دانش بیماری شناسی گیاهی

جایگاه نسب شناسی جدایه استان لرستان ایران ویروس برگ بادبزنی انگور

سمیرا پاکباز

پاکباز س، درویش نیا م، نقوی ا (1400) جایگاه نسب شناسی جدایه استان لرستان ایران ویروس برگ بادبزنی انگور. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(1):12-1.

10.2982/PPS.11.1.1 Doi:

مقدمه: ویروس برگ بادبزنی(GFLV) یک ویروس مهم آلوده کننده انگور در جهان است. مواد و روش ها: انگورهای دارای نشانه GFLV از حومه شهر خرم آباد در استان لرستان ایران، در بهار 1399 نمونه برداری شدند و آزمون RT-PCR جهت تکثیر ژن GFLV-CP آنها انجام و محصول واکنش توالی یابی شد. یافته ها: آغازگرهای اختصاصی توانستند قطعه ای به طول bp 1515 مربوط به ژن CP را تکثیر کنند. بر اساس توالی نوکلئوتیدی این قطعه، GFLV برای نخستین بار در این منطقه شناسایی شد. تشابه ترادف نوکلئوتیدی این جدایه به میزان 64/95 -14/89 درصد با دیگر جدایه های موجود در بانک ژن NCBI تشخیص داده شد. همچنین در درخت نسب شناسی این جدایه ها بر اساس ناحیه ژنومی CP، جدایه های GFLV در دو گروه I و II خوشه بندی شدند. جدایه لرستان GFLV همراه با جدایه های GFLV متعلق به ناحیه شمال غربی کشور و جدایه شهر تاکستان در یک زیرشاخه در گروه I قرار گرفتند و جدایه های مربوط به سایر کشورها نیز در این گروه در یک زیرشاخه مجزا قرار گرفتند. همچنین جدایه های شرق کشور و استان های فارس و کهگیلویه و بویراحمد نیز در گروه II و در زیرشاخه های متفاوت قرار گرفتند. نتیجه گیری: یافته های این پژوهش بیانگر بومی بودن ویروس، خاستگاه احتمالی آن از ایران و سپس گسترش آن به سایر نقاط دنیا و نیز اثر جدایی جغرافیایی در تکامل GFLV می باشد.

قارچهای بذرزاد برنج در استان کهگیلویه و بویراحمد ایران

مهدی صدروی

بهمنی ا، صدروی م، عبداللهی م (1400) قارچ های بذرزاد برنج در استان کهگیلویه و بویراحمد ایران. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(2): 23-13.

Doi: 10.2982/PPS.11.1.13

مقدمه: استان کهگیلویه و بویراحمد در جنوب غرب ایران از مناطق مهم کشت برنج است. قارچهای بذرزاد ممکن است باعث شیوع بیماریهای مخربی گردند، بنابراین شناسایی آنها برای پیشگیری از بروز این بیماریها ضروری است. مواد و روشها: سی نمونه بذر چهار رقم برنج از مناطق مختلف این استان جمع آوری شدند. قارچ های همراه بذر با روش های قرار دادن روی محیط کشت سیب زمینی-دکستروز-آگار، بلاتر و بلاتر انجمادی جداسازی و پس از خالص سازی، خصوصیات ریختی آنها مورد مطالعه قرار گرفت و شناسایی شدند. فراوانی کل بذرهای آلوده به قارچها و فراوانی بذرهای آلوده به هر قارچ محاسبه شدند. تاثیر این قارچها بر جوانه زنی بذر و رشد ریشه چه چهار رقم چمپا، شمیم، گرده و لنجان به روش قرار دادن بین کاغذهای صافی سترون مرطوب آزمایش شد.
یافته ها: بیست و هشت قارچ از 11جنس Alternaria ، Aspergillus ،Bipolaris ، Cladosporium ، Curvularia ، Epicoccum ، Fusarium، Penicillium ، Pyrenophora، Rhizopus و Ulocladium در این سی نمونه شناسایی شدند. این قارچها تاثیر معنی داری بر جوانه زنی بذر چهار رقم برنج نداشتند ولی باعث پوسیدگی بافت ریشه چه آنها شدند. متوسط آلودگی رقم چمپا کمتر از سایرین بود. نتیجه گیری: رقم چمپا مقاومت نسبی به این قارچها دارد وپس از آن به ترتیب شمیم، لنجان و گرده قرار دارند.

3-واکنش 109 لاین برنج به بیماری بلاست

حدیث شهبازی

شهبازی ح، ترنگ ع، پاداشت ف، حسینی چالشتری م، اله قلی پور م، خشکدامن م، موسوی قلعه رودخانی س ا، نظری تابک س، اسداللهی شریفی ف، پورعباس دولت آباد م (1400) واکنش 109 لاین برنج به بیماری بلاست. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(1):35-24.

Doi: 10.2982/PPS.11.1.24

مقدمه: بلاست ناشی از Pyricularia oryzae، مهم ترین بیماری قارچی برنج در جهان است. بهترین روش مدیریت بیماری شناسایی و کشت رقم های مقاوم است. مواد و روش ها: ، واکنش 109 لاین از لاین های امیدبخش موسسه تحقیقات برنج کشور به همراه سه رقم شاهد (حساس و مقاوم) در مقابل بیماری بلاست در این پژوهش مورد ارزیابی قرار گرفت. بذر هر یک از لاین ها به صورت آپلند در خزانه بلاست به منظور ارزیابی بلاست برگ، در اوایل تیرماه،کشت شد. جهت آلوده سازی لاین های موردنظر، از نقاط مختلف استان گیلان برگ های آلوده به بلاست جمع آوری و در سطح خزانه پاشیده شد. در تمام مراحل، رطوبت لازم جهت ایجاد بیماری توسط آبیاری بارانی تأمین شد. شدت بیماری براساس روش استاندارد موسسه بین المللی تحقیقات برنج با درجه های صفر تا نه ارزیابی شد. نشاها در گلدانهای بزرگ در گلخانه کشت شدند و مایه زنی به روش تزریق در گردن خوشه به منظور ارزیابی بلاست خوشه صورت گرفت. یافته ها: هفت و 14 لاین با درجه های 2 و 3، واکنش مقاومت به بلاست برگ را نشان دادند. سایر لاینها نسبتاً حساس تا بسیارحساس به بیماری بودند. سه لاین TH1، TH2 و TH3 با درجه آلودگی 5، حساس به بیماری بلاست خوشه ارزیابی شدند. نتیجه گیری: بیست و یک لاین شناخته شده مقاوم به بلاست برگ را میتوان در برنامه اصلاح رقمهای زراعی برنج استفاده کرد.

4-ترجیح میزبانی و سطح جمعیتی Pratylenchoides ritteri در شش حبوب

کورش عزیزی

عزیزی ک (1400) ترجیح میزبانی و سطح جمعیتی Pratylenchoides ritteri در شش حبوب. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(1): 47-36.

Doi:10.2982/PPS.11.1.36.

چکیده

مقدمه: حبوب بعد از غلات مهم ترین منبع غذایی انسان هستند. بیش از 70 گونه نماتد انگل گیاهی از حبوب دنیا گزارش شده است که برخی از این نماتدها خسارت زیادی به این محصولات وارد می کنند. در بین این نماتدها Pratylenchoides ritteri در ایران پراکنش وسیعی روی گیاهان مختلف از جمله حبوب دارد. مواد و روش ها: تعداد نماتدهای P. ritteri در کیلوگرم خاک در یک مزرعه آلوده مشخص شد و از این خاک جهت آزمایش گلخانه ای استفاده شد. شاخص تولید مثلی نماتد و برخی از شاخص های رشدی شش گیاه باقلا، سویا، عدس، لوبیا، ماش و نخود در گلخانه و مزرعه آلوده در قالب بلوک های کاملاً تصادفی بررسی و دادهها با استفاده از نرم افزار SPSS22 آنالیز شد. یافته ها: همه گیاهان کشت شده میزبان نماتد بودند و شاخص تولید مثلی نماتد روی آنها بالاتر از یک بود. بیشترین شاخص تولیدمثلی در گلخانه مربوط به سویا و کمترین مربوط به ماش بود. کاهش رشد اندام های هوایی و زیرزمینی گیاهان در تیمارهای آلوده به نماتد نسبت به شاهد سالم مشاهده شد. لوبیا بیشترین کاهش و ماش کمترین میزان کاهش شاخص های رشدی را نشان دادند. نتیجه گیری: باقلا، سویا، عدس، لوبیا، ماش و نخود میزبان نماتد P. ritteri هستند و این نماتد می تواند باعث کاهش شاخص های رشدی این گیاهان شود.

5-واکنش چهل ژنوتیپ‌ کدوییان به ویروس موزاییک خیار

حسین معصومی

میرحسینی چاهوکی س ض، معصومی ح، حیدرنژاد ج، حسینی پور ا، عبدالشاهی ر، مداحیان م (1400) واکنش چهل ژنوتیپ کدوییان به ویروس موزاییک خیار. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(1): 59-48.

Doi: 10.2982/PPS.11.1.48.

چکیده

مقدمه: ویروس موزاییک خیار ((Cucumber mosaic virus, CMV یکی از شایع ترین بیمارگرهای گیاهان جالیز در دنیا محسوب می شود. بهترین روش مدیریت بیماری شناسایی و کشت رقمهای مقاوم است. مواد و روشها: واکنش 40 ژنوتیپ یا رقم از گیاهان تیره کدوییان شامل طالبی، خیار، خربزه، کدو و هندوانه نسبت به یک جدایه از CMV از زیرگروه IB در شرایط گلخانه در قالب طرح کاملاً تصادفی با 10 تکرار برای هر تیمار ارزیابی گردید. بوته ها در مرحله برگ های کوتیلدونی با عصاره توتون آلوده به CMV مایه زنی شدند. دو تا چهار هفته بعد از مایه زنی، واکنش آن ها بر اساس شاخص شدت نشانه و میزان جذب در آزمون الایزا (OD₄₀₅) تعیین شد. یافته ها: ژنوتیپ ها در پنچ گروه کاملاً حساس، حساس، نسبتاً مقاوم، مقاوم و کاملاً مقاوم دسته بندی شدند. نتیجه گیری: کشت ژنوتیپ های کاملا مقاوم یا مقاوم را برای مدیریت بیماری می توان توصیه کرد.

6- واکنش سیزده رقم هلو و شلیل به پژمردگی ورتیسیلیومی

حمید صادقی گرمارودی

صادقی گرمارودیح، سید معصومیس ی، نانکلیا (1400) واکنش سیزده رقم هلو و شلیل به پژمردگی ورتیسیلیومی.

دانش بیماری شناسی گیاهی 11(1): 73-60.

Doi: 10.2982/PPS.11.1.60.

مقدمه: بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی یکی از بیماری های مهم خاک زاد درختان میوه هسته داراست. Verticillium dahliae عامل این بیماری محسوب می گردد. مواد و روشها: نمونه های دارای نشانه های پژمردگی ورتیسیلیومی از باغ های زردآلو و هلو در شاهرود و دماوند جمع آوری و چهار جدایه V. dahliae به دست آمد. زادمایه قارچ روی دانه های گندم سترون تهیه شد و واکنش 13 رقم هلو و شلیل که با روش پیوند روی پایه های GF305 (هیبرید بادام-هلو) تکثیر شده بودند، در شرایط باغی در اوایل بهار با آن در ناحیه طوقه مایه زنی شدند. شانزده هفته پس از مایه زنی شدت بیماری با یک مقیاس سه رتبه ای یادداشت برداری شد. یافته ها: واکنش این 13 رقم به بیماری تفاوت معنی داری با یکدیگر داشتند. همه رقمهای هلو-شلیل ارزیابی شده خیلی حساس، حساس و یا نیمه حساس بودند و هیچ کدام مقاومت نشان ندادند. واکنش رقم شلیل ایندیپندنس به بیماری خیلی حساس بود، ولی رقم رم استار با کمترین شدت بیماری در گروه نیمه حساس جای گرفت. نتیجه گیری: هلوی رقم رم استار در بین این رقمهای تحت کشت حساسیت کمتری به بیماری دارد.

7- اثر اسانس مورد، کیتوزان و قارچکش تیابندازول بر کپک سبز مرکبات

صفرعلی مهدیان

مهدیان ص، رمضانی دومیرکلایی ا و تاجیک قنبری م ع (1400) اثر اسانس مورد، کیتوزان و قارچکش تیابندازول بر کپک سبز مرکبات. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(1): 88-74.

Doi: 10.2982/PPS.11.1.74.

مقدمه: کپک سبز (Penicillium digitatum) از مهم ترین بیمارگرهای پس از برداشت میوه مرکبات است. سالانه ده ها هزار تن از محصول مرکبات اغلب به وسیله کپک سبز در ایران از بین می رود. استفاده از سمهای شیمیایی برای مدیریت بیماری ضمن داشتن اثر سوء زیست محیطی موجب انتخاب جمعیت مقاوم قارچ می گردد و نیز سلامت مصرف کننده را به خطر می اندازد، بنابراین مهار غیرشیمیایی بیمارگر هدف مهم پژوهشگران در سالهای اخیر شده است. مواد و روش ها: اجزای اسانس مورد(Myrtus communis L.) به وسیله دستگاه کلونجر استخراج و ترکیبات آن با دستگاه گاز کروماتوگرافی همراه با طیف سنج جرمی مورد شناسایی قرار گرفتند. اثر بازدارندگی از رشد پرگنه و جوانه زنی هاگ قارچ توسط اسانس مورد، کیتوزان و قارچکش تیابندازول به روش اختلاط آنها با محیط کشت PDA و PDB در آزمایشگاه و در انبار به روش آغشتگی سطحی میوه بررسی شد. یافته ها: سیزده ترکیب در اسانس مورد شناسایی شدند، که از نظر کمی بیشترین ترکیب 1-8 سینئول بود. اسانس گیاه مورد در غلظت 1700 قسمت در میلیون و کیتوزان در غلظت 500 قسمت در میلیون، همانند قارچکش تیابندازول باعث بازدارندگی 100 درصدی از رشد کلنی قارچ شدند. نتیجه گیری: استفاده از اسانس مورد یا کیتوزان به عنوان یک جایگزین قارچکش تیابندازول برای مبارزه با کپک سبز مرکبات امکان پذیر است.

8- معرفی سه نماتد بیمارگر حشرات بومی ایران و تاثیر آنها بر شب پره موم خوار زنبورعسل

المیرا ابوترابی

ابوترابی ا، ابراهیمی ل (1400) معرفی سه نماتد بیمارگر حشرات بومی ایران و تاثیر آنها بر شب پره موم خوار زنبورعسل. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(1): 99-89.

Doi: 10.2982/PPS.11.1.89.

مقدمه: این پژوهش با هدف جمع آوری و شناسایی نماتدهای بیمارگر حشرات بومی ایران و ارزیابی قدرت بیمارگری آنها روی لارو شب پره موم خوار زنبورعسل (Galleria mellonella)، اجرا شد. مواد و روش ها: سیزده جدایه نماتدهای بیمارگر حشرات از استانهای مختلف ایران جمع آوری و بر اساس صفات ریختی، شناسایی شدند. درصد مرگ ومیر لارو G. mellonella آلوده شده به این جدایه ها در دمای 1±25 و 1±32 درجه سلسیوس در آزمایش یک به روی یک و هدف یابی جدایه ها و درصد تلفات آفت در آزمایش ستون شنی، تعیین شدند. یافته ها: هفت جدایه نماتدها Heterorhabditis bacteriophora، دو جدایه Steinernema feltiae و پنج جدایه Steinernema carpocapsae شناسایی شدند. توانایی نفوذ جدایه های هر سه گونه نماتد به بدن حشره، ظرف مدت 72-48 ساعت پس از آلودگی در دمای 1±25 درجه سلسیوس و بیمارگری جدایه ها، تا 93 درصد ثابت شد. دمای بهینه برای فعالیت زیستی جدایه های شناسایی شده، 1±25 درجه سلسیوس بود. سرعت هدف یابی گونه S. carpocapsae در مقایسه با دو گونه دیگر در آزمایش ستون شنی، بیشتر بود. نتیجه گیری: جدایه های S. carpocapsae نسبت به دو گونه دیگر نماتد توان بالاتری در هدف یابی و بیمارگری لارو شب پره موم خوار زنبورعسل دارند.

9- نقش قارچهای درونرست در مدیریت بیماریهای گیاهی

لیلا ابراهیمی

آل احمد پ. ابراهیمی ل (1400) نقش قارچهای درون رست در مدیریت بیماریهای گیاهی. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(1): 112-100.

10.2982/PPS.11.1.100. Doi:

چکیده

بیماری ها معمولا سبب خسارت اقتصادی و کاهش رشد و نمو و میزان محصول گیاهان می شوند. مدیریت بیماری های گیاهی، با سم های شیمیایی ممکن است اثر سویی بر محیط زیست، بروز مقاومت در بیمارگرها و از بین رفتن جانداران مفید داشته باشد، بنابراین یافتن روش های جایگزین مانند شناسایی و استفاده از ریزجانداران متعارض برای مدیریت بیماریها مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. تعدادی از قارچ های درون رست که بدون هیچ آسیب و نشانه ای داخل بافت گیاه میزبان رشد می کنند به عنوان عامل مهار زیستی بعضی از بیماریهای گیاهی شناخته شده اند. قارچ های درون رست با سازوکارهای مختلفی مانند تولید مواد پادزیست، رقابت، القای مقاومت و پارازیته کردن مستقیم بیمارگر، موجب تضعیف یا از بین رفتن بیمارگرها می شوند. این قارچ ها همچنین می توانند با تولید ترکیبهای آنتی اکسیدانت و ضدتومور و هورمون های مختلف رشد، به افزایش رشد و مقاومت گیاه میزبان در برابر تنش های مختلف کمک کنند.

10- اثر بازدارندگی اسانس و عصاره گیاهان دارویی بر قارچها و باکتریهای بیمارگر گیاهان

سمانه سماوات

سماواتس، صالحی وژده نظریم، صیاد امینپ (1400) اثر بازدارندگی اسانس و عصاره گیاهان دارویی بر قارچها و باکتریهای بیمارگر گیاهان. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(1): 121-113.

10.2982/PPS.11.1.113. Doi:

استفاده از اسانس و عصاره گیاهان دارویی از جمله روش های سازگار با محیط زیست در مدیریت بیماری های گیاهی ناشی از قارچ ها و باکتری ها محسوب می شود. اثر ضدمیکروبی اسانس و عصاره گیاهان دارویی متعددی مانند آویشن، میخک، مرزه، سیر، شیرین بیان و رازیانه ثابت شده و ماده موثره آنها نیز شناسایی شده است. بر اساس این پژوهشها امکان معرفی، فرمولاسیون و بکارگیری اسانس و عصاره گیاهان دارویی و یا هر یک از اجزای آنها با خواص ضدمیکروبی، به عنوان روشی جایگزین مصرف سمهای شیمیایی در مدیریت بیماریهای قارچی و باکتریایی گیاهان می تواند فراهم آید.

11- بیماری زوال حاد بلوط

میثم بخشی گنجه

بخشی گنجه م (1400) بیماری زوال حاد بلوط. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(1): 132-122.

Doi: 10.2982/PPS.11.1.122.

زوال حاد بلوط با نشانه های شانکر و تراوشات رنگی روی تنه درختان بالغ از دو دهه پیش در شمال ایران گزارش شده است. چند باکتری از راسته Enterobacterales ، تیره Pectobacteriaceae و جنس Brenneria از درختان بیمار جداسازی و شناسایی شده اند. بلوط هرچند که ژن های متعددی دارد که محصولات آنها مسئول مقاومت گیاه در برابر قارچهای بیمارگر، بیمارگرهای بیوتروف، همی بیوتروف و تنش های آبی هستند ولی مقاومتی در برابر این باکتریهای بیمارگر نکروتروف نشان نمیدهد. سازوکار بروز و شیوع بیماری زوال حاد بلوط، پیش آمادگی درختان در اثر خشکسالی های پیاپی، طغیان بعضی آفتها و سرعت به نسبت پایین تکامل ژنهای دفاعی بلوط در مقابل سرعت بالای تکامل فاکتورهای بیماری زایی باکتریهای نکروتروف نظیر گونه های Brenneria است. نظر به تغییرات آب و هوایی زیاد سالهای اخیر ممکن است در آینده شاهد شیوع بیماری در جنگلهای سایر مناطق کشور باشیم. پژوهشهای انجام شده در مورد بیماری در این مقاله شرح داده شده اند تا راه برای ارائه روش مناسب مدیریت بیماری هموار شود.

12- نقش اتوفاژی درحفاظت گیاهان در برابر بیمارگرها

عیدی بازگیر

دریافت: 20/04/1400 پذیرش: 15/08/1400

طاهری ه، بازگیر ع (1400) نقش اتوفاژی درحفاظت گیاهان در برابر بیمارگرها. دانش بیماری شناسی گیاهی 11(1): 133-145. Doi: 10.2982/PPS.11.1.133.

اتوفاژی به عنوان یک مکانیسم مهم سلولی نقش مهمی در فرآیند رشد و نمو و برهمکنش گیاه با بیمارگرهایی نظیر قارچها، باکتریها و ویروسهای گیاهی دارد. اتوفاژی از طریق مهار مرگ برنامه ریزی شده سلولی با ایمنی و مقاومت به بیماریها مرتبط است و به عنوان یکی از اجزای مهم دفاعی در گیاهان شناخته شده است. اتوفاژی همچنین به صورت انتخابی از طریق برهمکنش های اختصاصی به حذف بیمارگرها کمک می کند. تعدادی از بیمارگرها توانایی مقابله یا فرار از اتوفاژی را کسب نموده اند و آن را جهت توسعه بیماری به کار می گیرند. حال آن که تعدادی دیگر از بیمارگرها نیز از سیستم اتوفاژی به عنوان فاکتور بیماری زایی خود استفاده می کنند. بنابراین درک فرآیندهای سلولی نظیر واکنش های مرتبط با ژنهای اتوفاژی در مطالعه فیزیولوژی بیماریشناسی و ایمنی گیاه بسیار مهم است. نقش اتوفاژی در سیستم ایمنی و پاسخ دفاعی گیاه به بیمارگرها در این مقاله شرح داده شده است.