fa کاربرد کیتوزان به‌عنوان یک عامل زیستی در مدیریت بیماری‌های گیاهی روشهای مدیریت بیماریهای گیاهان Plants Diseases Management Methods مروری Review <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri=""><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span b="" mitra=""><span style="color:#0f1115">مقاومت فزاینده عوامل بیماری‌زای گیاهی به آفت‌کش‌های شیمیایی و نگرانی‌های ناشی از پیامدهای زیست‌محیطی مصرف آنها، ضرورت توسعه راهکارهای پایدار و سازگار با محیط‌زیست را افزایش داده است. کیتوزان، به‌عنوان یک زیست‌پلیمر طبیعی و زیست‌تخریب‌پذیر، به دلیل برخورداری از فعالیت ضدمیکروبی و توانایی تحریک سامانه‌های دفاعی گیاه، ظرفیت قابل‌توجهی برای مدیریت پایدار بیماری‌های گیاهی دارد</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span segoe="" ui=""><span style="color:#0f1115">.</span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span b="" mitra=""><span style="color:#0f1115"> منابع مختلف تولید کیتوزان شامل پوسته سخت‌پوستان، قارچ‌ها و کوتیکول حشرات و نیز روش‌های استخراج و عوامل تعیین‌کننده کیفیت آن، به‌ویژه درجه استیل‌زدایی و وزن مولکولی، سازوکارهای چندگانه عملکرد کیتوزان شامل فعالیت مستقیم ضدمیکروبی از طریق اختلال در ساختار و نفوذپذیری غشای عوامل بیماری‌زا، القای مقاومت سیستمیک از طریق فعال‌سازی مسیرهای دفاعی و هورمونی، افزایش فعالیت آنزیم‌های دفاعی نظیر کیتیناز و گلوکاناز، و تقویت سدهای ساختاری مانند لیگنین و کالوز، نقش کیتوزان در کاهش برخی تنش‌های غیرزیستی و بهبود رشد و عملکرد گیاه در این مقاله شرح داده شده&shy;اند. توسعه فرمولاسیون‌های هوشمند و نانوساختار، بهینه‌سازی تولید کیتوزان از منابع پایدار و تلفیق هدفمند آن با سایر روشهای مدیریت بیماریهای گیاهی، می‌تواند جایگاه این زیست‌پلیمر را در کشاورزی پایدار و افزایش تولید محصولهای گیاهی تقویت کند</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span segoe="" ui=""><span style="color:#0f1115">.</span></span></span></span></span></span></span></span></span><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><span lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span style="background:white"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:#0f1115"></span></span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="line-height:normal"><span calibri=""><span new="" roman="" times=""><span style="color:#111111">The increasing resistance of plant pathogens to chemical pesticides and concerns over the environmental consequences of their use have heightened the need to develop sustainable and eco-friendly solutions. Chitosan, as a natural and biodegradable biopolymer, has significant potential for sustainable management of plant diseases due to its antimicrobial activity and ability to stimulate plant defense systems. Various sources of chitosan production include crustacean shells, fungi, insect cuticles, as well as extraction methods and quality-determining factors, especially the degree of deacetylation and molecular weight. The multiple mechanisms of chitosan action, including direct antimicrobial activity by disrupting the structure and permeability of pathogen membranes, induction of systemic resistance through activation of defense and hormonal pathways, increased activity of defense enzymes like chitinase and glucanase, and strengthening structural barriers such as lignin and callose, and the role of chitosan in reducing certain abiotic stresses and improving plant growth and performance, are described in this article. The development of smart, nanostructured formulations, the optimization of chitosan production from sustainable sources, and its strategic integration with other disease management methods could strengthen the role of this biopolymer in sustainable agriculture and enhance plants productivity.</span></span></span></span></span></div> <br> &nbsp; لیگنین, کالوز, کیتیناز, مقاومت القایی سیستمیک Lignin, Callose, Chitinase, Systemic Induced Resistance 66 75 http://yujs.yu.ac.ir/pps/browse.php?a_code=A-10-490-1&slc_lang=fa&sid=1 Elahe Haji Mohammadi الهه حاجی محمدی elahe.mohammadi_s03@gau.ac.ir 10031947532846005956 10031947532846005956 Yes دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Kamran Rahnama کامران رهنما rahnama@gau.ac.ir 10031947532846005957 10031947532846005957 No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Behzad Rahnama بهزاد رهنما Rahnama.behzad@gmail.com 10031947532846005958 10031947532846005958 No موسسه تحقیقات علوم شیلات وزارت جهاد کشاورزی، ساری Laya zare لعیا زارع Layazare90@yahoo.com 10031947532846005959 10031947532846005959 No دانشکده منابع طبیعی دانشگاه هرمزگان