fa تاثیر عوامل محیطی بر پراکنش گونه شن (Lonicera nummulariifolia Jaub. & Spach.) در استان چهار‌ محال و بختیاری تخصصي Special كاربردي Applicable <p><strong>سابقه و هدف:</strong> لازمه&shy;ی حفاظت و احیا جنگل&shy;ها، داشتن شناخت و آگاهی از خصوصیات رویشگاهی و نیازهای رویشگاهی گونه&shy;های مختلف جنگلی می&shy;باشد. بنابراین تعیین خصوصیات خاکی از عوامل مهم و ضروری در تعیین نیازهای رویشگاهی گونه&shy;های مختلف می&shy;باشد. این تحقیق با هدف درک بهتر نیازهای رویشگاهی گونه شن در استان چهار محال و بختیاری و همچنین تعیین مهمترین خصوصیات فیزیکیوشیمیایی خاک موثر بر پراکنش این گونه انجام شده است.<br> <strong>مواد و روش&shy;ها:</strong> جهت انجام این تحقیق چهار منطقه شامل گزستان (ارتفاع از سطح دریا 1792 متر)، صمصامی (ارتفاع از سطح دریا 2210 متر)، کوهرنگ (ارتفاع از سطح دریا 2215 متر) و اردل (ارتفاع از سطح دریا 1531 متر) در استان چهارمحال و بختیاری انتخاب شدند در این مناطق نمونه&shy;های خاک از عمق 30-0 سانتیمتری در زیر سایه&shy;انداز درختان برداشت شدند. خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک شامل ازت، پتاسیم قابل جذب، ماده آلی خاک، اسیدیته، هدایت الکتیریکی و بافت خاک تعیین &nbsp;گردید. همچنین ویژگی&shy;های رویشی (قطر، ارتفاع، قطر تاج) نیز اندازه&shy;گیری شد. ویژگی&shy;های شیمیایی و فیزیکی خاک در مناطق مورد مطالعه با استفاده از آزمون تجزیه واریانس یک طرفه مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین با استفاده از آزمون <span dir="LTR">CCA</span> (تحلیل تطبیقی متعارف) مهمترین خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک موثر در پراکنش گونه شن مشخص شد.<br> <strong>یافته&shy;ها:</strong> نتایج نشان داد که&nbsp; بلندترین و کوتاه&shy;ترین درختان با میانگین 26/2 و 57/1 متر به ترتیب در منطقه کوهرنگ و گزستان مشاهده شدند. دارند. همچنین منطقه صمصامی بر خلاف دیگر مناطق مورد مطالعه دارای درختان چند پایه بود. مقایسه خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در مناطق مورد بررسی مشخص کرد که میانگین هدایت الکتریکی، ازت و ماده آلی در مناطق مورد بررسی یکسان بوده و تفاوت معنی&shy;داری را نشان ندادند. همچنین اسیدیته خاک در مناطق مورد مطالعه حدود خنثی بود و تفاوت معنی&shy;داری را نشان نداد. اما منطقه کوهرنگ و گزستان به صورت مشترک دارای بیشترین مقدار پتاسیم قابل جذب بودند که تفاوت معنی&shy;داری با دیگر مناطق مورد مطالعه داشت. در حالیکه کمترین مقدار پتاسیم قابل جذب در منطقه صمصمامی مشاهده شد. در بین خصوصیات فیزیکی خاک، بیشترین و کمترین مقدار سیلت به ترتیب در منطقه گزستان و کوهرنگ مشاهده شد. همچنین کمترین مقدار درصد شن نیز در منطقه گزستان مشاهده شد. آنالیز <span dir="LTR">CCA</span> مشخص کرد که مهمترین عوامل موثر در پراکنش گونه شن در استان چهارمحال و بختیاری به ترتیب شامل ماده آلی، ازت، پتاسیم، هدایت الکتریکی، رس، جهت جغرافیایی و شیب می&shy;باشد.<br> <strong>نتیجه&shy;گیری:</strong> به طور کلی می&shy;توان اینگونه بیان کرد که شن گونه&shy;ای است که در خاکهای با مواد غذایی و ماده آلی بالا پراکنش دارد. همچنین این گونه اسیدیته خنثی و نزدیک به خنثی را ترجیح می&shy;دهد. به طور کلی می&shy;توان این گونه بیان کرد که خصوصیات فیزیک و شیمایی خاک نقش مهمی در پراکنش این گونه دارند و با اطلاع از این خصوصیات می&shy;تواند مناطق مستعد جنگل&shy;کاری با این گونه را به منظور افزایش غنای جنگلهای زاگرس پیشنهاد داد.<br> &nbsp;</p> <p><strong>Background and objectives: </strong>Site demands and characteristics of different plant species is necessary for forest protection and restoration. Therefore, soil properties determination is one of the most important steps in plant species site demands determination. This research was conducted to understand sire demands of <em>Lonicera nummulariifolia</em> in Chaharmahal and Bakhtiari Province. Besides, to determine the most important soil factors affecting on <em>L. nummulariifolia</em> distribution.&nbsp;&nbsp;<br> <strong>Materials and methods: </strong>Four sites including Gazestan (1792 m above sea level), Samsami (2210 m a.s.l.), Kohrang (2215 m a.s.l.), and Ardal (1531 m a.s.l.) were selected in Chaharmahal and Bakhtiari province. Soil samples were taken from the depth of 0-30 cm. soil physicochemical properties including soil nitrogen, available potassium, organic carbon, pH, and electrical conductivity, were determined. Besides, quantitative characteristic of trees (tree diameter, height, and crown diameter) were measured. Soil properties were evaluated using one-way ANOVA. Furthermore, principal component analysis was used to determine the most important soil variables affecting <em>L. nummulariifolia</em> distribution.<br> <strong>Results: </strong>Results of this study indicated that the tallest and shortest trees with the average of 2.26 and 1.57 belonged to the Kograng and Gazestan, respectively. Also, trees origin in the Samsami site was coppice while in the other three sites they were high stands. Soil physicochemical properties indicated that soil electrical conductivity, nitrogen and organic matter had no significant differences between studied sites. Furthermore, soil pH was almost neutral in studied sites and showed no significant differences. While, Kohrang and Gazestan had the highest significant value of potassium. The least value of potassium was belonged to the Samsami. While, the most and least values of silt belonged to the Gazestan and Kohrang, respectively. Gazestan had the least value of soil sand percent compared to the other studied sites. Conical correspondence analysis indicted that the most important factors affecting <em>L. nummulariifolia</em> distribution are soil organic matter, nitrogen, potassium, electrical conductivity, clay, aspects, and slope respectively.&nbsp;<br> <strong>Conclusion:</strong><em> L. nummulariifolia</em> distribution demands for sites with the higher soil nutrient and organic carbon. Also, it&rsquo;s prefer neutral soil pH. In the other world soil physiochemical properties play and important role in <em>L. nummulariifolia</em> distribution and information about site requirements of this species could help to identify proper sites for reforestation to enrichments of Zagros forest.</p> خصوصیات خاک, Lonicera nummulariifolia , نیاز رویشگاهی, زاگرس Lonicera nummulariifolia, Site demand, Soil properties, Zagros. 108 120 http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_code=A-10-246-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Nazar Pour فاطمه نظر پور fatinazarpour7@gmail.com 10031947532846001524 10031947532846001524 No Behbahan Khatam Al-Anbia University of Technology, دانشگاه صنعتی خاتم الاانبیا بهبهان Mostafa Moradi مصطفی مرادی moradi4@gmail.com 10031947532846001525 10031947532846001525 Yes Behbahan Khatam Al-Anbia University of Technology, دانشگاه صنعتی خاتم الاانبیا بهبهان Reza Basiri رضا بصیری basiri52@yahoo.com 10031947532846001526 10031947532846001526 No Behbahan Khatam Al-Anbia University of Technology, دانشگاه صنعتی خاتم الاانبیا بهبهان Hmid Taleshi حمید طالشی h_taleshi@yahoo.com 10031947532846001527 10031947532846001527 No Behbahan Khatam Al-Anbia University of Technology, دانشگاه صنعتی خاتم الاانبیا بهبهان