http://yujs.yu.ac.ir/jzfr مجله تحقیقات اکوسیستم های جنگلی - مقالات نشریه - سال 1393 جلد1 شماره2 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1393/12/10 http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=41&sid=1&slc_lang=fa با توجه به اهمیت ساختار جنگل و روابط متقابل بین گونه های درختی، در این تحقیق به بررسی و مقایسه موقعیت مکانی، آمیختگی و ابعاد گونه های زالزالک و کیکم نسبت به درختان همسایه پرداخته شد. در جنگل های سامان عرفی پرک قلعه گل، تعداد 30 پایه زالزالک و کیکم شناسایی و ازنظر ساختاری بررسی شدند. نتایج حاصل از شاخص زاویه یکنواخت برای دو گونه زالزالک و کیکم به ترتیب برابر با 744/0 و 733/0 محاسبه شد که نشان دهنده چیدمان کپه ای دو گونه مذکور نسبت به درختان همسایه می باشد. ازنظر آمیختگی، دو گونه زالزالک و کیکم با داشتن میانگین شاخص آمیختگی 887/0 و 955/0 اختلاط گونه ای بالایی را از خود نشان می دهند. همچنین میانگین دو شاخص اختلاف ابعاد و چیرگی ابعاد به ترتیب برای زالزالک برابر با 582/0 و 322/0 و برای کیکم برابر با 420/0 و 656/0 محاسبه شد. این میانگین ها بیان می کنند که گونه زالزالک دارای اختلاف زیاد و نسبت به سایر همسایگان حالت مغلوب دارد؛ درحالی که کیکم دارای اختلاف متوسط و نسبت به سایر همسایگان خود غالب می باشد. میانگین فاصله تا سه همسایه زالزالک و کیکم به ترتیب برابر با 374/7 و 278/6 متر محاسبه شد. نتایج حاصل از الگوریتم اختلاف مطلق (AD) نشان دهنده اختلاف زیاد در شاخص آمیختگی دو گونه زالزالک و کیکم نسبت به سایر شاخص های مورد بررسی می باشد. به طورکلی نتیجه گیری می شود که کیکم ازنظر ابعاد در کل جنگل نسبت به زالزالک برتری دارد و همچنین به علت اینکه دو گونه مزبور در منطقه از فراوانی کمی برخوردار هستند دارای شاخص آمیختگی گونه ای بالایی می باشند. بابک پیله ور http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=38&sid=1&slc_lang=fa خشکی ازجمله تنش های محیطی مهم است که بر رشد و نمو گیاهان اثر منفی می گذارد و مطالعه تبادلات گازی در شرایط تنش خشکی می تواند به شناسایی فاکتورهای مؤثر در مقاومت به این تنش کمک کند. از آنجایی که جنگل های زاگرس با اقلیم مدیترانه ای جز جنگل های خشکی گرا هستند، بنابراین این تحقیق به منظور بررسی تأثیر تنش خشکی بر روی تبادلات گازی دو گونه بلوط ایرانی Quercus brantii و وی ول Quercus libani صورت گرفت. تیمارهای موردنظر شامل 4 سطح (100، 70، 50 و 30 درصد ظرفیت مزرعه ای) بود که در شرایط گلخانه ای اعمال شد. نهال های درنظر گرفته شده برای تنش کمبود آب آبیاری نشدند تا به ظرفیت مزرعه ای موردنظر (70، 50 و 30 درصد ظرفیت مزرعه ای) رسیدند، ولی نهال های کنترل هر روز آبیاری گردیدند تا محتوی آب خاک گلدان ها در حدود 100 درصد ظرفیت مزرعه ای نگه داشته شود. نتایج نشان داد که تیمار تنش کمبود آب سبب کاهش معنی داری در هدایت روزنه ای، فتوسنتز، هدایت مزوفیلی و دی اکسید کربن زیر روزنه ای به محیطی و تعرق شد. همچنین گونه وی ول فتوسنتز، کارایی مصرف آب و تعرق بیشتری نسبت به بلوط ایرانی داشت. به طورکلی می توان نتیجه گیری کرد که در هر دو گونه محدودیت روزنه ای و غیرروزنه ای باعث کاهش فتوسنتز گردید. همچنین گونه وی ول با داشتن کارایی مصرف آب بالاتر و کاهش کمتر درصد تغییرات پارامترهای گازی از مکانیسم تحمل به خشکی و گونه بلوط ایرانی از مکانیسم اجتناب از خشکی در زمان تنش بهره می جوید. رقیه ذوالفقاری http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=46&sid=1&slc_lang=fa دسترسی به اطلاعاتی که بتواند دانش ما را در ارتباط با واکنش بذر به میزان رطوبت و درجه حرارت بیفزاید در تصمیم گیری های دقیق زمان کاشت از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در این تحقیق مدل سازی رطوبتی- دمایی- زمانی جوانه زنی بذر گونه سرو خمره ای، یکی از مهم ترین درختان جنگل کاری شده در ایران، تحت پنج شرایط دمایی (10، 15، 20، 25 و 30 درجه سانتی گراد) و پنج شرایط تنش اسمزی (صفر، 5/0، 1، 5/1- و 2- مگاپاسکال) در آزمایشگاه تکنولوژی بذر دانشکده منابعطبیعی شهرکرد انجام پذیرفت. دمای بهینه جوانه زنی برای این گونه 12/23 درجه سانتی گراد و دمای پایه 18/8 درجه سانتی گراد محاسبه شد. ضمناً مقدار ثابت آبی- زمانی (θH) برای گونه سرو خمره ای 45/0 به دست آمد. نتایج نشان داد که با کاهش پتانسیل آبی و افزایش درجه حرارت، درصد جوانه زنی به صورت خطی سیری نزولی پیدا می کند. دو فاکتور محیطی یادشده همچنین به صورت هم زمان جوانه زنی را تحت تأثیر قرار داد. یک مدل رطوبتی-دمایی-زمانی برای گونه سرو خمره ای ارائه شد که مقدار ثابت آن برابر با 1/105 مگاپاسکال درجه سانتی گراد روز (MPa°C.d)به دست آمد. مهرداد زرافشار http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=36&sid=1&slc_lang=fa ارزیابی جنگل کاری های انجام گرفته مبنایی برای مدیران، جهت بهبود کمی و افزایش میزان موفقیت جنگل کاری های سال های آینده می باشد. بر این اساس پژوهش حاضر به بررسی و مقایسه جنگل کاری های 18 ساله پارک جنگلی مخمل کوه خرم آباد می پردازد. بدین منظور منطقه مورد مطالعه با 60 قطعه نمونه دایره ای شکل (4 آری) به صورت تصادفی سیستماتیک با یک شبکه مستطیلی (150×50 متر) آماربرداری گردید. در هر قطعه نمونه ابتدا پارامترهای قطر و سطح مقطع برابر سینه، ارتفاع و میزان تاج پوشش برای هر گونه اندازه گیری شد. سپس موجودی حجمی گونه ها و رویش متوسط برحسب سن هر پارامتر محاسبه گردید. نتایج نشان داد به لحاظ تعداد در هکتار، آمیختگی و درصد تاج پوشش بین گونه های سوزنی برگ و پهن برگ به ترتیب سرو نقره ای و بادامک بیشترین و سرو شیراز به همراه زیتون کمترین میزان را دارا بودند. میزان زنده مانی کل گونه های جنگل کاری شده 5/78 درصد بود و تیپ های مختلف جنگل کاری شده به لحاظ قطر، سطح مقطع، درصد تاج پوشش و موجودی حجمی دارای اختلاف معنی داری بودند. کاج بروسیا و سرو نقره ای با متوسط رویش قطری برحسب سن 78/0 و 64/0 سانتی متر و متوسط رویش ارتفاعی برحسب سن 35/0 و 27/0 متر دارای بیشترین میزان رویش، همچنین زیتون و بادامک (با متوسط رویش قطری 48/0 سانتی متر و 11/0 متر رویش ارتفاعی) کمترین میزان رویش قطری و ارتفاعی را داشتند. بر اساس نتایج، سرونقره ای و کاج بروسیا موفق ترین گونه ها برای جنگل کاری در این منطقه هستند، هر چند از منظر اکولوژیک کشت بادامک نیز به دلیل بومی بودن و سازگاری قابل توصیه می باشد. بابک پیله ور http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=50&sid=1&slc_lang=fa هدف از این تحقیق، مدل سازی توزیع فراوانی ارتفاع درختان بلوط ایرانی در جنگل های دالاب ایلام بود. به منظور بررسی توزیع فراوانی ارتفاع درختان در توده های طبیعی، تعداد 37 خط نمونه با طول ثابت 50 متر انتخاب و به صورت سیستماتیک تصادفی با ابعاد شبکه آماربرداری 100 × 100 متر اندازه گیری شد. در مجموع ارتفاع 209 اصله از درختان بلوط اندازه گیری و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. توابع توزیع احتمال مورد بررسی بتا، نمایی، گاما، نرمال، لگ نرمال و وایبول بود. مشخصه های هر یک از توابع با استفاده از روش بیشینه درست نمایی برآورد شد. مقایسه توزیع احتمال واقعی و توزیع احتمال بدست آمده از توابع، به وسیله آزمون های کولموگروف- اسمیرنوف و کای دو انجام گرفت. نتایج آزمون کولموگروف- اسمیرنوف نشان داد که به ترتیب، توزیع های احتمال بتا، نرمال، وایبول، گاما و لگ نرمال برای مدل سازی توزیع فراوانی درختان بلوط ایرانی مناسب می باشند؛ اما آزمون کای دو نشان داد که تنها توزیع های بتا و لگ نرمال قابلیت تبیین توزیع فراوانی ارتفاع درختان را دارند؛ بنابراین در مطالعاتی که هدف آن ها شبیه سازی روند تغییرات جنگل است، می توان از توزیع های بتا و لگ نرمال استفاده کرد. مهرداد میرزایی http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=43&sid=1&slc_lang=fa حفاظت از تنوع زیستی در بوم نظام های جنگلی از شاخص های مدیریت پایدار در آن محسوب می شود. اولین گام برای حفاظت تنوع زیستی، تعیین و برآورد آن است. بخشی از کارایی نمونه گیری به انتخاب صحیح اندازه پلات بستگی دارد. این مطالعه جهت مقایسه فراوانی و شاخص های تنوع شانون، غنای منهنیک و یکنواختی شلدون گونه های درختی در اندازه پلات های متفاوت، در منطقه جنگلی بانی لوان شهرستان جوانرود در استان کرمانشاه صورت گرفت. جهت انجام تحقیق، سه ترانسکت 1500 متری و موازی هم در جهت ارتفاع با فواصل 500 متر از یکدیگر در نظر گرفته شدند. در طول هر ترانسکت در 30 نقطه در فواصل 50 متری سه پلات مربعی تودرتو (10×10 متر، 20×20 متر، 30×30 متر) مستقر و مجموعاً در طول ترانسکت ها 270 پلات برداشت شد. فراوانی، تنوع، غنا و یکنواختی در اندازه پلات های مختلف با استفاده از آنالیز واریانس یک طرفه و آزمون چنددامنه ای دانکن مقایسه شدند. نتایج نشان داد که عامل اندازه پلات، تأثیر معنی داری بر فراوانی و شاخص های تنوع زیستی دارد. فراوانی و تنوع گونه ای با افزایش سطح پلات، افزایش می یابند. غنای گونه ای در پلات 400 و 100 مترمربعی تفاوت معنی دار دارد؛ اما اندازه پلات اثر معنی داری بر یکنواختی ندارد. شایسته غلامی http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=47&sid=1&slc_lang=fa جهت بررسی صحت برآورد تراکم تاج پوشش با روش عکس برداری دیجیتال زمینی در یک توده خالص بلوط ایرانی شاخه و دانه زاد، 16 قطعه نمونه دایره ای 9/4 آری در شبکه ای به ابعاد 25 متر در 25 متر در یک عرصه یک هکتاری جنگل آماربرداری شد. روش دیدروی عمودی برای ثبت حضور یا عدم حضور تاج پوشش با استفاده از دستگاهی مشابه کاجانوس تیوب به عنوان روش کنترل انتخاب شد. تعداد نه عکس دیجیتال زمینی به صورت قائم شامل یک عکس در مرکز قطعه نمونه، چهار عکس در جهات اصلی و چهار عکس در جهات فرعی جغرافیایی به ترتیب در فواصل هفت و هشت متری از مرکز قطعه نمونه گرفته شدند. در روش عکس برداری دیجیتال، از محاسبه نسبت پیکسل های تاج درختان به کل پیکسل های موجود، درصد مؤلفه تاج پوشش به دست آمد. این مؤلفه در روش استفاده از کاجانوس تیوب، از نسبت نقاطی که در آن ها تاج پوشش حضورداشته به تعداد کل نقاط در هر قطعه نمونه به دست آمد. نتیجه آزمون کروسکال – والیس حاکی از عدم اختلاف معنی دار بین روش های مختلف برآورد مؤلفه تاج پوشش می باشد؛ اما از لحاظ برتری روش ها نسبت به هم روش پنج عکس دیجیتال در جهات اصلی، روش نه عکس دیجیتال و روش پنج عکس دیجیتال در جهات فرعی از لحاظ شاخص اریبی به ترتیب در رتبه های یک تا سه قرار گرفتند. روش های مختلف عکس برداری دیجیتال نسبت به روش کنترل مقدار مؤلفه تاج پوشش را کمتر برآورد می نمود. علیرضا صالحی