fa پاسخ‌های فیزیولوژیکی مرتبط با تنش سرما در پرونانس‌های مختلف نونهال‌های بنه تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:18px;"><span style="font-family:Verdana;"><strong><span style="color:#0D0D0D;">مقدمه:</span></strong><span style="color:#0D0D0D;"> گونه‌هایی که در محدوده جغرافیایی وسیعی پراکنش دارند، دارای رنج وسیعی به مقاومت به سرما می‌&shy;باشند. درختان مناطق معتدل باید در مقابل دماهای یخبندان به‌ ویژه سرمای زودرس و زمستان سازگاری نشان دهند. یکی از راهکارهای مقاومت به سرما از طریق کاهش طول روز و دما در طی فرآیند سازگاری انجام می&shy;‌گیرد. از طرفی پرونانس</span> یک گونه می‌تواند یکی از عوامل مهم تأثیرگذار در مقاومت به سرما باشد. لذا در این پژوهش تأثیر تنش سرما بر تغییرات فیزیولوژیکی سه پرونانس‌ بنه در زاگرس جنوبی بررسی گردید تا مقاوم‌ترین پرونانس معرفی گردد.&nbsp;<strong>مواد و روش‌ها:</strong> <span style="color:#0D0D0D;">بذور سه پرونانس واقع در مارگون، نورآباد و یاسوج از زاگرس جنوبی جمع‌آوری شدند و در داخل گلدان کاشته شدند. پس از سبز شدن نهال‌ها، آن‌ها در معرض دو مرحله فرآیند سازگاری به مدت 4 هفته قرار گرفتند که این کار با شبیه‌سازی دمای روز و شب و طول دوره نوری در طی ماه‌های شهریور تا آبان ماه یاسوج انجام شد. سپس شاخص‌&shy;های عملکرد فتوسیستم و محتوای کلروفیل برگ اندازه‌ گیری شد. پس از هر مرحله سازگاری، اندام برگ و ساقه نهال‌ها در سه تیمار دمایی </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">˚</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">C</span></span><span style="color:black;">4</span><span style="color:#0D0D0D;"> (کنترل)، </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">˚</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">C</span></span><span style="color:black;">20- به مدت یک ساعت و </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">˚</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;">C</span></span><span style="color:black;">20- به مدت دو ساعت قرار گرفتند. سپس </span><span style="color:#0D0D0D;">محتوای نسبی آب و نرخ نشت الکترولیت برگ و ساقه اندازه‌گیری شد. پژوهش</span> <span style="color:#0D0D0D;">حاضر به‌ صورت</span> <span style="color:#0D0D0D;">آزمایش</span> <span style="color:#0D0D0D;">فاکتوریل</span> <span style="color:#0D0D0D;">با</span> <span style="color:#0D0D0D;">سه</span> <span style="color:#0D0D0D;">فاکتور</span> <span style="color:#0D0D0D;">پرونانس</span> <span style="color:#0D0D0D;">(3</span> <span style="color:#0D0D0D;">سطح)، تیمار دمایی (3 سطح) و</span> <span style="color:#0D0D0D;">سازگاری</span> <span style="color:#0D0D0D;">(2</span> <span style="color:#0D0D0D;">سطح) در</span> <span style="color:#0D0D0D;">قالب</span> <span style="color:#0D0D0D;">طرح</span> <span style="color:#0D0D0D;">کاملاً تصادفی اجرا</span> <span style="color:#0D0D0D;">شد.&nbsp;</span><strong><span style="color:#0D0D0D;">نتایج:</span></strong><span style="color:#0D0D0D;"> نتایج نشان داد که با کاهش دما نرخ نشت الکترولیت افزایش یافت که این افزایش در پرونانس نورآباد بیشترین مقدار بود. همچنین کاهش محتوای نسبی آب ساقه در سازگاری دوم پرونانس یاسوج و مارگون مشاهده شد. محتوای کلروفیل، ماکزیمم عملکرد </span>فتوسیستم <span dir="LTR">II</span> <span style="color:#0D0D0D;">و سرعت انتقال الکترون در پرونانس نورآباد کمتر از دو پرونانس دیگر بود. همچنین در طی سازگاری به سرما نیز کلیه مؤلفه‌های فلورسانس کلروفیل به‌جز سرعت انتقال الکترون </span><span style="color:#0D0D0D;">کاهش معنی‌&shy;دار یافتند.&nbsp;</span><strong><span style="color:#0D0D0D;">نتیجه‌گیری:</span></strong><span style="color:#0D0D0D;"> نتایج این تحقیق نشان داد که اندازه &shy;گیری نرخ نشت الکترولیت و عملکرد فتوسیستم می&shy;تواند در شناسایی پرونانس&shy;‌های مقاوم به سرما مؤثر باشد.</span> نهال‌های <span style="color:#0D0D0D;">پرونانس نورآباد حساس&shy;ترین و </span>مارگون مقاوم&shy;ترین بودند که می&shy;تواند به دلیل ارتفاع بالاتر و اقلیم سردتر پرونانس مارگون &shy;باشد.<br> &nbsp;</span></span> <div><span style="font-family:Times New Roman;"><strong>Background and objectives: </strong>Plant species with wide geographic ranges, exhibit high tolerance to cold stress. Trees in temperate regions must cope with freezing temperatures, especially in late autumn and winter. One of the mechanisms to tolerate cold stress is through decreasing photoperiod and temperature during acclimation. In addition, provenance of a species could be one of the main factors contributing to cold resistance. Therefore, in the present study, the effect of cold stress on physiological responses of <em>Pistacia atlantica</em> seedlings from three provenances was investigated in southern Zagros to select the most cold-resistant provenance.<strong>Material and methods:</strong> Seeds of three provenances, namely Margon, Noor Abad and Yasuj, from southern Zagros, were collected and planted in pots. After germination of seeds, induction of&nbsp;acclimation was carried out at two stages&nbsp;for four weeks. This was accomplished through the simulation of temperature and photoperiod of Yasuj region from September to November. Following that, the indexes of photosystem efficiency and chlorophyll content were measured. After each acclimation stage, leaves and stems&nbsp;of seedlings were exposed to three levels of temperature, +4&deg;C (control), -20&deg;C for one hour, and -20 for two hours. Then, relative water content (RWC) and electrolyte leakage (EL) of stems and leaves were measured. This study was conducted as a factorial with three factors of provenance (three levels), cold treatments (three levels) and acclimation (two levels), adopting a completely random design.<strong>Results:</strong> The results showed that EL increased with decreases in temperature and this increase was the highest in the case of the Noor Abad provenance. In addition, the stem RWC of Yasuj and Margoon provenances decreased&nbsp;in the second cold acclimation stage. Chlorophyll content, photosystem efficiency and electron transport rate were lower in Noor Abad provenance, compared with other two provenances. Moreover, except the electron transport rate, all fluorescence parameters significantly decreased during the cold acclimation.&nbsp;<strong>Conclusion:</strong> The results showed that measuring EL and fluorescence parameters could be a useful indicator for identifying cold-tolerant provenances. The seedlings of Noor Abad provenance exhibited the least and Margoon provenance showed the highest resistance to cold stress. This could be due to high altitude and cold climate of Margoon provenance.<br> &nbsp;</span></div> بنه, پارامترهای فلورسانس کلروفیل, مبدأ بذر, سازگاری Pistacia atlantica, Fluorescence Chlorophyll parameters, Provenance, Acclimation 27 41 http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_code=A-10-34-4&slc_lang=fa&sid=1 Somayeh Homayounfar سمیه همایونفر homayoonfar_s@yahoo.com 10031947532846001305 10031947532846001305 No دانشگاه یاسوج Roghaiyeh Zolfaghari رقیه ذوالفقاری zolfaghari@yu.ac.ir 10031947532846001306 10031947532846001306 Yes Associate Professor, Department of Forestry, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasuj, Iran دانشیار گروه جنگلداری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Payam Fayyaz پیام فیاض pfayyaz@yu.ac.ir 10031947532846001307 10031947532846001307 No دانشگاه یاسوج