fa تأثیر برخی خصوصیات درخت و توده جنگلی بلوط ایرانی بر میزان خشکیدگی تاجی در جنگل‌های بلوط زاگرس میانی تخصصي Special پژوهشي Research خشکیدگی تاجی از پدیده‌هایی است که عمدتاً درختان بلوط ایرانی به آن دچار شده‌اند. به‌منظور بررسی میزان سرخشکیدگی درختان در توده‌های جنگلی بلوط ایرانی و ارتباط آن با تک‌درختان، منشأ درختی و اندازه تاج آن‌ها، منطقه جنگلی شلم در نیمه شمالی استان ایلام انتخاب شد. پس از تقسیم‌بندی منطقه مورد مطالعه به واحدهای همگن توپوگرافیک، بزرگترین واحد همگن برای بررسی اهداف پژوهش انتخاب شد. در واحد همگن منتخب، شش ترانسکت موازی پیاده شد و 60 درخت نسبتاً سالم و سرخشکیده انتخاب و علامت‌گذاری شد. سپس درصد خشکیدگی تاجی، موقعیت استقرار آن‌ها در توده، منشأ درخت، قطر کمینه و بیشینه تاج و بلندی تاج آن‌ها اندازه‌گیری یا ثبت شد. آنالیز داده‌ها به‌وسیله تجزیه واریانس و رگرسیون خطی انجام شد. نتایج نشان داد که تک درختان میزان سلامت تاجی بیشتری نسبت به بقیه درختان داشتند. افزون ‌بر این درختان دانه‌زاد خشکیدگی تاجی کمتری نسبت به جست‌گروه‌ها نشان دادند. تأثیر ابعاد تاج بر میزان سرخشکیدگی درختان به موقعیت قرارگیری درخت به‌صورت منفرد یا اجتماعی و نیر فرم رویشی درخت بستگی داشت. به‌طور کلی می‌توان نتیجه‌گیری کرد که درختان با توجه به خصوصیات فردی و اجتماعی خود در توده، واکنش‌های متفاوتی به تنش خشکی نشان دادند و لذا سرخشکیدگی‌هایی با شدت و الگوی متفاوتی در داخل توده ظاهر شد که به‌صورت‌های متنوع از تک ‌درختان سرخشکیده تا گروه‌های دو تا چند درختی سرخشکیده دیده شدند. Crown dieback is of the phenomena that mainly has affected Persian oak trees. In order to assess the crown dieback of trees in forest stands of oak trees and its relationship with the individual trees, tree origin and size of tree canopy, Shalam forested area in the northern half of the Ilam province was selected. After dividing the study area into topographic homogeneous units, the biggest unit was selected for assessing the research objectives. Within the selected unit, 6 parallel transects were laid and about relatively 60 healthy and dieback trees were recorded. Then crown dieback, position of tree in stand, origination of trees, minimum and maximum crown diameter and crown height were measured. Data analysis was performed by analysis of variance and linear regression. Results showed that individual trees had healthier crown than the rest of the trees. Standard trees showed less crown dieback than the coppice trees. Effect of crown size on crown dieback depended on the location of trees as single or group and tree form. Totally it can be concluded that oak trees would give different responses to drought in terms of their individual or social characteristics and also it was seen a range of crown dieback with different intensity/pattern within stand in individual to group trees. اندازه‌ تاج, بلوط ایرانی, تک‌درخت, خشکیدگی تاجی, منشأ درخت Crown dieback, Persian oak, Sngle tree, Tree form, Crown size 37 50 http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_code=A-10-56-1&slc_lang=fa&sid=1 ahmad hosseini احمد حسینی ahmad.phd@gmail.com 1003194753284600204 1003194753284600204 Yes research center of agriculture and natural resource مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی