fa ارزیابی مقاومت به خشکی نهال‌های زالزالک و محلب با تأکید بر پارامترهای بیوشیمیایی تخصصي Special پژوهشي Research بی‌شک، شناسایی و معرفی گونه‌های مقاوم به خشکی بهمنظور احیاء جنگل‌های زاگرس باید مورد توجه محققان علوم جنگل قرار بگیرد. برای رسیدن به این مهم در یک آزمایش گلخانه‌ای در قالب طرح کاملاً تصادفی با در نظر گرفتن سه سطح تیمار خشکی و پنج تکرار به شناسایی مکانیسم‌های مقاومت به خشکی نهال‌های زالزالک (Crataegus aronia L.) و محلب (Prunus mahaleb L.) پرداخته شد. سطوح تیمار شامل شاهد ( آبیاری به اندازه ظرفیت زراعی)، تنش متوسط و پیوسته (آبیاری به اندازه 50% ظرفیت زراعی) و تنش شدید و یک‌باره (قطع آبیاری) بود. یافته‌ها نشان داد که در هر دو گونه با افزایش شدت خشکی خاک، محتوای نسبی آب برگ و پتانسیل آبی ساقه کاهش یافت. اگرچه محتوای کلروفیل کل برگ تحت تأثیر تنش کمبود آب قرار نگرفت؛ اما محتوای کاروتنوئید در پاسخ به تنش خشکی کاهش یافت. به‌عنوان اسمولیت‌های سازگارکننده، می‌توان به افزایش غلظت اسید آمینه پرولین در محلب و در مقابل افزایش غلظت کربوهیدرات‌های محلول در گونه زالزالک اشاره کرد. با توجه به افزایش نرخ نشت الکترولیت و غلظت مالون‌دی‌آلدئید در سطوح تنش خشکی می‌توان نتیجه گرفت که زالزالک با مجموعه راهکارهای مذکور قادر به تحمل تنش آبی متوسط و پیوسته خاک می‌باشد اما کاهش یک‌باره و آنی رطوبت خاک (قطع آبیاری) سبب بروز نشانه‌های تنش اکسیداتیو در این گونه می‌شود. هر چند که تنش آبی متوسط و پیوسته خاک موجب بروز نشانه‌های تنش اکسیداتیو در محلب می‌شود؛ اما قطع یک‌باره آبیاری، تبعات منفی چندانی به‌شدت آنچه که در مورد زالزالک مشاهده شد، برای آن در پی ندارد. Undoubtedly, identifying and introducing drought resistant species for reforestation of the Zagros forests should be considered by forest specialists.,the current research identified mechanisms of drought tolerance in Hawthorn (CrataegusaroniaL.) and Mahaleb (Prunusmahaleb L.) seedlings in a greenhouse experiment using a completely randomized design. The experiment contained 3 stress treatments with 5 replications each. The treatments were soil moisture as control (based on field capacity), moderate stress (based on 50% field capacity) and severe stress (water withholding). Our findings showed that relative water content and stem water potential decreased in both species with increasing of drought severity. Although the total chlorophyll content was no affected by drought stress, carotenoid content was declined in response to the stress. Proline and total soluble carbohydrate concentration, as osmotic adjustments, increased in both species. According to electrolyte leakage and malondialdehyde results, we concluded that Hawthorn can tolerate moderate and gradual drought stress by the means of some adaptations but accidental water withholding stress leads to oxidative stress in this species. On the other hand, although moderate and gradual drought stress leads to oxidative stress on the Mahaleb, but accidental water withholding stress did not have the same course of negative effect as it had on Hawthorn. پرولین, زالزالک, مالون‌دی‌آلدئید, محلب, نشت الکترولیت Electrolyte leakage, Hawthorn, Mahaleb, Malondialdehyde, Proline 1 18 http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_code=A-10-129-1&slc_lang=fa&sid=1 Peyman Ashkavand پیمان اشکاوند pashkavand@gmail.com 1003194753284600198 1003194753284600198 No Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس Masoud Tabari مسعود طبری کوچکسرایی m.tabari@yahoo.com 1003194753284600199 1003194753284600199 Yes Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس Mehrdad Zarafshar مهرداد زرافشار mehrdadzarafshar@gmail.com 1003194753284600200 1003194753284600200 No Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس