار(PDA) بهترین محیط و دمای 20 تا 30 درجه سلسیوس برای رشد و تکثیر این قارچ ها بهینه هستند. بررسی توانایی آنها در بازدارندگی از رشد قارچ خاکزی بیمارگر گیاهی Rhizoctonia solani در شرایط آزمایشگاهی، نشان داد که T. harzianum LT8 بیشترین توانایی بازدارندگی را دارد. بنابراین از این جدایه می‎توان به عنوان یک عامل بالقوه مهارزیستی برای این قارچ بیمارگر گیاهی در پژوهش های آینده استفاده کرد.

بیماری آنتراکنوز مرکبات

آزاده گودرزی

گودرزی آ (1402) بیماری آنتراکنوز مرکبات. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(2): 129-117.

گونه های Colletotrichum، عوامل مولد بیماری هایی شامل لکه برگی ها، خشک یدگی های سرشاخه و پوسیدگی های میوه در دامنه وسیعی از میزبان های گیاهی نظیر مرکبات، موز، توت فرنگی، آووکادو، پاپایا، انبه و سیب به شمار می روند. در مرکبات، بیماری های مهمی شامل آنتراکنوز، آنتراکنوز پس از برداشت میوه، آنتراکنوز کی لایم و ریزش میوه پس از گلدهی به وسیله گونه های این جنس ایجاد می شوند و از محدودیت های عمده تولید مرکبات در بسیاری از کشورهای مرکبات خیز دنیا دنیا به شمار می روند. گونه Colletotrichum gloeosporioides به عنوان عامل اصلی بیماری آنتراکنوز مرکبات شناخته شده است. نشانه های بیماری شامل خشک یدگی سرشاخه ها و شاخه های کوچک، لکه برگی، پوسیدگی میوه و ریزش برگ ها و میوه های کوچک است. در صورت وقوع همه گیری، خسارت ناشی از بیماری روی گونه ها و ارقام مختلف مرکبات بسیار قابل توجه است. زیان اقتصادی ناشی از بیماری عمدتاً با وارد شدن آسیب به قسمت های رویشی درختان مرکبات و همچنین پوسیدگی و کاهش ارزش تجاری میوه ها در ارتباط است. تاکنون بیماری های آنتراکنوز مرکبات و آنتراکنوز پس از برداشت میوه با عوامل C. gloeosporioides، C. fructicola، C. siamense، C. karstii و C. novae zelandiae از ایران گزارش شده اند. به علاوه، خشک یدگی سرشاخه ها و ریزش میوه پس از گل دهی ناشی از C. gloeosporioides از چالش های شایع تولید مرکبات در شمال کشور محسوب می شوند. رعایت بهداشت باغ، مدیریت آبیاری و تغذیه، مبارزه با آفات، بیماری ها و علف های هرز و کاربرد قارچ کش های شیمیایی، به ویژه استروبیلورین ها، از راه کارهای مؤثر مدیریت بیماری محسوب می شوند. به منظور پیشگیری از ظهور جمعیت های مقاوم عوامل مولد بیماری، کاربرد قارچ کش ها باید با رعایت تناوب صورت گیرد.

پاسخ های دفاعی به واسطه اکسید نیتریک در برهمکنش گیاه بیمارگر

سعیده دهقانپور فراشاه

دهقانپورفراشاه س (1402) پاسخ های دفاعی به واسطه اکسید نیتریک در برهم کنش گیاه- بیمارگر. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(2): 142-130.

مبارزه با بیماری ها در کشاورزی اغلب به آفت کش ها و کودهای شیمیایی متکی است که بر میکرو فلور طبیعی محیط اطراف ریشه گیاهان و تعادل اکوسیستم تأثیر منفی می گذارند. امروزه، محققان به دنبال جایگزین کردن این مواد شیمیایی با سایر عوامل سازگار با محیط زیست برای بهبود تولید محصولات کشاورزی و کنترل عوامل بیماری زای گیاهی هستند. تحقیقات در مورد برهم کنش اکسید نیتریک(NO) با عوامل بیماری زای گیاهی نشان داده است که NO یک پیام رسان کلیدی در پاسخ گیاهان به تنش های زیستی و غیر زیستی است. به دلیل نقش NO در تنظیم ژن های دفاعی گیاهان، به ویژه از طریق مرگ برنامه ریزی شده سلولی، توجه بسیاری از بیماری شناسان گیاهی را به خود جلب کرده است. اگر چه NO نقش مهمی در واکنش فوق حساسیت در پاسخ به انواع تنش های زیستی و غیر زیستی ایفا می کند ولی مشخص شده است که NO در تنظیم بیان ژن های مرتبط با مقاومت غیر اختصاصی نیز نقش دارد. در این مقاله ی مروری به پژوهش نقش اکسید نیتریک در برهم کنش گیاه با عوامل بیماری زا پرداخته شده است.