Journal of Forest Ecosystems Research

fa تاثیر تیمارهای مختلف بر شکست خواب و جوانه‌زنی بذر سماق (Rhus coriaria L.)، گونه‌ی درختچه‌ای در مناطق نیمه خشک The effect of different treatments on dormancy break and seed germination of Sumac (Rhus coriaria L.), a shrub species in semi-arid regions تخصصي Special پژوهشي Research سابقه و هدف: درختچه سماق یکی از گونه‌هایی است که در جنگل‌کاری‌های مناطق خشک و نیمه‌خشک برای احیای اراضی استفاده می‌گردد و میوه‌های آن برای کمک به اقتصاد خانواده‌های جوامع محلی به کار برده می‌‌شود. هدف این مطالعه بررسی نوع خواب و اثرات تیمارهای مختلف شکستن خواب یعنی خراش‌دهی با آبجوش، اسید سولفوریک، چینه سرمایی و همچنین جیبرلیک اسید (GA3) بر روی سرعت جوانهزنی بذر گونه سماق است. مواد و روش‌ها: این مطالعه در قالب طرح کاملاً تصادفی در چهار تکرار پنجاه‌تایی بذر در آزمایشگاه تکنولوژی بذرهای درختان جنگلی گروه جنگل دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران انجام شد. ابتدا درصد زنده‌مانی بذرها با استفاده از آزمایش تترازولیوم سنجیده شد. تیمارهای موردنظر که شامل 1- تیمار آب جوش با سه مدت‌زمان چینه سرمایی 2، 4 و ۶ ماهه، 2- تیمار خراش‌دهی شیمیایی با اسید سولفوریک 96درصد در سه سطح 40، 80 و 120 دقیقه و سه مدت‌زمان چینه سرمایی 2، 4 و 6 ماهه 3- تیمار خراش‌دهی شیمیایی با اسید سولفوریک 96درصد در سه سطح 40، 80 و 120 دقیقه و تیمار آب جوش و سه مدت‌زمان چینه سرمایی 2، 4 و 6 ماهه است که همگی با کاربرد جیبرلیک اسید در سه میزان 250، 500 و 1000 میلی‌گرم در لیتر و بدون هورمون جیبرلین روی بذر سماق اعمال شدند. یافته‌ها: مقدار درصد زنده‌مانی بذرها 5/85 درصد محاسبه شد. نتایج تجزیه واریانس به احتمال 05/0 برای سرعت جوانهزنی نشان داد بین میانگین سرعت جوانه‌زنی در تیمارهای مختلف اختلاف معناداری وجود دارد. تیمارهای جیبرلیک اسید 500میلی‌گرم در لیتر + آبجوش + سرمای ۶ ماهه با میانگین سرعت جوانهزنی 75/18 نسبت به تیمار شاهد 75/18 رشد داشته و با تیمار شاهد دارای تفاوت معناداری میباشد. جیبرلیک اسید 250 میلی‌گرم در لیتر  + آبجوش + سرما 6ماهه با میانگین سرعت جوانهزنی 79/15 نسبت به نمونه شاهد رشد 79/15 را داشته و با تیمار شاهد دارای تفاوت معناداری میباشد.تیمارهای اسید سولفوریک 120 دقیقه + آبجوش + سرما2ماهه با میانگین سرعت جوانهزنی 96/7 نسبت به تیمار شاهد رشد 96/7 داشته و با تیمار شاهد دارای تفاوت معناداری میباشد. آبجوش + سرما2ماهه با میانگین سرعت جوانهزنی 61/7 نسبت به تیمار شاهد رشد 61/7 را داشته و با تیمار شاهد دارای تفاوت معناداری میباشد. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که بذر‌های سماق ترکیبی از خواب فیزیکی و فیزیولوژیکی را نشان می‌دهند. تیمار خراش‌دهی با اسید سولفوریک و به دنبال آن چینه سرمایی تأثیر زیادی بر شکست خواب و جوانه‌زنی نداشت. تیمارهای به همراه جیبرلیک اسید در مقایسه با تیمارهای بدون حضور جیبرلیک اسید بیشترین درصد جوانه‌زنی و سرعت جوانهزنی را داشتند. به گونهای که تیمار جیبرلیک اسید500 میلی‌گرم در لیتر +آبجوش+سرما 6ماهه با سرعت جوانهزنی 79/18 بیشترین سرعت جوانه زنی در روز را داشت.   Background and purpose: The Sumac shrub is a commonly used species for afforestation in arid and semi-arid areas to reclaim land. Additionally, the fruits of Sumac are used to support the economy of local communities. The purpose of this study is to analyze the type of dormancy exhibited by Sumac seeds, and to determine the effects of different dormancy breaking treatments. These treatments include scratching the seeds, treating them with boiling water, sulfuric acid, cold layer, and gibberellic acid (GA3) to increase the rate of germination. Materials and methods: A study was conducted at the Forest Tree Seed Technology Laboratory of the Department of Forestry, Faculty of Natural Resources, University of Tehran. The study was conducted in four replicates of 50 seeds using a completely randomized design. The first step was to measure the survival percentage of the seeds using the tetrazolium test, which was found to be 85.5%. The study involved different treatments applied on sumac seeds. The treatments without the presence of gibberellic hormone included: A) Boiling water treatment with three cold layer durations of 2, 4 and 6 months, B) Chemical scraping treatment with 96% sulfuric acid at three levels of 40, 80 and 120 minutes and three cold layer durations of 2, 4 and 6 months, C) Chemical scraping treatment with 96% sulfuric acid in three levels of 40, 80 and 120 minutes and boiling water treatment and three durations of the cold layer of 2, 4 and 6 months. The treatments with the presence of gibberellic acid hormone included: A) Treatment with boiling water and cold layer in three periods of 2, 4 and 6 months and gibberellic acid at three levels of 250, 500 and 1000 P.P.M, B) Treatments with sulfuric acid for 80 minutes and cold layer in three periods of 2, 4 and 6 months and gibberellic acid in three amounts of 250, 500 and 1000 P.P.M, C) Treatments with sulfuric acid for 80 minutes, boiling water and cold layer in three periods of 2, 4 and 6 months and gibberellic acid in three amounts of 250, 500 and 1000 P.P.M. Findings: The analysis of variance for germination speed confirms that there is a significant variation in the average germination rates between different treatments. The average germination rates for the sulfuric acid treatment, which involved boiling cold water for 120 minutes over a period of two months, was 7.96. This treatment showed a significant difference in growth compared to the control treatment, which had an average growth rate of 96.7. Similarly, the 2-month cold broth treatment had an average germination rate of 7.61, which was significantly different from the control treatment. The Gibberellic acid 500 ppm cold decoction treatment for 6 months resulted in a significant growth rate of 18.75, which was significantly different from the control treatment. Finally, the Gibberellic acid 250 ppm + boiling water + cold treatment for 6 months had an average germination rate of 15.79 and showed a significant difference in growth compared to the control treatment. Conclusion: According to the results, sumac seeds exhibit both physical and physiological dormancy. The treatment of scraping with sulfuric acid followed by a cold layer did not have a significant impact on dormancy breaking and germination. However, the use of gibberellic acid improved both the percentage and speed of germination, with the best results obtained using a treatment of 500 ppm gibberellic acid along with boiling water and cold storage for six months, resulting in a germination rate of 18.79%.   خراش‌دهی, اسید جیبرلیک, چینه سرمایی, اسید سولفوریک, جوانه‌زنی. cold layer, gibberellic acid, germination, scratching, sulfuric acid. 97 107 http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_code=A-10-245-5&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Fooladvand محمد فولادوند fouladvand@ut.ac.ir 10031947532846001519 10031947532846001519 No University Tehran دانشگاه تهران Vahid Etemad وحید اعتماد vetemad@ut.ac.ir 10031947532846001520 10031947532846001520 No University Tehran دانشگاه تهران Mohsen Javanmiri pour محسن جوانمیری پور mm.javanmeri@gmail.com 10031947532846001521 10031947532846001521 Yes Agriculture and Natural Resources Research and Education Center in Kermanshah Province مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه Mohammadali Zarechahoki محمدعلی زارع چاهوکی zarechahouki@ut.ac.ir 10031947532846001522 10031947532846001522 No University Tehran دانشگاه تهران Mostafa Khoshnevis مصطفی خوشنویس khoshnevis@yahoo.com 10031947532846001523 10031947532846001523 No 3Research Institute of Forests and Rangelands موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع