fa دامنه تنوع در ویژگی‌های رویشی نونهالی در جمعیت‌هایی از بلوط ایرانی تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL" style="margin-right: -0.05pt; text-align: justify; ">بلوط ایرانی اگرچه تنوع ژنتیکی مناسبی که لازمه پایداری بوم&shy;سازگان&shy;های جنگلی است را از خود نشان داده است ولی در طی یک دهه گذشته دچار مشکلاتی شده است که به زوال بلوط موسوم گشته است. این تحقیق با مطالعه ویژگی‌های نونهالی چهار جمعیت از بلوط ایرانی به دنبال ارزیابی و مقایسه توانمندی‌های این جمعیت‌هاست تا سنگ بنای مطالعات تکمیلی را بگذارد. بذر لازم از 10 تک‌پایه از هریک از چهار جمعیت گیاهی واقع در استان‌های کردستان، لرستان، ایلام و فارس جمع‌آوری و به‌کار گرفته شد. بذرها در گلدان و در شرایط گلخانه کاشته شدند و از هر پایه مادری 30 نهال در سه تکرار مطالعه شد. ویژگی‌های رویشی از جمله ارتفاع نهال‌ها، طول و عرض برگ‌ها و شادابی نهال‌ها مطالعه شد. نتایج تجزیه داده‌ها بر اساس مدل آماری دو بار آشیانه شده نشان داد که جمعیت‌های مورد مطالعه از نظر برخی از صفات نظیر شادابی در سطح یک درصد و از نظر ارتفاع نهال در سطح 5% با یکدیگر اختلاف معنی‌دار داشتند. اثر درخت در جمعیت نیز از نظر ارتفاع نهال، طول و عرض برگ در سطح یک درصد معنی‌دار شد. در تجزیه تفکیکی، جمعیت‌ها رفتار متفاوتی از خود نشان دادند به‌طوری‌که تفاوت معنی‌داری بین درختان نمونه‌گیری‌شده از کردستان در صفات ارتفاع نهال، طول و عرض برگ مشاهده نشد. در حالی که از نظر این صفات درختان در جمعیت‌های لرستان و ایلام در سطوح متفاوت اختلاف معنی‌داری با یکدیگر نشان دادند. اگرچه جمعیت‌های گیاهی رفتارهای متفاوتی نشان دادند ولی هنوز تنوع کافی و وراثت‌پذیری زیادی در برخی از صفات جمعیت‌های مطالعه شده وجود دارد که می‌تواند در برنامه‌های اصلاحی به‌کار گرفته شود.</p> <p style="text-align: justify; ">Although <em>Quercus brantii </em>Lindl. has shown suitable genetic variation in Iran, which is required for a sustainable forest ecosystem, but during the last decade, it came across some difficulties which are considered as oak decline. This research investigated seedling characteristics of four plant populations of the<em> Quercus brantii</em> species to assess genetic potentials of the populations to base a cornerstone for complimentary studies. Seeds were collected on ten single trees for each of plant population located in Kurdistan, Lorestan, Ilam, and Fars provinces in Iran. Seeds were sown in pots at greenhouse conditions to produce at least 30 single progeny seedlings from each population with three replications were studied. Vegetative characteristics such as plant height, leaf length, leaf width, and plant vigor were studied on the single plants. Data were analyzed based on a double nested statistical model, and then the data were analyzed on each population separately. Results indicated significant differences between the studied populations based on seedling height and plant vigor. Plant within population, showing possible differences between the single trees within the populations, was also significant for seedling height, leaf length and leaf width. In population based analysis, the populations showed different behaviors, so as there was not significant effects between single plants in Kurdistan population for plant height and leaf traits; whereas, in Lorestan and Ilam populations significant effects for the mentioned traits were observed. Although the populations showed different characteristics at seedling stage, but it is sought that there are still enough genetic variability and the high heritability that might be used in future breeding projects.</p> بلوط ایرانی, تنوع, زاگرس, ویژگی‌های نونهالی, وراثت‌پذیری Quercus brantii, Heritability, Zagros, Seedling characteristics, Genetic variation 13 25 http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_code=A-10-194-1&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Mirzaie-Nodoushan حسین میرزایی ندوشن nodoushan2003@yahoo.com 1003194753284600865 1003194753284600865 Yes , Research Institute of Forests and Rangelands, Tehran, Iran پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، تهران، ایران Zahra Abravesh زهرا آبروش z.abravesh@gmail.com 1003194753284600866 1003194753284600866 No Research Institute of Forests and Rangelands مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور Mahdi Pourhashemi مهدی پورهاشمی pourhashemi@rifr-ac.ir 1003194753284600867 1003194753284600867 No Research Institute of Forests and Rangelands مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور Majid Hassani مجید حسنی hassani226@gmail.com 1003194753284600868 1003194753284600868 No Research Institute of Forests and Rangelands مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور Parisa Panahi پریسا پناهی panahi@rifr-ac.ir 1003194753284600869 1003194753284600869 No Research Institute of Forests and Rangelands مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور