جواد اسحاقی راد،
دوره 1، شماره 1 - ( 6-1393 )
چکیده
گونههای جنس پالونیا (Paulownia)، بومی چین و ژاپن، از درختان سریعالرشد بوده که برای توسعه فضای سبز، ایجاد پارک و کشت توأم با انواع گیاهان زراعی در بسیاری از کشورها بهکارگرفته شدهاند. هدف از این تحقیق بررسی تأثیر آبیاری بر رشد ارتفاعی نهالهای یکساله گونه پالونیا تومنتوزا (P. tomentosa) در شرایط اقلیمی و خاکی استان آذربایجان غربی است. از طرح کاملاً تصادفی با سه تیمار مقدار آبیاری در سه سطح 5 لیتر ،10 لیتر و 15 لیتر و دو تیمار دور آبیاری در دو سطح سه روز و شش روز با 10 تکرار استفاده شد. در طول فصل رویش، در انتهای هر ماه رشد ارتفاعی نهالها اندازهگیری شد. بیشترین مقدار رشد ارتفاعی نهالها در تیمارهای مختلف مربوط به ماه اول بود و در ماههای بعد ارتفاع نهالها افزایش معنیداری نداشت. نهالهای تیمار با مقدار آبیاری پنج لیتر و دور آبیاری شش روز خشک شدند و نهالهای تیمار با آبیاری پنج لیتر در دور آبیاری سه روز دارای کمترین میانگین رشد ارتفاعی کل (7/8 سانتیمتر) نسبت به سایر تیمارها (9/10 تا 8/11 سانتیمتر) بودند. همچنین با وجود افزایش مقدار آبیاری و کاهش دور آبیاری اختلاف معنیداری در میانگین رشدکل ارتفاعی نهالها حاصل نشد. بنابراین جهت کاهش مصرف آب و هزینه، بهترین رژیم آبیاری برای رشد مناسب نهالهای یکساله پالونیا تومنتوزا آبیاری 10 لیتر در دوره 6 روزه میباشد.
مهندس سعید طهماسبیان، دکتر قاسمعلی دیانتی تیلکی، دکتر یحیی کوچ، دکتر ایوان وسینو،
دوره 4، شماره 2 - ( 6-1404 )
چکیده
سابقه و هدف: مدیریت اکوسیستمهای جنگلی-مرتعی و جنگلکاریها فقط تولید چوب یا زیتوده نیست، بلکه ترکیب گونهای، استقرار و تابآوری بومسازگان را شکل میدهد. در اکوسیستمهای خشک و نیمهخشک، چرا، کمآبی و مداخلات احیایی اثر همافزا دارند. این پژوهش تغییرات پوشش زیراشکوب، ترکیب فلورستیک، شکلهای زیستی و شاخصهای تنوع را در جنگلکاریها و رویشگاههای جنگلی تحت مدیریتهای متفاوت باشگل قزوین بررسی کرد.
مواد و روشها: مطالعه در رویشگاههای جنگلی-مرتعی باشگل قزوین (البرز مرکزی) انجام شد. برای کاهش ناهمسانی محیطی، عرصهها در ارتفاع ۱۴۸۰ تا ۱۵۵۰ متر و شیب کمتر از ۱۰٪ انتخاب شدند. پنج رژیم مدیریتی شامل جنگلکاری، قرق، کپهکاری، چرای سبک و چرای سنگین ارزیابی شد. برای هر رژیم، سه ترانسکت ۱۰۰ متری و ۱۵ پلات (مجموعاً ۷۵ پلات) بررسی شد. در طول هر ترانسکت، ۱۰ پلات با ابعاد 1/5 مترمربع مشخص گردید که از میان آنها، ۵ پلات بهصورت تصادفی برای اندازهگیری انتخاب شد. سپس در هر پلات درصد پوشش، ترکیب فلورستیک و فرم رویشی ثبت شد. شاخصهای شانون–وینر، سیمپسون، مارگالف، منهنیک، یکنواختی و تنوع آلفا و بتا محاسبه و با تحلیل واریانس (ANOVA) و آزمون دانکن مقایسه شدند.
یافتهها: ترکیب پوشش گیاهی منطقه نشان داد که گونههای چندساله با 77/63 درصد سهم غالب را دارند و گیاهان یکساله 22/37 درصد از پوشش را تشکیل میدهند. در میان رژیمهای بررسیشده، قرق بیشترین درصد پوشش را داشت؛ میانگین پوشش در این تیمار به 73 درصد رسید. با وجود پوشش کمتر در جنگل کاری، این تیمار از نظر برخی شاخصهای تنوع نتیجه بهتری نشان داد. بیشترین مقدار شانون–وینر برابر با 1/31 و بیشترین مقدار سیمپسون، برابر با 0/38 در جنگلکاری بهدست آمد. در مقابل چرای سنگین کمترین مقادیر را برای هر دو شاخص (شانون–وینر 0/29 و سیمپسون 0/14) نشان داد و در نتیجه تیمارها از نظر این دو شاخص معنیدار بودند. غنای مارگالف نیز تحت تأثیر مدیریت قرار گرفت و اختلاف تیمارها برای این شاخص نیز معنیدار بود. قرق، جنگل کاری و چرای سبک وضعیت مناسبتری از نظر مارگالف داشتند، اما چرای سنگین کمترین غنا را نشان داد. از طرف دیگر، بالاترین وضعیت غنای منهنیک در چرای سبک مشاهده شد. بیشترین تنوع آلفا در چرای سبک ثبت شد و مقدار آن 2/56 بود و کمترین مقدار این شاخص به کپهکاری با 0/63 اختصاص داشت. تنوع بتا در جنگل کاری بیشترین مقدار (0/69) را نشان داد؛ در حالی که قرق با 0/35 کمترین تنوع بتا را داشت. نتایج تحلیل واریانس نیز معنیدار بودن اثر رژیم مدیریتی را بر تنوع آلفا و بتا تأیید کرد.
نتیجهگیری: غلبه گونههای چندساله نشانه پایداری اکولوژیک و حضور گیاهان یکساله نشانه واکنشپذیری به تنش است. قرق با حذف چرا و لگدمالی بیشترین پوشش را ایجاد کرد؛ جنگلکاری با ایجاد ناهمگنی خرداقلیمی بالاترین تنوع بتا را داشت. برتری غنا و تنوع آلفا در چرای سبک و افت شدید آن در چرای سنگین مؤید نظریه اختلال متوسط است. هیچ رژیمی همه شاخصها را همزمان بهینه نکرد؛ بنابراین هدف هر عرصه باید تعیینکننده شیوه مدیریت باشد. چرای سنگین پیامد نامطلوب دارد و ترکیب قرقهای دورهای، چرای سبک کنترلشده و جنگلکاری کمتخریب پیشنهاد میشود.