دانش بیماری شناسی گیاهی

تاثیر نانوذرات مس بر عامل پوسیدگی نرم سیب‌زمینی، هویج و پیاز

رضا خاک ور

پناهی، ظ.، خاک ور، ر.، علی اصغرزاد، ن.، زهتاب، س.، فرشباف پورآباد، ر. (1401). تاثیر نانوذرات مس بر عامل پوسیدگی نرم سیب‏ زمینی، هویج و پیاز. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(1): 11-1.

مقدمه: پوسیدگی نرم باکتریایی ناشی از گونه های Pectobacterium از بیماری‏های مهم و شایع در سیب زمینی و سبزیها است. ضدعفونی غده یا بذر با مواد شیمیایی یکی از روشهای مدیریت بیماری است. نانوذرات مس همانند نانوذرات نقره و طلا اثر بازدارندگی شدیدی روی سلول‏های باکتری ها دارند، ولی از آن‏ها بسیار ارزان‏تر و در دسترستر می‏باشد. این پژوهش برای تعیین اثر نانوذرات مس به تنهایی و در ترکیب با آنتی‏ بیوتیک‏های اکسی‏ تتراسایکلین و استرپتومایسین برعامل پوسیدگی نرم سیب زمینی، هویج و پیاز انجام شد. مواد و روش ها: بیمارگر از بافتهای پوسیده سیب زمینی، هویج و پیاز جدا، خالص و با مطالعه خصوصیات فنوتیپی و ژنتیکی ناحیه Pel-gene با استفاده از آغازگرهای اختصاصی پکتوباکتریوم (Y1وY2) شناسایی شد. اثر سه غلظت نانوذرات مس، آنتی ‏بیوتیک‏های اکسی ‏تتراسایکلین و استرپتومایسین هرکدام به تنهایی، و ترکیب هر آنتی ‏بیوتیک‏ با نانوذرات مس بر رشد بیمارگر در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار برای هر تیمار در شرایط آزمایشگاهی بررسی شد. یافته ها: براساس خصوصیات فنوتیپی و قرابت ژنتیکی بیمارگر Pectobacterium odoriferum شناخته شد. استرپتومایسین نسبت به اکسی ‏تتراسایکلین بازدارندگی بیشتری از رشد بیمارگر و اثر آنها در ترکیب با نانوذرات مس به ترتیب 12 و 19.5 درصد افزایش یافت. نتیجه‏ گیری: نانوذرات مس خاصیت بازدارندگی از رشد P. odoriferum دارد و در ترکیب با آنتی بیوتیک ها اثر آنها را افزایش می دهد.

معرفی سه نماتد انگل گیاهی تیره Longidoridae از باغهای شهرستان رفسنجان، ایران

مهدیه رستمی

شریفی رستم آبادی س، رستمی م، جهانشاهی افشار ف، اردشیر ف (1401) معرفی سه نماتد انگل گیاهی تیره Longidoridae از باغهای شهرستان رفسنجان، ایران. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(1): 12-24.

مقدمه: نماتدهای انگل گیاهی تیره Longidoridae، از راسته ی Dorilaimida ، می توانند هم به طور مستقیم و هم به واسطه انتقال بعضی ویروسها به بسیاری از محصولهای کشاورزی و به ویژه درختان میوه خسارت وارد نمایند. با توجه به نبود پژوهشهای قبلی در این زمینه در باغهای میوه منطقه رفسنجان، شناسایی و پایش جمعیت آن ها حائز اهمیت است. مواد و روش ها: برای شناسایی نماتدهای انگل محصولهای باغی در شهرستان رفسنجان، تعدادی نمونه خاک و ریشه از اطراف ریشه انواع درختان میوه از مناطق مختلف شهرستان در سال 1399 جمع آوری گردید. نماتدها به دو روش سینی و الک-سانتریفیوژ استخراج شده و پس از تثبیت به گلیسرین خالص منتقل شدند. پس از تهیه اسلایدهای دائم، نمونه ها با میکروسکوپ نوری و با مراجعه به منابع معتبر، مطالعه و در سطح گونه مورد شناسایی قرار گرفتند. یافته ها: سه گونه ی Longidorus africanus، Xiphinema vuittenezi و X. index از خاک اطراف ریشه در این مطالعه جدا شدند. همچنین به منظور شناسایی تکمیلی، X. vuittenezi با تکثیر ناحیه D2-D3 (LSU rDNA) مورد مطالعه مولکولی نیز قرارگرفت. توالی به دست آمده 100 درصد با توالی های سایر جمعیت های X. vuittenezi در بانک ژن یکسان بود. نتیجه گیری: این پژوهش نشان می دهد پایش جمعیت نماتدهای منطقه نیاز به توجه بیشتری دارد.

واکنش 32 ژنوتیپ گوجه فرنگی به نماتد غده ریشه Meloidogyne javanica

المیرا ابوترابی

ابوترابی ا (1401) واکنش 32 ژنوتیپ گوجه فرنگی به نماتد غده ریشه Meloidogyne javanica. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(1): 25-35.

مقدمه: این پژوهش با هدف تعیین واکنش 32 ژنوتیپ گوجه فرنگی از بانک ژن گیاهی ایران به نماتد غده ریشه Meloidogyne javanica ، برای شناسایی ژنوتیپ های مقاوم طی دو سال در شرایط گلخانه انجام شد. مواد و روش ها: پس از خالص سازی جمعیت نماتد و کاشت بذرهای 32 ژنوتیپ گوجه فرنگی و رسیدن نشاها به مرحله 4-3 برگی، هر تیمار در قالب پنج تکرار با 6000 تخم و لارو M. javanica ، تلقیح گردید و 60 روز پس از آلوده سازی، صفات رویشی و صفات وابسته به جمعیت نماتد در هر تیمار تعیین شد و بر اساس شاخص گال (GI) و فاکتور تولیدمثلی نماتد (Rf)، واکنش ژنوتیپ ها نسبت به نماتد، تعیین گردید. یافته ها: هیجده ژنوتیپ با Rf>1 وGI>2 حساس، 23 ژنوتیپ با Rf<1و GI>2 نیمه مقاوم، و سه ژنوتیپ TN-72-938، TN-72-1041 و

TN-72-1012 با≤1 Rf و GI≤2 مقاوم به این نماتد مخرب شناسایی شدند. نتیجه گیری: از این سه ژنوتیپ مقاوم می توان در برنامه مدیریت M. javanica استفاده کرد.

تکاملPolystigma amygdalinum از طریق روند تعقیب میزبانی

آزاده حبیبی

حبیبی ا، قادری ف، بنی هاشمی ض (1401) تکامل Polystigma amygdalinum از طریق روند تعقیب میزبانی. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(1): 36-45.

مقدمه: بادام (Prunus dulcis) و خویشاوند وحشی آن بادام کوهی(Amygdalus scoparia) طی ده ها سال به صورت هم بوم در کنار یکدیگر در استان فارس ایران رشد کرده اند. بیماری لکه آجری برگ ناشی از Polystigma amygdalinum ، یکی از بیماری های مهم بادام در جهان است. این پژوهش با هدف بررسی روند تکامل این بیمارگر روی میزبانهای وحشی و اهلی آن انجام شد. مواد و روش ها: آزمایش مایه زنی سوسپانسیون آسکوسپورهای جدایه های P. amygdalinum به دست آمده از بادام در استان فارس به گیاهچه های بادام و بادام کوهی در گلخانه انجام شد. پیشرفت بیماری در برگ های بیمار بادام کوهی در مقایسه با بادام با مقطع گیری با میکروتوم انجمادی از لکه های ایجاد شده روی برگها بررسی شد. یافته ها: لکه های آجری رنگ روی برگهای هر دو نوع بادام بروز کردند. تجزیه آماری دادههای آزمایش نشان داد که جدایه های P. amygdalinum از بادام قادر به ایجاد بیماری در بادام کوهی با شدت معنی دار کمتر و دوره کمون طولانی تر هستند. نتیجه گیری: یافته های این پژوهش نشان می دهند که P. amygdalinum عامل لکه آجری برگ روی بادام اهلی طی روندی به نام تعقیب میزبان در طی سال ها تکامل یافته است.

غربالگری هشت رقم گوجه فرنگی برای مقاومت به بیماری پژمردگی فوزاریومی

لیلا رسولی

رسولی ل، صدروی م، کشاورز ک (1401) غربالگری هشت رقم گوجه فرنگی برای مقاومت به بیماری پژمردگی فوزاریومی. دانش بیماری شناسی گیاهی 12 (1): 52-46.

مقدمه: پژمردگی فوزاریومی ناشی ازقارچ خاک زی Fusarium oxysporum f. sp. lycopersici (Fol) یکی از بیماریهای مهم گوجه فرنگی در دنیا است. شناسایی و کشت رقم های مقاوم روشی دوستدار محیط زیست مدیریت بیماری است که به تولید محصولی عاری از مواد شیمیایی و تمیز می انجامد. این پژوهش برای تعیین واکنش هشت رقم گوجه فرنگی به بیماری و همبستگی واکنش آنها با آنزیم پراکسیداز انجام شد.مواد و روشها: بوته های پژمرده گوجه فرنگی در گلخانه های جنوب غربی ایران نمونه برداری شدند و پس از جداسازی و خالص سازی و مطالعه خصوصیات ریختی دو جدایه Fol شناسایی شدند. واکنش های هشت رقم کینگ استون، سوپرچف، دافنیس، کارناک، سی اچ پویا، ارلی پویا، سوپرپویا و سی اچ نسبت به این دو جدایه در آزمایشی فاکتوریل با طرح آماری کاملا تصادفی با چهار تکرار برای هر تیمار در شرایط گلخانه بررسی شد. شدت بیماری و شاخص های رویشی و زایشی گیاه اندازه گیری شدند. میزان آنزیم پراکسیداز در برگهای بوته های هر تیمار به روش اسپکترو فتومتری در طول موج ۴۷۰ نانومتر اندازه گیری و ضریب همبستگی آن با شدت بیماری تعیین شد. یافته ها: تجزیه واریانس داده های این آزمایش نشان داد که بین جدایه های Fol از نظر قدرت بیماری زایی و تاثیر متقابل جدایه های بیمارگر و رقم ها تفاوت معنی داری وجود دارد. جدایه Fol2 پرآزارتر از Fol1 بود و رقم سی اچ نیمه حساس ، رقمهای دافنیس، کارناک، سی اچ پویا، ارلی پویا و سوپرپویا نیمه مقاوم، رقم های کینگ استون و سوپرچف کاملا مقاوم به این جدایه پرآزار بیمارگر و بیماری بودند. سطح آنزیم پراکسیداز در گیاه با شدت بیماری همبستگی منفی داشت. نتیجه گیری: کینگ استون و سوپرچف در بین این رقم ها مقاوم به بیماری هستند. اندازه گیری سطح آنزیم پراکسیداز می تواند به عنوان یک شاخص مقاومت برای تعیین واکنش رقم های گوجه فرنگی به بیماری استفاده شود.

تاثیر دو ماده موثره اسانسهای گیاهی بر عامل بیماری آتشک سیب و گلابی

محمد رضا عالی منش

اخلاقی، م.، عالی منش، م.، روحانی،ع.، برجسته،ع.، عابدینی اسفهلانی، م.، دزیانیان، ا. (1401). تاثیر دو ماده موثره اسانس های گیاهی بر عامل بیماری آتشک سیب و گلابی. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(1): 63-53.

مقدمه: باکتری Erwinia amylovora عامل بیماری آتشک سیب و گلابی یکی از عوامل اصلی محدود کننده تولید این میوه ها در دنیا است. از آنجایی که فقط تعداد محدودی ترکیب مسی در مهار این بیماری تاثیر محافظت کنندگی دارند، توجه روزافزونی به بررسی تاثیر اسانسهای گیاهی بر این بیمارگر شده است. مواد و روش ها: اثر غلظتهای مختلف کارواکرول(ماده موثره اسانس آویشن، پونه کوهی و..) و ترانس-آنتول (ماده موثره اسانس رازیانه) بر رشد کلنی E. amylovora در شرایط آزمایشگاهی بررسی شد و مقادیر حداقل غلظت بازدارندگی (MIC) و کُشندگی (MBC) آنها تعیین شد. اثر بازدارندگی MIC این مواد به تنهایی و مخلوط غلظت های یک-دوم MIC و MBC آنها با روش دیسک روی محیط آگار غذایی بر رشد کلنی E. amylovora بررسی شد. اثر سه نسبت اختلاطی برتر این مواد روی بافت میوه گلابی رقم اسپادونا، بر شدت بیماری آتشک مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته ها: کارواکرول و ترانس-آنتول هردو اثر ضد باکتریایی علیه E. amylovora داشتند، ولی اثر کارواکرول بیشتر از دیگری بود. مخلوط کردن کارواکرول با ترانس-آنتول اثر آنرا افزایش داد. از بین سه نسبت اختلاطی 47 میکروگرم/ میلی لیتر کارواکرول + 141 میکروگرم / میلی لیتر ترانس-آنتول سبب ایجاد بیشترین کاهش شدت بیماری در بافت میوه گلابی، شد. نتیجه گیری: استفاده از مخلوط کارواکرول و ترانس-آنتول را برای مدیریت بیماری آتشک می توان در نظر گرفت.

بیماری پژمردگی فوزاریومی خرما

آزاده گودرزی

گودرزی، آ. (1401). بیماری پژمردگی فوزاریومی خرما. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(1): 64 -73.
بیماری پژمردگی فوزاریومی به عنوان یکی از بیماری های بسیار خسارت زا و مرگ بار درختان خرما در بسیاری از مناطق کشت این محصول در دنیا و به ویژه کشورهای تولید کننده خرما در قاره آفریقا شناخته شده است. در حال حاضر، بخش قابل توجهی از نخلستان های واقع در مراکش و صحرای غربی و مرکزی الجزایر تحت تأثیر این بیماری قرار دارند. زیان اقتصادی ناشی از بیماری پژمردگی فوزاریومی خرما، به ویژه در صورت وقوع همه گیری های شدید، بسیار قابل توجه است. این بیماری طی یک قرن گذشته، سبب نابودی بیش از 12 میلیون اصله درخت خرما در مراکش و حدود سه میلیون اصله درخت خرما در الجزایر شده است. قارچ Fusarium oxysporum (Schltdl.) f. sp. albedinis که یک بیمارگر آوندی خاک برد است، به عنوان عامل بیماری پژمردگی فوزاریومی خرما شناخته شده است. زیان اقتصادی ناشی از این بیماری، به ویژه در صورت وقوع همه گیری های شدید، بسیار قابل توجه است و در برخی مناطق، همه گیری بیماری پژمردگی فوزاریومی به نابودی بیش از ۷۰ درصد محصول خرما منجر شده است. استراتژی های مدیریت تلفیقی این بیماری شامل استفاده از رقمهای مقاوم یا متحمل، پیشگیری از ورود عامل بیماری به مناطق عاری از بیماری، ریشه کنی بیماری، مبارزه زیستی و مبارزه شیمیایی است. این بیماری تا کنون از مناطق تولید خرما در ایران گزارش نشده است، هرچند که نشانه های مشابه با بیماری پژمردگی فوزاریومی در برخی از نخلستان های استان هرمزگان یافت شده است.

بیماری پوسیدگی باکتریایی بنه و برگ زعفران

مریم خضری

خضری، م.، کریمی شهری، م. ر.، قاسمی، ا. (1401) بیماری پوسیدگی باکتریایی بنه و برگ زعفران. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(1): 83-74.

زعفران یکی از محصولات کشاورزی ارزشمند است که کلاله گل آن مصرف دارویی دارد و به عنوان ادویه ای گرانبها شناخته می شود. آلودگی اندام های تکثیری گیاهان نقش زیادی در انتشار عوامل بیمارگر دارد. گیاه زعفران با بنه تکثیر می شود و استفاده از بنه های سالم و عاری از عوامل بیماری زا، بهترین و موثرترین راه پیشگیری از انتشار بیمارگر های خاک برد در مناطق و مزرعه های جدید می باشد. پوسیدگی بنه زعفران توسط تعدادی از عوامل بیماری زای قارچی و باکتریایی ایجاد می شود. عامل بیماری پوسیدگی باکتریایی بنه و برگ زعفران Burkholderia gladioli pv. gladioli است. باکتری عامل بیماری به مدت طولانی در خاک باقی می ماند و از طریق خاک، ابزار کشاورزی و بنه های آلوده منتقل می شود. در سال های اخیر این بیماری از استان خراسان رضوی گزارش شده است. در این مقاله، ضمن معرفی بیماری پوسیدگی باکتریایی بنه و برگ زعفران، راه کارهایی جهت پیشگیری از بروز و گسترش این بیماری ارائه شده است.

ویروس چروکیدگی قهوه‌ای میوه گوجه فرنگی

داود کولیوند

اسماعیل زاده، ف.، کولیوند، د. (1401). ویروس چروکیدگی قهوه ای میوه گوجه فرنگی. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(1): 93-84.

چکیده

ویروس چروکیدگی قهوه ای گوجه فرنگی (ToBRFV) یک بیمارگر نوظهور است که عموماً در گلخانه ها باعث ایجاد بیماری می شود. این ویروس نواحی زرد رنگ، بدشکلی و زخم های نکروتیک قهوه ای رنگ روی میوه های گوجه فرنگی ایجاد می کند. این ویروس که انتشار جهانی دارد به تازگی با استفاده از روش های مولکولی در گلخانه های چند استان ایران گزارش شده است. با توجه به گزارش این ویروس از ایران خصوصیات ویروس ToBRFV، نشانه ها، دامنه میزبانی، نحوه انتقال و انتشار و روشهای مدیریت آن بر اساس مطالعات انجام شده قبلی شرح داده شده اند.

کاربرد مخمرها در مدیریت بیماریهای گیاهی

مهدی ارزنلو

حسن پور، ن.، ارزنلو، م. (1401) کاربرد مخمرها در مدیریت بیماری های گیاهی. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(1): 104-94.

مخمرها پراکنش وسیعی در سطح زمین دارند. آن ها در صنایعی مانند نانوایی، صنایع تخمیری، تولید پروتئین، سنتز مواد شیمیایی مانند ریبوفلاوین و اسید سیتریک، کشاورزی و مدیریت بیماری های گیاهی نقش دارند. آن ها بـا مکانیسـم هـای متنـوعی مانند رقابــت بــرای مواد غذایی و فضا، برقراری رابطه انگلی با بیمارگر، القـای مقاومـت در گیـاه، قارچ انگلی، اشغال پردازه بوم شناختی، سم زدایی زهرقارچ و تولید آنزیم های تجزیه کننده دیواره سلولی در کاهش بیماری های گیاهی موثر هستند. از خصوصیات برتر مخمرها می توان به تحمل و سازگاری بیشتر نسبت به نوسانات حرارتی در دماهای پایین و بالا، سازگاری در طیف گسترده ای از رطوبت نسبی، نوسانات pH، سطوح اکسیژن کم، سرعت تکثیر زیاد، محدود کردن جمعیت بیمارگر و تحمل به اشعه UV را نام برد. با توجه به ویژگی های گفته شده مخمرها به عنوان یکی از بهترین گزینه ها برای به کارگیری در فرایند مهار زیستی در نظر گرفته می شوند. در این مقاله جنبه های مثبت مخمرها نسبت به دیگر عوامل میکروبی، نقش آن ها در کشاورزی و سازوکار های مدیریت بیماریهای گیاهی بحث و بررسی شده است.

اثر سه کودزیستی برشاخص های رشدی گوجه فرنگی و شدت بیماری پژمردگی باکتریایی

ساغر کتابچی

کامگار ا، کتابچی س (1401) اثر سه کودزیستی برشاخص های رشدی گوجه فرنگی و شدت بیماری پژمردگی باکتریایی. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(1): 112-105.

چکیده

مقدمه: پژمردگی باکتریایی ناشی از Ralstonia solanacearum یکی از بیماریهای مهم گوجه فرنگی در جهان است. امروزه روش های جدید بر پایه استفاده از محصولات زیستی برای مدیریت بیماری های گیاهی مورد توجه قرار گرفته تا با کاهش مصرف سمهای شیمیایی و آسیب به محیط زیست، محصولی ارگانیک در اختیار مصرف کنندگان قرار گیرد. مواد و روش ها: تاثیر سه کودزیستی نیتروکارا (حاوی چند باکتری تثبیت کننده ازت)، میکروارگانیزمهای مؤثر ( :EM^® حاوی چند گونه مخمر و باکتری) و کمپوست بر شاخصهای رشدی گوجه فرنگی و شدت بیماری پژمردگی باکتریایی در قالب طرح کاملا تصادفی در شرایط گلخانه مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها: تجزیه واریانس داده های آزمایش نشان داد که این سه کود تاثیر معنی داری در افزایش شاخصهای رشدی گوجه فرنگی دارند ولی باعث کاهش معنی دار شدت بیماری نمی گردند. کمپوست در بین آنها بیشترین تاثیر را بر شاخصهای رشدی گوجه فرنگی حتی در حضور بیمارگر داشت. نتیجه گیری: کمپوست می تواند به عنوان یک عامل بهبوددهنده شاخصهای رشدی گوجه فرنگی در برنامه مدیریت بیماری پژمردگی باکتریایی مد نظر قرار گیرد.

نقش فاکتورهای آغازکننده ترجمه در مقاومت مغلوب گیاهان به ویروسها

امین الله طهماسبی

طهماسبی، ا. (1401). نقش فاکتورهای آغازکننده ترجمه در مقاومت مغلوب گیاهان به ویروس ها. دانش بیماری شناسی گیاهی 12(1): 121-113.

ویروس های گیاهی بیمارگرهای مهمی هستند که باعث کاهش کمی و کیفی محصولهای کشاورزی در سراسر دنیا می شوند. مقاومت گیاهان کارا ترین روش مبارزه با ویروس های گیاهی است. ویروس ها به عنوان انگل های اجباری برای تکمیل چرخه آلودگی شان نظیر فرایندهای سنتز پروتیین، همانندسازی و حرکت وابسته به سازگاری فاکتورهای سلولی گیاهان میزبان هستند. فقدان یا جهش در این فاکتورهای ضروری برای چرخه آلودگی ویروس و یا جهش در تنظیم کننده پاسخ های دفاعی گیاه ممکن است مقاومت مغلوب میزبان را نسبت به ویروس سبب شود. ژن های مغلوب که در برهمکنش های ویروس-گیاه شناسایی شده اند، شامل فاکتورهای آغازکننده ترجمه یوکاریوتی eIF4E، eIF4G و ایزوفرم های آن ها هستند. تعدادی از فاکتورهای ترجمه در گیاهان نظیر eIF3، eEF1A و eEF1B شناسایی شده اند که در برهمکنش با آر.ان.اِی های ویروسی و تنظیم فرایندهای مختلف در چرخه آلودگی ویروس ضروری هستند. شناخت بیشتر سازوکار های مولکولی این فاکتورها و همچنین برهمکنش آن ها با سایر فاکتورهای میزبانی و ویروسی می تواند در توسعه روش های مدیریت جدید مانند خاموشی یا ویرایش ژنوم علیه ویروس ها مورد استفاده قرار گیرد.