دانش بیماری شناسی گیاهی

Phytophthora citricola عامل پوسیدگی ریشه خرمالو در استان فارس ایران

فریبا قادری

قادری ف، هاشمی س.ع.ا (1401)citricola Phytophthora عامل پوسیدگی ریشه خرمالو در استان فارس ایران. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(2):10-1.

مقدمه: گونه های Phytophthora یک تهدید جدی برای محصولهای گیاهی در دنیا هستند. بنابراین شناسایی آنها اولین قدم برای یافتن روش مدیریت بیماری است. هدف از این مطالعه شناسایی گونه Phytophthora عامل پوسیدگی ریشه و طوقه درختان خرمالو در استان فارس بود. مواد و روش ها: طوقه و ریشه درختان خرمالوی بیمار در تابستان 1399-1398، نمونه برداری شد. بافت های آلوده ریشه و طوقه در محیط CMA-PARPH کشت داده شدند. جدایه های گونه ی Phytophthora به روش تک اسپور خالص سازی شدند و برای شناسایی آنها، از ویژگی های ریخت شناسی و مولکولی استفاده گردید. یافته ها: شش جدایه از ریشه درختان خرمالوی بیمار به دست آمدند، که بر اساس ویژگی های ریخت شناسی Phytophthora citricola شناخته شدند. بررسی فیلوژنتیکی بر اساس ژن های بتاتوبولین و 28S rDNA، هر شش ایزوله (Iran-Pc1 to Iran-Pc6) در کلاد 2 با مقیاس اعتبارسنجی 100 گروه بندی گردیدند و گونه P. citricola را تأیید نمود. نتیجه گیری: این یک گزارش جدید از پوسیدگی ریشه و طوقه خرمالو توسط Phytophthora citricola در استان فارس می باشد.

پویایی‌شناسی وقوع و پراکندگی بیماری هوانگ‌لونگ‌بینگ مرکبات در ایران

علی علیزاده علی آبادی

علیزاده علی آبادیع، فقیهی م م، صالحی م، قاسمی ا (1401) پویایی شناسی وقوع و پراکندگی بیماری هوانگ لونگ بینگ مرکبات در ایران. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(2): 21-11.

Doi: 10.2982/PPS.11.2.11

مقدمه: هوانگ لونگ بینگ یا میوه سبز یکی از بیماری های مهم مرکبات در ایران است. روند گسترش بیماری در هفت استان در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روش ها: باغ های مرکبات استان های سیستان و بلوچستان، هرمزگان، بوشهر، خوزستان، فارس، کرمان و مازندران طی سال های 1386 تا 1388 و 1396 تا 1398 بازدید شدند و نمونه های مشکوک به بیماری جمع آوری و پس از استخراج DNA از نمونه ها، آزمون پی سی آر با استفاده از آغازگرهای اختصاصی OI1/OI2c و A2/J5 انجام شد. یافته ها: برسی نمونه ها نشان داد که، مناطق و میزبان های باکتری Candidatus Liberibacter asiaticus، عامل بیماری، در این مدت افزایش یافته است، به طوری که در پایان این دوره در نمونه های درختان پرتقال، نارنگی، گریپ فروت، نارنج، لیمولیسبون و لیموترش از استان های کرمان، هرمزگان، سیستان و بلوچستان و فارس، بیماری ردیابی شد. نتیجه گیری: بررسی بیماری طی این سالها نشان داد که: مناطق آلوده و دامنه میزبانی بیماری گسترش زیادی یافته است و گسترش بیماری در مناطق کشت مرکبات در جنوب کشور با شیب ملایم بوده است. کاهش جمعیت پسیل ناقل بیماری طی این سال ها به نظر می رسد که در آهستگی روند گسترش بیماری مؤثر بوده است.

معرفی هشت قارچ جدا شده از نماتد سیست طلایی سیب‌زمینی در ایران

خدیجه عباسی

عباسی خ، افضلی نیا س (1401) معرفی هشت قارچ جدا شده از نماتد سیست طلایی سیب زمینی در ایران. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(2): 31-22.

مقدمه: نماتد سیست طلایی Globodera rostochiensis به عنوان یکی از خسارتزاترین عوامل بیماری زای سیب زمینی در دنیا محسوب می گردد. نظر به ترکیبات پوست نماتدهای سیستی و توانایی بعضی از قارچ ها در تولید آنزیم های تجزیه کننده آن، این پژوهش برای شناسایی قارچ های همراه نماتد سیست طلایی سیب زمینی اجرا شد. مواد و روش ها: هشتاد و شش جدایه قارچی آلوده کننده نماتد سیست طلایی سیب زمینی در استان همدان در غرب ایران جداسازی و خالص سازی و بر اساس ویژگی های ریخت شناسی با کلیدهای معتبر شناسایی شدند. یافته ها: هشت گونه قارچ متعلق به سه جنس Alternaria , Clonostachys, Fusarium از نماتد سیست طلایی سیب زمینی جداسازی و شناسایی شدند. بیشترین فراوانی مربوط به گونه های Fusarium بود. نتیجه گیری: خصوصیات ریخت شناسی این هشت گونه قارچ شرح و نشان داده شده است.

همبستگی بین میکوریزای آربوسکولی در گندم و ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاک

مهدی صدروی

طلایی ف، صدروی م، ادهمی ا (1401) همبستگی بین میکوریزای آربوسکولی در گندم و
ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاک. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(2): 41-32.

Doi: 10.2982/PPS.11.2.32.

مقدمه: قارچ های میکوریز آربوسکولی(AMF) در همزیستی با ریشه گیاهان به جذب بیشتر فسفر و افزایش رشد و نمو گیاهان کمک می کنند. هدف از این پژوهش تعیین همبستگی جمعیت و تنوع قارچهای میکوریزآربوسکولی با ویژگی های فیزیکی وشیمیایی خاک، در مزرعه های گندم استان کهگیلویه و بویراحمد در جنوب غربی ایران، بود. مواد و روشها: سی مزرعه گندم این استان در نزدیکی زمان برداشت محصول بازدید شدند و از ریزوسفر و اندام های هوایی آن ها نمونه برداری شد. هاگهای AMFبه روش الک سوسپانسیون ریزوسفر در آب و سانتریفیوژ کردن در محلول سوکرز جداسازی شدند. جمعیت هاگ این قارچها شمارش شدند. درصد کلنیزاسیون طول ریشه توسط این قارچها در هر نمونه محاسبه شد. خصوصیات ریخت شناسی هاگهای جداسازی شده مطالعه شدند و اطلاعات جمع آوری شده، با توصیفهای AMF مقایسه و قارچ های حاضر در هر نمونه شناسایی شدند. بافت، pH خاک ، فسفر خاک و موجود در گیاه تعیین شدند و ضریب همبستگی بین جمعیت و تنوع AMFبا این خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک و گیاه محاسبه شدند. یافته ها: پانزده قارچ میکوریز آربوسکولی، متلعق به 9 جنس : Acaulospora ، Archaeospora ، Entrophospora ، Gigaspora ، Rhizoglomus ، Claroideumglomus ، Funeliformis ، Septoglomus و Scutellospora شناسایی شدند. تنوع این قارچ ها در نمونه ها (5-) 9/2 (-2) و F. mosseae با فراوانی 90 درصد گونه غالب بود. جمعیت این قارچ ها با pH خاک همبستگی منفی ولی با فسفر محلول خاک و فسفر گیاه همبستگی مثبت داشت. تنوع این قارچ ها نیز با فسفر محلول خاک همبستگی مثبت داشت. بین میزان شن در خاک و درصد کلنیزاسیون ریشه ها همبستگی مثبت وجود داشت. نتیجه گیری: قارچهای میکوریز آربوسکولی در خاکهای با بافت سبک، pH کمتر همراه با مقادیر کم فسفر محلول و ماده آلی جمعیت و تنوع بیشتری دارند. همبستگی مثبت جمعیت این قارچ ها با فسفر گیاه حاکی از سودمندی آنها برای گیاه است.

روشهای بهینه آماده‌سازی میسیلیوم قارچها برای مطالعه با میکروسکوپ الکترونی روبشی

حسین آروئی

وکیلی قرطاول م، آروئی ح، گل محمدزاده ش، ناصری م (1401) روشهای بهینه آماده سازی میسیلیوم قارچها برای مطالعه با میکروسکوپ الکترونی روبشی. دانش بیماری شناسی گیاهی
11(2): 51-42. Doi: 10.2982/PPS.11.2.42

مقدمه: قارچهای بیمارگرگیاهی با ایجاد فساد در محصولهای گیاهی و مسمومیت های غذایی تهدیدی جدی برای امنیت غذایی جهان محسوب می شوند. یکی از روشهای شناسایی قارچها مطالعه میسیلیوم آنها با میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) است. برای گرفتن تصاویر میکروسکوپی با وضوح بالا و حفظ ویژگی های سطحی نمونه های میسیلیوم قارچها، آماده سازی نمونه ها یعنی روش آبگیری و خشک کردن آن ها بسیار مهم است. مواد و روش ها: تاثیر دو روش آبگیری و دو روش خشک کردن میسیلیوم دو قارچ Rhizoctonia solani و Rhizopus stolonifer برای مطالعه آنها با میکروسکوپ الکترونی روبشی در این پژوهش، مقایسه شدند. یافته ها: مشاهده های میکروسکوپی نشان دادند که در R. stolonifer آبگیری با اتانول 100 درصد و خشک کردن و در R. solani در دمای اتاق و آبگیری با اتانول 50 درصد و روش انجماد نسبت به سایر روش ها تصویر صاف و با وضوح بالا تولید می کنند. نتیجه گیری: آبگیری میسلیوم قارچها با اتانول 50 تا 100 درصد و خشک کردن در دمای اتاق یا منجمد کردن آن، روشهای بهینه برای آمادهسازی آنها برای مطالعه با SEM هستند و تصویر صاف و با وضوح بالا تولید میکنند و ویژگی های سطحی میسلیوم آنها حفظ شده و به خوبی قابل رویت است.

اثر اسانسهای آویشن، نعناع فلفلی، مرزه و دو قارچ‌کش بر رشد سه قارچ بیماری‌زای گیاهی

مصطفی درویش نیا

حسینی س م، درویش نیا م، رضایی نژاد ع، بازگیر ع، درویش نیا ف (1401) اثر اسانسهای آویشن، نعناع فلفلی، مرزه و دو قارچ کش بر رشد سه قارچ بیماری زای گیاهی. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(2): 52-60.

مقدمه: بعضی اسانس های گیاهی خاصیت ضد قارچی دارند. این پژوهش برای تعیین اثر سه اسانس گیاهی و دو قارچکش شیمیایی بر رشد پرگنه سه قارچ بیمارگر گیاهی در شرایط آزمایشگاهی انجام شد. مواد و روشها: اثر غلظت های مختلف سه اسانس آویشن (Thymus vulgaris L.)، نعناع فلفلی (Mentha piperata L.) و مرزه خوزستانی (Satureja khuzestanica Jamzad)، در مقایسه با دو قارچ‎کش مانکوزب و کاربندازیم، بر رشد سه قارچ Alternaria solani، Botrytis cinerea و Fusarium solani با روش رقیقسازی در محیط عصاره مخمر سوکرز مایع مورد بررسی قرار گرفتند و حداقل غلظت بازدارندگی (MIC) و حداقل غلظت قارچ‎کشی (MFC) آنها محاسبه شدند. یافته ها: اسانس آویشن در بین اسانهای گیاهی بیشترین اثر بازدارندگی را بر A. solani و F. solani و اسانس مرزه بیشترین اثر بازدارندگی را بر B. cinerea داشتند. مانکوزب در بین قارچکشهای شیمیایی بیشترین اثر بازدارندگی را بر A. solani و کاربندازیم بیشترین اثر بازدارندگی را بر B. cinerea و F. solani داشتند. نتیجه‎گیری: اسانس های آویشن و مرزه اثر بازدارندگی قابل ملاحظه ای بر رشد پرگنه این سه قارچ بیمارگر گیاهان دارند.

تأثیر ساپونین‌های خام و خالص شش اکوتیپ یونجه بر تفریخ تخم Ditylenchus dipsaci

لیلا کاشی

مرادی ف، مظاهری لقب ح، کاشی ل، موسوی س س (1401) تأثیر ساپونین های خام و خالص شش اکوتیپ یونجه بر تفریخ تخم Ditylenchus dipsaci. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(2): 72-61.

Doi:10.2982/PPS.11.2.61

مقدمه: نماتد ساقه و پیاز Ditylenchus dipsaci یک عامل بیماری زای مهم و خسارت زا در تعدادی از گیاهان زراعی و زینتی از جمله یونجه است. هدف از این پژوهش بررسی تاثیر ساپونین های خام و خالص شش اکوتیپ یونجه بر تفریخ تخم این نماتد بود تا روشی زیستی برای مدیریت آن یافت شود. مواد و روش ها: تأثیر ساپونین های خام و خالص شش اکوتیپ یونجه بر تفریخ تخم این نماتد آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی به صورت فاکتوریل با دو فاکتور اکوتیپ های یونجه (شش اکوتیپ) و ساپونینهای (خام و خالص آنها) در شرایط آزمایشگاهی بررسی گردید. یافته ها: تجزیه واریانس داه ها نشان داد که اثرمتقابل بین دو فاکتور اکوتیپ و ساپونین از نظر آماری معنی دار است. با غلظتهای 50 و 90 میکرولیتر ساپونین خام اکوتیپ های مختلف، به ترتیب 30 تا 42 درصد و 33 تا 59 درصد تخم های نماتد تفریخ نشدند. اکوتیپ های نیشابوری بیش ترین و پلی کراس شیراز و کریساری کم ترین تعداد تفریخ تخم را موجب شدند. غلظتهای 10 و 50 میکرولیتر ساپونین خالص به ترتیب بین 56 تا 69 درصد و 61 تا 79 درصد مجموع تخم های نماتد تفریخ نشدند. اکوتیپ های محلی میاندوآب و نیشابوری بیشترین و پلی کراس شیراز کم ترین تعداد تفریخ تخم را داشتند. نتیجه گیری: ساپونینهای خالص اکوتیپهای یونجه نسبت به ساپونینهای خام تاثیر بیشتری برمیزان تفریخ تخم نماتد دارند. ساپونینهای اکوتیپ پلی کراس شیراز یونجه تاثیر بهتری نسبت به سایر اکوتیپها دارد.

نماتدهای انگل گیاهی مرتبط با کشت خیار در استان لرستان ایران

عیدی بازگیر

فولادی م، بازگیر ع، درویش نیا م، عزیزی ک (1401) نماتدهای انگل گیاهی مرتبط با کشت خیار در استان لرستان ایران. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(2): 82-73.

مقدمه: نماتدها از عوامل خسارت زا در تولید خیار در جهان هستند. این پژوهش برای شناسایی نماتدهای انگل گیاهی در مزرعه ها و گلخانه های تحت کشت خیار در استان لرستان در غرب ایران انجام شد. مواد و روش ها: هشتاد و پنج نمونه خاک همراه با ریشه خیار از شهرستان های مختلف استان لرستان در غرب ایران جمع آوری گردیدند. استخراج نماتدها، تثبیت و انتقال آن ها به گلسیرین و تهیه لام های میکروسکوپی دائمی و شناسایی گونه ها با استفاده از منابع علمی معتبر انجام گرفت. یافته ها: بیست گونه نماتد انگل گیاهی از 12 جنس از زیر راسته Tylenchina شناسایی شدند. مشخصات ریخت شناسی Amplimerlinius globigerus و incognita Meloidogyne به عنوان زیانبارترین نماتدها شرح داده شده است. نتیجه گیری: یازده گونه جدید برای فون نماتدهای خیار در ایران گزارش می شود.

تاثیر عصاره‌های آنغوزه و رزماری بر نماتد غده ریشه گوجه فرنگی

احمد درخشان

حسین پور م، حیدری ر، درخشان ا، باعدل چری س (1401) تاثیر عصاره های آنغوزه و رزماری بر نماتد غده ریشه گوجه فرنگی. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(2): 91-83.

مقدمه: نماتد غده ریشه( javanica Meloidogyne ) از عوامل محدودکننده کشت محصولات گلخانه ای از جمله گوجه فرنگی محسوب می شود. این پژوهش برای بررسی تاثیر عصاره های رزماری و آنغوزه در مقایسه با نماتدکش های شیمیایی راگبی و ولوم برای یافتن روشی سازگار با محیط زیست برای مدیریت بیماری انجام شد. مواد و روش ها: اثر عصاره های رزماری و آنغوزه با نماتدکش های راگبی و ولوم بر نماتدغده ریشه گوجه فرنگی در قالب طرح کاملاً تصادفی در شرایط گلخانه بررسی شد. گیاهچه های رقم موبیل در مرحله 4 تا 6 برگی با لارو سن دوم M. javanica تلقیح و اثر عصاره ها و نماتدکش ها بررسی شدند. بعد از گذشت 60 روز گیاهان از گلدان خارج و شاخصهای رشدی و شدت بیماری آن ها اندازهگیری شدند. یافته ها: استفاده هم زمان عصاره های رزماری و آنغوزه بیشترین تأثیر در کاهش شاخص های بیماری زایی مانند شاخص گال، تعداد لارو و تعداد تخم و افزایش شاخص های رشدی گیاه از جمله وزن تر و خشک ریشه و وزن تر ساقه در مقایسه با شاهد آلوده به نماتد و تیمارهای نماتدکشها داشت. نتیجه گیری: تاثیر خوب ترکیب عصاره های آنغوزه و رزماری در مقایسه با نماتدکشهای شیمیایی نشان از پتانسیل مناسب استفاده از آن، به عنوان روشی سازگار با محیط زیست برای مدیریت بیماری است.

بیماری پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه و طوقه در باغ‌های پسته

امیرحسین محمدی

محمدی ا ح، حقدل م، میرابوالفتحی م، علایی ح (1401) بیماری پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه و طوقه در باغ های پسته. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(2): 102-92. Doi: 10.2982/PPS.11.2.92
چکیده

پسته یکی از مهمترین محصولات باغی در ایران بوده که تولید آن همواره تحت تأثیر عوامل محدودکننده زنده و غیر زنده قرار می گیرد. پوسیدگی آرمیلاریایی طوقه و ریشه ناشی از Armillaria mellea، یک بیماری مهم در باغ های پسته بوده که باعث مرگ و میر درختان بارور می شود. کنترل این بیماری بسیار سخت و هزینه بَر می باشد. نشانه های بیماری در اندام هوایی درختان مبتلا شامل زردی، برگ ریزی زودهنگام، پژمردگی ناگهانی، سرخشکیدگی شاخه ها و کاهش رشد اندام هوایی می باشد. این نشانه ها همراه با پوسیدگی و قهوه ای شدن بافت های چوبی، تشکیل صفحات میسلیومی بادبزنی سفید تا کرمی رنگ در ریشه و طوقه و همچنین مشاهده نماریشه (رایزومورف) قارچ، شواهد کافی جهت تشخیص قطعی ابتلا به پوسیدگی آرمیلاریایی طوقه و ریشه در درختان پسته می باشند. فرآیند آلودگی با اتصال محکم ریسه و نماریشه ها روی سطح ریشه ها شروع شده و سپس بیمارگر با استفاده از روش هایی مانند فشار مکانیکی، تولید توکسین و آنزیم های تجزیه کننده دیواره سلولی به بافت های ریشه نفوذ می کند. تأخیر در تشخیص بیماری، وجود شبکه گسترده از نماریشه ها در فواصل دور از درخت و در اعماق خاک و مخفی ماندن میسلیوم ها زیر پوست و داخل چوب های مرده، باعث می شود که کنترل موفق بیماری تنها با تلفیق روش های کنترل شیمیایی، زراعی، بیولوژیکی و استفاده از پایه و ارقام مقاوم امکان پذیر باشد.

بیماری موزاییک باکتریایی گندم

محمد مهدی فقیهی

نصیری م، فقیهی م م (1401) بیماری موزاییک باکتریایی گندم. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(2): 111-103.

بیماری موزاییک باکتریایی، توسط باکتری گرم مثبت Clavibacter tessellarius ایجاد می شود. از نشانه ها مهم این بیماری، موزاییک، لکه های سبز و رنگ پریده کوچک در سطح برگ می باشد که با نشانه های کمبود عناصر غذایی و برخی بیماری های ویروسی شباهت زیادی دارد و تشخیص آن را مشکل می کند. بیماری موزاییک باکتریایی، تاکنون در مزارع گندم از چندین استان در کشور گزارش شده و به نظر می رسد در سایر نواحی کشت گندم نیز وجود داشته باشد. با توجه به بذرزاد بودن این بیمارگر، تهیه بذر سالم و گواهی شده مهم ترین راهکار مدیریت این بیماری است. به منظور آشنایی بیشتر با این بیماری، جنبه های مختلف آن شامل تاریخچه، نشانه ها و روش شناسایی بیمارگر، زیست شناسی، دامنه میزبانی و مدیریت این بیماری در این مقاله شرح داده شده اند.

قارچ‌های افزایش‌دهنده رشد گیاهان. قارچ‌های افزایش‌دهنده

مریم میرطالبی

شفیعی نیا ج، میرطالبی م (1401) قارچ های افزایش دهنده رشد گیاهان. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(2): 124-112. Doi:10.2982/PPS.11.2.112

جمعیت جهان به سرعت در حال افزایش است. برای تغذیه این جمعیت زیاد، باید محصولات زراعی بیشتری تولید شود. استفاده گسترده از کودها، سموم دفع آفات و سایر نهاده ها، بهره وری زمین های کشاورزی موجود و میزان غذای تولید شده را افزایش می دهد، اما این افزایش محصول باعث آسیب به محیط زیست، تخریب خاک و از بین رفتن جمعیت طبیعی میکروبی آن می شود. برای جلوگیری از این آثار زیانبار مواد شیمیایی، یک رویکرد دوستدار محیط زیست که سلامت انسان و محیط زیست را تضمین کند، به شدت مورد نیاز است. در دیدگاه نوآورانه تولید کشاورزی، برای استفاده از کودهای زیستی به جای مواد شیمیایی تقاضای فزاینده ای وجود دارد. کاربرد ریزجانداران مفید می تواند یک سازوکار جدید برای بهبود سلامت و بهره وری گیاه باشد. جمعیت های میکروبی فراریشه نقش مهمی در تبدیل و انحلال مواد مغذی خاک ایفا می کنند که برای رشد و نمو گیاه بسیار مهم است. در میان جمعیت های مختلف میکروبی فراریشه، قارچ هایی که به عنوان افزایش دهنده رشد گیاه شناخته می شوند، اخیراً مورد توجه روزافزون قرار گرفته اند. طی چندین دهه، انواع قارچ های افزایش دهنده رشد گیاه مانند گونه های متعلق به جنس های Trichoderma، Penicillium، Phoma و Fusarium مورد مطالعه قرار گرفته اند. مطالعات نشان داده است که این قارچ ها، بدون آلودگی های زیست محیطی، رشد گیاه را تنظیم می کنند و تحمل گیاه را در برابر بیمارگرهای گیاهی افزایش می دهند. در این مقاله ابتدا شرح مختصری از قارچ های افزایش دهنده رشد ارائه می شود. در ادامه ماهیت و ترکیب این قارچ ها، همچنین نحوه عملکرد آن ها، فرموله کردن و چالش های مرتبط با آن مورد توجه قرار خواهد گرفت.