fa تنوع ریختاری برگ گونه برودار (Quercus brantii Lindl.) در ارتباط با تغییرات ارتفاعی تخصصي Special كاربردي Applicable <p style="text-align: justify; ">ویژگی‌های ریختاری گیاهان که به طور گسترده در مطالعات سیستماتیک مورد استفاده قرار می‌گیرد تحت تأثیر خصوصیات ارثی و عوامل محیطی قرار می‌گیرد. در طبقه‌بندی گونه‌های جنس بلوط به‌ویژه گونه برودار اختلاف نظر زیادی بین سیستماتیک‌دانان وجود دارد، ارتفاع از سطح دریا یکی از عوامل مهم تأثیرگذار بر عوامل محیطی است. با توجه به اهمیت مطالب فوق، تعداد 400 نمونه برگی از 40 پایه درختی در منطقه آرمرده، در محدوده رنج ارتفاعی این گونه از 1580 تا 1844 متر از سطح دریا برداشت شدند. سپس تعداد 29 صفت کمی و کیفی از برگ اندازه‌گیری و محاسبه شدند. نتایج نشان داد که مقادیر صفات دندانه راست و چپ برگ و شکل پهنک در ارتفاع پایین کمتر از ارتفاع بالا بودند، همچنین صفت زاویه قاعده دارای همبستگی منفی و معنی‌دار و صفات تعداد دندانه چپ و راست، تعداد رگبرگ چپ و راست و شکل پهنک دارای همبستگی مثبت و معنی‌دار با ارتفاع از سطح دریا بودند. در دو طبقه ارتفاعی، شکل نوک برگ و زاویه رگبرگ اصلی و فرعی کمترین شکل‌پذیری را نسبت به شرایط محیطی از خود نشان دادند. پایه‌ها براساس تجزیه خوشه‌ای در سه کلاسه مختلف قرار گرفتند و صفات جداکننده این خوشه‌ها حداکثر عرض پهنک، مساحت برگ، زاویه سینوسی و طول دندانه بودند. با توجه به اینکه صفات جداکننده پایه‌های درختی با ارتفاع از سطح دریا رابطه‌ای ندارند، بنابراین به‌نظر می‌رسد که اگرچه برخی تغییرات حاصل پاسخ فیزیولوژیک برگ به نوسانات محیطی می‌باشد، اما محتمل است وقوع لقاح بین‌گونه‌ای و درون‌گونه‌ای موجب تفکیک این پایه‌ها از هم شده باشد.</p> <p style="text-align: justify; ">Morphological characteristics of individuals are due to hereditary and environmental factors. Regarding to the importance of leaf morphology in systematics investigations and bearing up the effects of environmental variations, especially altitudinal variations on these traits, the differentiation feasibility of brant oak in a restricted altitudinal gradient is investigated. A total number of 400 leaves from 40 individual ramets in Armarde, in an altitudinal ranges from 1580 to 1844 meters above sea level were sampled and 29 quantitative and qualitative traits were measured. The results revealed that the number of teeth and the shape of leaf at lower altitudes are lesser than higher altitudes. Also, leaf base angle has a negative and significant correlation with the altitude. In two altitudinal classes, the shape of leaf tip and the angle of midrib and vein, showed the lowest plasticity and coefficient of variation with respect to environmental conditions. Ramets were classified in three different classes based on cluster analysis and the separator traits were the maximum leaf width, leaf area and sinusoidal angle. Considering the fact that the separator traits would not showed any significant association with altitude,&nbsp; it seems that some variations might be likely due to physiological response of leaves to environmental variations. However, it&#39;s more likely that the occurrence of inter and intra specific hybridization between brant&acute;s oak species would culminated in separation of the individuals.</p> پلاستیستی, زاگرس, سیستماتیک, هیبریداسیون Plasticity, Zagros, Systematic, Hybridization 61 77 http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_code=A-10-34-3&slc_lang=fa&sid=1 Sabrieh Moradi صبریه مرادی moraddi@gmail.com 1003194753284600849 1003194753284600849 No Student of Yasouj University, Yasouj, Iran کارشناسی ارشد، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Roghayeh Zolfaghari رقیه ذوالفقاری zolfaghari@yu.ac.ir 1003194753284600850 1003194753284600850 Yes Department of forestry & Natural Resources and Environment Institute, Yasouj University, Yasouj, Iran دانشکده کشاورزی و پژوهشکده منابع طبیعی و زیست‌محیطی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران