fa تأثیر تلقیح ریزوباکتر روی بهبود ویژگی‌های رویشی نهال سرو شیراز تحت تنش کم‌آبی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:18px;"><span style="font-family:Verdana;"><strong><span style="color:black;">سابقه و هدف:</span></strong> <span style="color:black;">سرو شیراز (</span><em><span dir="LTR">Cupressus sempervirens </span></em><span dir="LTR">L. var<em>. fastigiata</em></span><span style="color:black;">) گون‌ه&shy;ای همیشه&shy; سبز و بومی کشور است که به &shy;دلیل ارزش‌</span><span style="color:black;">&shy;های</span><span style="color:black;"> متنوع</span><span style="color:black;"> به &shy;ویژه استفاده </span><span style="color:black;">در پارک‌&shy;ها و فضای سبز شهری</span><span style="color:black;">،</span><span style="color:black;"> مورد توجه فراوانِ اغلب مناطق </span><span style="color:black;">اقلیمی </span><span style="color:black;">کشور از جمله استان&shy;‌های زاگرس می‌&shy;باشد. </span><span style="color:black;">نظر به ضعیف بودن خاک و محدودیت منابع آب، مشکل تولید نهال آن در برخی از این مناطق مشهود است. این تحقیق برای نخستین بار با</span> <span style="color:black;">تلقیح ریزوباکتر </span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;">Pseudomonus fluorescens</span></span></em> &nbsp;<span style="color:black;">به بستر خاک، مقاومت و تغییرات صفات رویشی نهال آن به تنش کم&shy;آبی را دنبال می&shy;‌کند.</span><br> <strong><span style="color:black;">مواد و روش&shy; ها: </span></strong>آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو تیمار ریزوباکتر (تلقیح و عدم تلقیح) و سطوح مختلف آبیاری (3، 6، 9 و 12 روزه) در سه تکرار چهارتایی طراحی شد. پس از 150 روز ویژگی‌&shy;های رویشی نهال&shy;‌ها اندازه‌گیری شد.&nbsp;<strong><span style="color:black;">یافته&shy; ها:</span></strong> <span style="color:black;">با افزایش دوره آبیاری (تنش&shy;کم&shy;آبی)، زنده‌مانی، رویش طولی، </span>زی&shy;توده اندام هوایی <span style="color:black;">و زی&shy;توده کل </span>به‌صورت معنی‌&shy;داری کاهش یافتند. <span style="color:black;">به‌طوری‌که که تمام نهال‌&shy;ها در سطح آبیاری 12 روزه از بین رفتند و زنده‌&shy;مانی نهال در دوره آبیاری 9 روزه به 83/49 درصد کاهش پیدا کرد. قطر یقه، طول ریشه، حجم ریشه و نسبت زی&shy;توده ریشه به اندام هوایی با افزایش دوره آبیاری تغییری نکرد. </span>این در حالی است که در نهال&shy;‌های تلقیح یافته با ریزوباکتر، درصد <span style="color:black;">زنده‌&shy;مانی،</span> رویش ارتفاعی، زی‌توده اندام هوایی، زی&shy;توده ریشه، زی&shy;توده کل و شاخص کیفیت نهال نسبت به نهال&shy;‌های تلقیح نشده بیشتر بود.<strong><span style="color:black;">نتیجه&shy; گیری:</span></strong> نهال&shy;‌های سرو تلقیح شده با ریزوباکتر سودوموناس قادر به تحمل تنش&shy;های کمبود آب و افزایش عملکرد رویشی در شرایط خشکی هستند، اما در شرایط بهینه، تلقیح باکتری تأثیر مثبتی بر درصد <span style="color:black;">زنده‌&shy;مانی</span> نهال ندارد.</span></span><br> <span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Verdana;">&nbsp;</span></span> <div><span style="font-family:Times New Roman;"><strong>Background and </strong><strong>objectives:</strong> Mediterranean Cypress<em> (Cupressus sempervirens</em> var. <em>fastigiata)</em> is a native, evergreen species. Due to its various merits, particularly its wide use in parks and urban green spaces, it is of interest in most climatic regions of Iran, including Zagros provinces. Due to the poverty of soil and limitation in water sources, the production of seedlings of this species has become particularly problematic in some of these regions. By using rhizobacteria<em> Pseudomonas fluorescens</em> inoculation in soil, for the first time, the present study aims to determine the resistance and variations of growth characteristics of seedlings under water deficit conditions.<strong>Materials and methods: </strong>The experiment was conducted as a factorial, using a completely randomized design with two treatments (i.e., with rhizobacteria and without rhizobacteria), different watering levels (3, 6, 9 and 12 days) in three replicates. After 5 months, growth characteristics of seedlings were measured.<strong>Results:</strong> Increasing the watering period (water deficit) caused to significantly decrease the survival, diameter, shoot biomass and total biomass, so that all seedlings were died under 12-day watering level. In watering period of 9 days, survival was reduced to 49.83 percent. There was no significant difference in collar diameter, root length, root volume and root/shoot biomass with water deficit intensity. However, the survival rate, height growth, shoot biomass, root biomass, total biomass and seedling quality index were greater in seedlings inoculated with rhizobacteria, compared with those of non-inoculated seedlings.<strong>Conclusion: </strong>The seedlings of Mediterranean Cypress inoculated with <em>Pseudomonas fluorescens</em> rhizobacteria are able to tolerate the water deficit stress and increase their growth performance; however, under optimal conditions, the rhizobacteria inoculation has no positive effect on survival rate of the seedlings.<br> &nbsp;</span></div> باکتری سودوموناس فلورسنس, تنش خشکی, زنده‌مانی, زی‌توده, شاخص کیفیت نهال Biomass, Cupressus sempervirens var. fastigiata, Drought stress, Pseudomonas fluorescens, Seedling quality index, Survival 1 12 http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_code=A-10-233-1&slc_lang=fa&sid=1 Morteza Rooki مرتضی روکی rookimorteza1371@gmail.com 10031947532846001300 10031947532846001300 No دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرس Masoud Tabari Kouchaksaraei مسعود طبری کوچکسرایی mtabari@modares.ac.ir 10031947532846001301 10031947532846001301 Yes Professor, Department of Forestry Faculty of Natural Resources, Tarbiat Modares University, Noor, Iran استاد گروه جنگلداری، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده منابع طبیعی نور، نور، ایران Seyed Ehsan Sadati احسان ساداتی sadat10@yahoo.com 10031947532846001302 10031947532846001302 No مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی