fa بررسی کیفیت عناصر غذایی و تجزیه لاشبرگ بلوط وی‌ول (Quercus libani) در مرحله اول تجزیه در جنگل‌های زاگرس شمالی (مطالعه موردی: جنگل‌های هواره خول بانه) تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;">در بوم‌سازه‌های جنگلی، تجزیه لاشبرگ مهم‌ترین راه ورود عناصر غذایی به خاک است و قابلیت در دسترس بودن عناصر غذایی خاک به میزان زیادی ناشی از پویایی عناصر غذایی و تجزیه لاشبرگ در جنگل است. این تحقیق با هدف ارزیابی پویایی عناصر غذایی و تجزیه لاشبرگ در جنگل‌های زاگرس شمالی با استفاده از روش کیسه لاشبرگ به مدت 180 روز در جنگل هواره خول واقع در شهرستان بانه انجام گرفت. در این مطالعه کیسه لاشبرگ‌ها در فواصل زمانی 30، 60، 120 و 180 روز جمع‌آوری شده و اندازه‌گیری نرخ تجزیه و ترکیبات شیمیایی لاشبرگ‌ها نظیر نیتروژن، کربن، فسفر، پتاسیم و کلسیم انجام گرفت. نتایج نشان داد که بین نرخ تجزیه با کیفیت اولیه لاشبرگ‌ها و همچنین نسبت‌های کیفی<span dir="LTR"> C:N </span>و <span dir="LTR">C:P</span> همبستگی معنی‌داری وجود نداشت<span dir="LTR">.</span> با توجه به درجه‌بندی کیفی لاشبرگ‌ها بر اساس مقدار نیتروژن در تحقیق حاضر مقدار میانگین نیتروژن وی‌ول 37/1 درصد به دست آمد؛ بنابراین می‌توان گونه بلوط وی‌ول را در گروه متوسط قرار داده و جزو گونه‌های اصلاح‌کننده خاک به‌حساب آورد<span dir="LTR">.</span> در لاشبرگ مورد مطالعه فسفر و نیتروژن عملکرد مشابهی داشته به‌طوری که غلظت آن‌ها در طول زمان افزایش یافته بود (به ترتیب 27/7 و 38/30 میلی‌گرم بر گرم) اما عناصر کلسیم، پتاسیم و منیزیم نیز معمولاً با کاهش در غلظت مواجه شده بودند. غلظت عناصر غذایی لاشبرگ بلوط وی‌ول در منطقه مورد مطالعه نیز به‌صورت <span dir="LTR">Ca>N>P>K> Mg</span> بود.در بوم‌سازه‌های جنگلی، تجزیه لاشبرگ مهم‌ترین راه ورود عناصر غذایی به خاک است و قابلیت در دسترس بودن عناصر غذایی خاک به میزان زیادی ناشی از پویایی عناصر غذایی و تجزیه لاشبرگ در جنگل است. این تحقیق با هدف ارزیابی پویایی عناصر غذایی و تجزیه لاشبرگ در جنگل‌های زاگرس شمالی با استفاده از روش کیسه لاشبرگ به مدت 180 روز در جنگل هواره خول واقع در شهرستان بانه انجام گرفت. در این مطالعه کیسه لاشبرگ‌ها در فواصل زمانی 30، 60، 120 و 180 روز جمع‌آوری شده و اندازه‌گیری نرخ تجزیه و ترکیبات شیمیایی لاشبرگ‌ها نظیر نیتروژن، کربن، فسفر، پتاسیم و کلسیم انجام گرفت. نتایج نشان داد که بین نرخ تجزیه با کیفیت اولیه لاشبرگ‌ها و همچنین نسبت‌های کیفی<span dir="LTR"> C:N </span>و <span dir="LTR">C:P</span> همبستگی معنی‌داری وجود نداشت<span dir="LTR">.</span> با توجه به درجه‌بندی کیفی لاشبرگ‌ها بر اساس مقدار نیتروژن در تحقیق حاضر مقدار میانگین نیتروژن وی‌ول 37/1 درصد به دست آمد؛ بنابراین می‌توان گونه بلوط وی‌ول را در گروه متوسط قرار داده و جزو گونه‌های اصلاح‌کننده خاک به‌حساب آورد<span dir="LTR">.</span> در لاشبرگ مورد مطالعه فسفر و نیتروژن عملکرد مشابهی داشته به‌طوری که غلظت آن‌ها در طول زمان افزایش یافته بود (به ترتیب 27/7 و 38/30 میلی‌گرم بر گرم) اما عناصر کلسیم، پتاسیم و منیزیم نیز معمولاً با کاهش در غلظت مواجه شده بودند. غلظت عناصر غذایی لاشبرگ بلوط وی‌ول در منطقه مورد مطالعه نیز به‌صورت <span dir="LTR">Ca>N>P>K> Mg</span> بود.در بوم‌سازه‌های جنگلی، تجزیه لاشبرگ مهم‌ترین راه ورود عناصر غذایی به خاک است و قابلیت در دسترس بودن عناصر غذایی خاک به میزان زیادی ناشی از پویایی عناصر غذایی و تجزیه لاشبرگ در جنگل است. این تحقیق با هدف ارزیابی پویایی عناصر غذایی و تجزیه لاشبرگ در جنگل‌های زاگرس شمالی با استفاده از روش کیسه لاشبرگ به مدت 180 روز در جنگل هواره خول واقع در شهرستان بانه انجام گرفت. در این مطالعه کیسه لاشبرگ‌ها در فواصل زمانی 30، 60، 120 و 180 روز جمع‌آوری شده و اندازه‌گیری نرخ تجزیه و ترکیبات شیمیایی لاشبرگ‌ها نظیر نیتروژن، کربن، فسفر، پتاسیم و کلسیم انجام گرفت. نتایج نشان داد که بین نرخ تجزیه با کیفیت اولیه لاشبرگ‌ها و همچنین نسبت‌های کیفی<span dir="LTR"> C:N </span>و <span dir="LTR">C:P</span> همبستگی معنی‌داری وجود نداشت<span dir="LTR">.</span> با توجه به درجه‌بندی کیفی لاشبرگ‌ها بر اساس مقدار نیتروژن در تحقیق حاضر مقدار میانگین نیتروژن وی‌ول 37/1 درصد به دست آمد؛ بنابراین می‌توان گونه بلوط وی‌ول را در گروه متوسط قرار داده و جزو گونه‌های اصلاح‌کننده خاک به‌حساب آورد<span dir="LTR">.</span> در لاشبرگ مورد مطالعه فسفر و نیتروژن عملکرد مشابهی داشته به‌طوری که غلظت آن‌ها در طول زمان افزایش یافته بود (به ترتیب 27/7 و 38/30 میلی‌گرم بر گرم) اما عناصر کلسیم، پتاسیم و منیزیم نیز معمولاً با کاهش در غلظت مواجه شده بودند. غلظت عناصر غذایی لاشبرگ بلوط وی‌ول در منطقه مورد مطالعه نیز به‌صورت <span dir="LTR">Ca>N>P>K> Mg</span> بود.</p> <p style="text-align: justify;">Litter decomposition is the most important way of nutrient entering to soil and soil nutrient availability is highly related to dynamics of nutrients and litter decomposition in the forest ecosystems. This study aimed to evaluate the dynamics of nutrients and litter decomposition in the northern Zagros forests using litterbag technique for 180 days in the Khul Hoare forests located in Baneh city. The litter bags were collected at intervals of 30, 60, 120 and 180 days and the rate of leaf litter decomposition and chemical compounds such as nitrogen, carbon, phosphorus, potassium and calcium were measured. The results showed there was no significant correlation between the rate of decomposition and the initial composition of nutrients and also C: N and C: P ratios. Due to the qualification of leaf litter based on the amount of nitrogen in this study, the average amount of nitrogen in <em>Quercus</em> <em>libani</em> was 1.37%. So Lebanon oak can be classified in the average group and it can be considered as a soil improver species. In the studied litter, phosphorus and nitrogen had a similar performance and their concentration increased over time (7.27 and 30.38 mg/g respectively). While concentration of elements such as calcium, potassium and magnesium was decreased. The nutrient concentration of <em>Quercus</em> <em>libani</em> leaf litter was Ca>N>P>K> Mg<span dir="RTL">.</span></p> تجزیه لاشبرگ, زاگرس شمالی, عناصر غذایی, کیسه لاشبرگ, ‌نیتروژن Litter decomposition, Northern Zagros, Nutrient, Litter bags, Nitrogen 1 17 http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_code=A-10-216-1&slc_lang=fa&sid=1 Farhad Ghasemi Aghbash فرهاد قاسمی آقباش ghasemifarhad@yahoo.com 1003194753284600944 1003194753284600944 Yes Faculty of Natural Resource and Environment, Malayer University, Malayer, Iran گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران Geshin Allah Veisi گشین اله ویسی gashin.alahvaisi@gmail.com 1003194753284600945 1003194753284600945 No Malayer university دانشگاه ملایر Vahid Hosseini وحید حسینی vahidit@yahoo.com 1003194753284600946 1003194753284600946 No Kurdistan University داشگاه کردستان