http://yujs.yu.ac.ir/jzfr مجله تحقیقات اکوسیستم های جنگلی - مقالات نشریه - سال 1403 جلد4 شماره1 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1403/9/11 http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=133&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><strong><span style="font-size:12.0pt">سابقه و هدف:</span></strong><span style="font-size:12.0pt"> عوامل محیطی مختلفی بر بروز، نحوه گسترش و کنترل پذیری در آتش سوزی های جنگل اثرگذار هستند.</span> <span style="font-size:12.0pt">با شناخت این عوامل و به کارگیری آنها در ترسیم نقشه های پهنه بندی خطر وقوع آتش سوزی، ابزار مناسبی جهت مدیریت، پیشگیری، مقابله و کاهش خسارت های حاصل از آتش سوزی ها در اختیار متولیان منابع طبیعی قرار می گیرد.</span> <span style="font-size:12.0pt">در این تحقیق، نقشه های پهنه بندی خطر آتش سوزی بر پایه دامنه ای از عوامل محیطی در عرصه های جنگلی شهرستان های ممسنی و رستم در شمال غرب استان فارس با مساحت 7/2188 کیلومتر مربع به دست آمد. </span></span></p> <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><strong><span style="font-size:12.0pt">مواد و روش ها:</span></strong><span style="font-size:12.0pt"> عوامل محیطی متعددی در این بررسی مانند ارتفاع از سطح دریا، شیب، جهت شیب، فاصله از جاده، فاصله از مناطق مسکونی، فاصله از زمین های کشاورزی، متوسط دمای سالانه، متوسط بارش سالانه و کاربری اراضی مورد استفاده قرارگرفت. بعد از جمع آوری داده ها از منابع مختلف، جهت هم مقیاس شدن، با استفاده از توابع عضویت فازی، معیارها استاندارد شدند. از آنجا که عوامل مختلف به یک نسبت در وقوع آتش سوزی نقش ندارند، از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی به منظور وزن دهی به معیارها و اولویت بندی آنها استفاده شد. جهت انجام این کار، پرسشنامه ای تهیه و امتیازدهی معیارها توسط کارشناسان انجام گرفت. تمامی معیارهای وزن دار شده، با روش ترکیب خطی وزنی هم پوشانی شدند. برای به دست آوردن وزن معیارها، داده های حاصل از پرسشنامه ها استخراج شد و در نرم افزار </span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt">Expert Choice</span><span style="font-size:12.0pt"> مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. معیارهای مورد نظر نیز به صورت نقشه و با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی در محیط نرم افزارهای </span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt">ArcMap</span><span style="font-size:12.0pt"> تهیه گردید. در نهایت نقشه پهنه بندی خطر آتش سوزی در پنج پهنه خطر خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم تهیه شد.</span></span></p> <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><strong><span style="font-size:12.0pt">یافته ها:</span></strong><span style="font-size:12.0pt"> نتایج ارزیابی نشان داد که پهنه های آتش گرفته در منطقه مورد مطالعه نشان دهنده تطابق بالای مدل اجرا شده با وضع موجود است. سه عامل اصلی آتش سوزی در این منطقه از بین عوامل مورد مطالعه به ترتیب فاصله از زمین های کشاورزی، فاصله از جاده و فاصله از مناطق مسکونی با وزن های نسبی 254/0، 197/0 و 178/0 بوده است. طبق نتایج به دست آمده بیشترین آتش سوزی ها در طبقات ارتفاعی 1500-1900، در طبقات شیب 0-10 درصد رخ داده است. با افزایش شیب میزان آتش سوزی کاهش یافته است. همچنین جهات جنوبی مستعد آتش سوزی بودند. </span></span></p> <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><strong><span style="font-size:12.0pt">نتیجه گیری:</span></strong><span style="font-size:12.0pt"> به طور کلی می توان گفت که بیشتر آتش سوزی ها در مناطقی اتفاق افتاده اند که دسترسی انسان به آن مناطق بیشتر و راحت تر بوده است و عوامل دیگر اهمیت کمتری داشته اند. همچنین نتایج این تحقیق نشان داد که استفاده از پهنه بندی آتش سوزی می تواند به مدیران در جهت پیشگیری از آتش در مناطق مختلف جنگلی کمک نماید. </span></span></p> محمدرضا میرزایی http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=120&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="color:#0d0d0d"><strong><span style="font-size:12.0pt">سابقه و هدف:</span></strong><span style="font-size:12.0pt"> یکی از صدمات وارده به منابع طبیعی تغییرکاربری اراضی می باشد. این مساله در تمامی مناطق ایران با شدت و ضعف وجود دارد و گاهی اوقات با عناوین مختلفی چون زمین خواری، کوه خواری و... از آن یاد می شود. طبق قانون ملی شدن جنگل ها و مراتع کشور، این زمین ها جزو اموال دولتی و عمومی است، که گاهی توسط افراد حقیقی یا حقوقی اعم از دولتی و یا خصوصی مورد تصرف قرارگرفته است. در این تحقیق، </span><span style="font-size:12.0pt">هدف پایش تغییرات کاربری اراضی با توجه به</span> <span style="font-size:12.0pt">دو کاربری اراضی احیا و غیراحیا مستند به قانون دوم حمایت از منابع طبیعی، در محدوده بخش پادنا سمیرم در سال های اخیر و امکان اصلاح نقشه های اجرای قانون بر اساس این تغییرات می باشد.</span></span></span></p> <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="color:#0d0d0d"><strong><span style="font-size:12.0pt">مواد و روش ها:</span></strong><span style="font-size:12.0pt"> این </span><span style="font-size:12.0pt">تحقیق در مساحتی حدود 3/54674 هکتار در منطقه پادنا علیا در جنوب غربی استان اصفهان انجام یافت. بررسی زمانی تغییرات در یک دوره 58 ساله از بین سال های 1334 تا 1392، با استفاده از عکس های هوایی با مقیاس 1:20000، 1:40000 و سامانه گوگل ارث و در محیط </span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt">GIS</span><span style="font-size:12.0pt"> و اتوکد انجام گرفت. در این راستا سه نقشه کاربری اراضی مربوط به زمان فعلی و نقشه اراضی حداقل مربوط به 15 و 51 سال گذشته در مقیاس 1:25000 تهیه گردید. از طرف دیگر نقشه های مربوط به اجرای قانون که در آن اراضی احیا و غیراحیا مشخص شده اند، نیز از اداره منابع طبیعی منطقه تهیه گردید. نقشه کاربری اراضی اجرای قانون که بر اساس نقشه های 1:50000 سال 1352 سازمان نقشه برداری کشور ترسیم شده اند، مبنای تفکیک اراضی ملی و مستثنیات در اجرای قوانین منابع طبیعی و آبخیزداری محسوب می گردند.</span></span></span></p> <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="color:#0d0d0d"><strong><span style="font-size:12.0pt">یافته ها:</span></strong> <span style="font-size:12.0pt">نتایج حاصله نشان داد که حدود 7/12 درصد از اراضی غیراحیا (مرتعی) بخش پادنا مورد تغییر کاربری قرار گرفته است. بیشترین میزان تغییر کاربری اراضی به ترتیب در دو بازه زمانی 1348-1334 و 1392-1377 بوده است. مساحت کل اراضی احیا در سال 1334 به میزان 2095 هکتار (8/3 درصد نسبت به کل مساحت منطقه) بوده است. این مساحت به ترتیب در سال های 1346، 1378 و 1392 به 7/6390، 5/6595 و 4/8776 (7/11، 1/12 و 0/16 بر حسب درصد) افزایش یافته است. </span></span></span></p> <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="color:#0d0d0d"><strong><span style="font-size:12.0pt">نتیجه گیری:</span></strong> <span style="font-size:12.0pt">مساحت مناطق احیا در نقشه های اعمال قانون کنونی (2/6259 هکتار) به ترتیب با نقشه های 1:50000 سازمان نقشه برداری سال 1352 (8/3358 هکتار) و نقشه های به </span><span style="font-size:12.0pt"> </span><span style="font-size:12.0pt">دست آمده از عکس های هوایی 1334 در این تحقیق (1/2059 هکتار) اختلاف زیادی را نشان دادند. بنابراین تهیه نقشه های کاربری اراضی دقیق </span><span style="font-size:12.0pt">در این منطقه </span><span style="font-size:12.0pt">مورد نیاز است.</span></span></span></p> محمدرضا میرزایی قره لر http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=123&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><strong><span style="font-size:12.0pt">سابقه و هدف:</span></strong> <span style="font-size:12.0pt">بوم شناسی گیاهی، مطالعه علمی اثرات متقابل گیاهان با عوامل محیطی است که توزیع و وفور گیاهان را مشخص می کند. فقط در چارچوب اکولوژی است که می توان تغییرات پوشش گیاهی و توزیع گونه ها را به طرز صحیحی درک کرد و این موضوع نکته ای اساسی را مطرح می کند که پوشش گیاهی همواره به عنوان بخش جداناپذیر اکوسیستم است. تنوع گونه ای هر رویش گاهی، تضمینی برای پایداری و سلامت محیط زیست طبیعی منطقه می باشد به این ترتیب با ارزیابی گونه های مختلف گیاهی و مناطق گسترش آنها می توان گام عمده ای برای حفاظت از تنوع گونه ای برداشت. از برازش مدل های توزیع فراونی یا مدل های پارامتریک برای بررسی وضعیت تنوع پوشش گیاهی و ارزیابی تنوع گونه ای استفاده می شود. از این بین، چهار مدل مهم که توسط بوم شناسان تبیین شده است، عبارتند از: مدل هندسی (</span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt">Geometric series</span><span style="font-size:12.0pt">)، مدل لوگ نرمال (</span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt">Lognormal series</span><span style="font-size:12.0pt">)، مدل لگاریتمی (</span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt">Logarithmic series</span><span style="font-size:12.0pt">) و مدل عصای شکسته (</span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt">Broken- Stick series</span><span style="font-size:12.0pt">) که برای تطابق با مدل توزیع فراوانی گونه های مورد برررسی، صورت می پذیرند. ارزیابی مدل های پارامتریک در جنگل های رودخانه ای که یکی از متنوع ترین و پیچیده ترین جوامع گیاهی در دنیا به حساب می آیند بعدی جدید را به روش های اکولوژیکی تنوع افزوده است.</span><span style="font-size:12.0pt"> بنابراین در این مطالعه تنوع گونه ای در جنگل های رودخانه ای مارون در شهرستان بهبهان با استفاده از، مدل های توزیع فراوانی اندازه گیری شد.</span></span></p> <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><strong><span style="font-size:12.0pt">مواد و روش ها: </span></strong><span style="font-size:12.0pt">در این تجقیق</span><strong> </strong><span style="font-size:12.0pt">از روش ترانسکت که به فواصل 100 متر قرار داشتند برای آماربرداری منطقه مورد مطالعه استفاده شد. به این ترتیب در 79 پلات درصد پوشش درختی، تعداد</span> <span style="font-size:12.0pt">پایه و گونه اندازه گیری و محاسبه شد. پلات های نمونه برداری شده با روش تحلیل </span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt">TWINSPAN</span><span style="font-size:12.0pt">، براساس گونه های شاخص پده (</span><em><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt">Populus euphratica </span></em><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt">Oliv</span><span style="font-size:12.0pt">) و گز (</span><em><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt">Tamarix arceuthoides</span></em><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"> Bunge</span><span style="font-size:12.0pt">) به ترتیب به دو گروه اکولوژیک 56 و 23 قطعه نمونه ای تقسیم شدند. انطباق مدل های پارامتریک شامل مدل هندسی،</span> <span style="font-size:12.0pt">لوگ نرمال،</span> <span style="font-size:12.0pt">مدل لگاریتمی و عصای شکسته</span> <span style="font-size:12.0pt">برای هر دو گروه با داده های وفور گونه ها و از طریق آزمون کای اسکویر بررسی شد.</span></span></p> <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:11pt"><span style="color:#0d0d0d"><strong><span style="font-size:12.0pt">یافته ها: </span></strong><span style="font-size:12.0pt">نتایج حاصل از آزمون کای اسکویر نشان داد که در دو گروه اکولوژیک پده و گز اختلاف معنی داری بین فراوانی افراد مشاهده شده برای هر گونه با فراوانی افراد مورد انتظار وجود دارد و در واقع انطباق مدل ها رد شدند. همچنین بین منحنی توزیع داده های مشاهداتی و منحنی توزیع لوگ نرمال اختلاف معنی داری وجود نداشت. </span></span></span></p> <p style="text-align:justify"><strong><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="color:#0d0d0d">نتیجه</span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:#0d0d0d">&lrm;</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="color:#0d0d0d">گیری:</span></span></strong><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="color:#0d0d0d"> مدل لوگ</span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:#0d0d0d">&lrm;</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="color:#0d0d0d">نرمال بهترین برازش توزیع فراوانی برای هر دو گروه اکولوژیکی مورد مطالعه نشان داد که بیانگر جوامع ناهمگن با ثبات و دارای گونه</span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:#0d0d0d">&lrm;</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="color:#0d0d0d">های با فراوانی متوسط می &lrm;باشد<strong>.</strong></span></span></p> رضا بصیری http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=137&sid=1&slc_lang=fa <p><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><strong><span dir="RTL" lang="FA">سابقه و هدف:</span></strong><span dir="RTL" lang="FA"> افزایش شدت و مدت دوره های خشکسالی در جنگل های زاگرس ایران، توسعه گونه های بومی از جمله برودار (بلوط ایرانی) را با مشکل مواجه کرده است. با وجود آگاهی از اهمیت فسفر در افزایش مقاومت به خشکی گیاهان، اطلاعات کمی از نقش این عنصر در نهال های این گونه درختی جنگلی در مواجهه با خشکی وجود دارد. </span><br> <strong><span dir="RTL" lang="FA">مواد و روش ها</span></strong><span dir="RTL" lang="FA">: برای این منظور در یک آزمایش، اثرات ساده و متقابل عامل فسفر خاک (در پنج سطح صفر، 25، 50، 75 و 100 میلی گرم در کیلوگرم) و رژیم رطوبتی خاک (در سطوح 60، 30 و 10 درصد ظرفیت زراعی) بر صفات عملکردی نهال های یک</span> <span dir="RTL" lang="FA">ساله برودار، مورد بررسی قرار گرفت. صفات مورد بررسی شامل متغیرهای ریختاری، فیزیولوژیکی و تغذیه ای نهال ها بود.</span><br> <strong><span dir="RTL" lang="FA">یافته ها:</span></strong><span dir="RTL" lang="FA"> با کاهش محتوای آب خاک، صفات تعداد برگ، وزن تر ریشه و برگ، محتوای نسبی آب، عملکرد فتوسیستم </span>II<span dir="RTL" lang="FA">، شاخص کلروفیل برگ و محتوای پتاسیم و فسفر برگ کاهش، و طول ریشه و نرخ نشت الکترولیت افزایش یافت. افزایش فسفر خاک، در نهال هایی که در شرایط رطوبتی بهتری بودند (60 درصد ظرفیت زراعی) موجب توسعه اندام های هوایی و سطح برگ گردید و در نهال هایی که در شرایط کمبود آب قرار داشتند موجب حفظ عملکرد بیشینه فتوسیستم </span>II<span dir="RTL" lang="FA"> گردید. افزایش فسفر خاک در تمام شرایط آبی، تراکم فسفر، پتاسیم و شاخص کلروفیل را در برگ برودار افزایش داد، اما تأثیری در کاهش آسیب غشایی ناشی از تنش اکسیداتیو نداشت. </span><br> <strong><span dir="RTL" lang="FA">نتیجه گیری</span></strong><span dir="RTL" lang="FA">: به طور کلی استفاده از فسفر موجب افزایش مقاومت نهال های برودار به تنش خشکی از طریق بهبود روابط تغذیه ای و محافظت از دستگاه فتوسنتزی گردید. استفاده از غلظت های بالاتر فسفر برای تحقیقات آینده به منظور مطالعه امکان بهبود روابط آبی و حفاظت از آسیب غشای سیتوپلاسمی پیشنهاد می شود.</span></span></span><br> <br> <div style="border-bottom:solid windowtext 1.0pt; padding:0in 0in 1.0pt 0in"></div></p> پیام فیاض http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=121&sid=1&slc_lang=fa <p><strong>مقدمه:</strong> رویشگاه زاگرس به عنوان یکی از منابع مهم بیولوژیک کشور دارای اهمیت ویژه ای از نظر وسعت،گونه های گیاهی و جانوری، ذخایر ژنتیکی، مراتع زیر آشکوب و ... می باشد.منطقه مورد مطالعه بخشی از اکوسیستم جنگلی زاگرس میانی است که به لحاظ ویژگیهای ساختاری و رویشی از تنوع گیاهی بالایی برخوردار می باشد. هدف از این تحقیق دستیابی به رابطه بین تنوع گونه های گیاهی با عوامل ادافیکی و نیز شناسایی فلور غالب منطقه است.<br> یافته ها: نتایج عملیات جنگل گردشی در سطح 1700 هکتار از جنگل های منطقه نشان داد که در مجموع تعداد 79 گونه ی علفی متعلق به 66 جنس و 32 خانواده و تعداد 5 گونه درختی و 6 گونه درختچه ای در منطقه مورد مطالعه شناسایی شد که نتایج حاکی از آن است که در بین گونه های علفی به ترتیب گونه های علف بام <em><span dir="LTR">Bromus Tectorum</span></em><span dir="LTR"> (L)</span>) با 69 درصد حضور، زرد خار (<em><span dir="LTR">Picnomon</span></em><span dir="LTR"> <em>Cass</em></span>) با 62 درصد حضور، سوزن چوپان درخشان (<em><span dir="LTR">Geranium Lucidum</span></em>) با 58 درصد حضور، جو پیاز دار (<em><span dir="LTR">Hordeum&nbsp; Bulbosum</span></em>) با 51 درصد حضور و یونجه هلالی (<em><span dir="LTR">Medicago</span></em> &nbsp;<em><span dir="LTR">Radiata</span></em>) با 49 درصد بیشترین حضور را در منطقه داشته اند و از بین گونه های چوبی بلوط غرب با نام علمی <em><span dir="LTR">Qurecus Brantii Lindd</span></em><span dir="LTR">i</span> بالاترین حضور و درصد پوشش را به خود اختصاص می دهد. شاخص تنوع شانون- وینرو غنای &nbsp;گونه های گیاهی با ماده آلی و نیتروژن همبستگی مثبت داشت بطوریکه با افزایش این عناصر تنوع شانون &ndash; وینرو غنا &nbsp;افزایش پیدا&nbsp; کرد. مواد آلی خاک نقش بسیار مهمی در رشد گیاهان و پراکنش آنها دارد. براساس&nbsp; نتایج این تحقیق همچنین زادآوری دانه زاد بلوط و گیلاس وحشی با نیتروژن و پتاسیم همبستگی مثبت را نشان داد . نیتروژن و پتاسیم از مهمترین عناصر غذایی در خاک می باشند که نقش بسیار مهمی در رشد گیاهان دارند.<br> <strong>نتیجه گیری کلی:</strong> با توجه به بررسی های صورت گرفته از میان گونه های گیاهی مختلف که در این بخش قرار گرفته، گونه های واجد ارزشهای خوراکی، صنعتی و حفاظتی می باشند لذا حفاظت از این عرصه های موجود و تلاش در جهت احیاء و توسعه آنها از ضروریات امروزی است. اجرای مدیریت واحد حاکم بر آن شاهد بالا رفتن غنا و تنوع پوشش گیاهی منطقه و متعاقباً جلوگیری از وقوع هر گونه سیل تخریب زا در منطقه هستیم این منطقه زمینه های لازم جهت اجرای پژوهشهای متنوع اکولوژیکی را دارا می باشد بنابراین آنچه به عنوان یک عامل بازدارنده از نابودی جنگل ، پوشش گیاهی ، خاک و ... می تواند نقش موثری داشته باشد برنامه های پیشنهادی در طرح جامع مدیریت و طرح های تجدید نظر است که هر چند سال یکبار باید با توجه به شرایط منطقه به روز گردد بنابراین برنامه های پیشنهادی از جمله مدیریت بهتر دامداران منطقه و تقویت سطح حفاظتی منطقه پیش شرط لازم برای تحقیق ها و برنامه های آموزشی ، پژوهشی و تفریحی خواهد بود.<br> <strong>جنبه های نوآوری:</strong><br> 1-بررسی تنوع زیستی در جنگل های شمال ایلام<br> 2-تعیین ارتباط تنوع زیستی گیاهی با شرایط ادافیکی در جنگل های شمال ایلام</p> یاسم خانمحمدیان http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=125&sid=1&slc_lang=fa <p>&nbsp;سابقه و هدف: وجود اطلاعات پایه در مورد روش های مختلف اندازه گیری گیاهان می تواند به پژوهشگران در تصمیم گیری برای اندازه گیری و ارزیابی پوشش گیاهی کمک کند.<br> مواد و روش ها: در این مطالعه از پنج روش فاصله ای (نزدیک ترین فرد، نزدیک ترین همسایه، دومین نزدیک ترین همسایه، نقطه مشترک و مربع با نقطه ی مرکزی) برای برآورد تراکم و تاج پوشش گیاهان در جنگل های بلوط مانشت و قلارنگ استان ایلام در شبکه های آماربرداری (100&times;100، 150&times;150، 100&times;200 و 200&times;200) متر استفاده شد و سپس از نظر شاخص صحت مورد مقایسه قرار گرفتند.<br> یافته ها: نتایج نشان می دهد که از میان روش های نمونه برداری بکار گرفته در شبکه های آماربرداری یاد شده، با توجه به معیار صحت برای تراکم در هکتار روش دومین نزدیک ترین همسایه با شبکه آماربرداری 200&times;200 و برای درصد تاج پوشش به ترتیب روش مربع مرکزی با شبکه ی آماربرداری 100&times;200و 150&times;150 مناسب ترین روش ها برای آماربرداری هستند. زیرا این فرمول ها دقت قابل قبول %10&plusmn; برای کار های علمی را&nbsp; در این پژوهش فراهم آورده اند.<br> نتیجه گیری: با توجه به بررسی به عمل آمده روش های نمونه برداری فاصله ای در جنگل های زاگرس از صحت نسبی خوبی برخوردارند و می توان از آن ها در آماربرداری های پژوهشی و اجرایی استفاده نمود.</p> امیر مدبری http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=110&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="margin-left:0; margin-right:0; text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:#000000">سابقه و هدف: هدف از اجرای این تحقیق بررسی اثر تیمارهای مختلف تراکم کشت و نوبت برش بر محصولدهی صنوبر کاری های سپیدار تاج بسته (کبوده)</span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:#000000"> (</span><em><span style="color:#000000">Populus alba L</span></em><span style="color:#000000">.) </span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:#000000">&nbsp;</span><span style="color:#000000">در منطقه شرق روستای ده چشمه از توابع شهرستان فارسان بود. </span></span></p> <p dir="RTL" style="margin-left:0; margin-right:0; text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:#000000">مواد و رو ش ها: منطقه ی با مساحت حدود 5 هکتارتقسیم شده به 12 کرت کمابیش با وسعت یکسان و مسطح تقسیم شد. کرتها به دو دسته کرتهای با درختان جوان (6 تا 7 سال) و کرتهای با درختان مسن (15تا 18 سال) به طور مجزا&nbsp; و در کنار هم تقسیم شدند. این کرتها بسته به اینکه درختانشان تاکنون برش نخورده بودند (برش صفر) و یا در مرتبه برش اول و دوم بودند (برش های یک و دو) و آیا در کرتهای کم تراکم یا متراکم روییده اند تقسیم بندی شدند. با پلات اندازی، خصوصیات درختان و تعداد جست هایشان اندازه گیری شدند. عرض دوایر سالیانه درختان افتاده از هر پلات نیز به روش عکس برداری اندازه گیری شد. </span></span></p> <p dir="RTL" style="margin-left:0; margin-right:0; text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:#000000">یافته ها: آنالیز واریانس در قالب طرح اسپیلت پلات با درنظر گرفتن سن درختان به عنوان بلوک نشان داد که</span></span><span dir="LTR" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="color:#000000"> </span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:#000000">&nbsp;درختان روییده در کرت های با برش شماره یک به طور معنی داری قطربرابر سینه، ارتفاع و تاج پوشش و حجم سرپای بیشتری نسبت به درختان بدون برش و یا دوبار برش خورده داشتند. بیشترین تعداد جست متعلق به درختان دوبار برش خورده و بیشترین نسبت ارتفاع تاج به ارتفاع درخت متعلق به درختان دوبار برش خورده و بدون برش بودند. همچنین نتایج نشان دادند که درختان سپیدار روییده در کرت های با تراکم کم به طورمعنی داری اندازه ها و حجم بیشتری نسبت به درختان روییده در کرتهای متراکم داشتند. آنالیز منحنی های افزایش متوسط سالیانه </span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:#000000">(</span><em><span style="color:#000000">MAI</span></em><span style="color:#000000">) </span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:#000000">&nbsp;</span><span style="color:#000000">و افزایش سالیانه جاری</span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:#000000"> (</span><em><span style="color:#000000">CAI</span></em><span style="color:#000000">) </span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:#000000">و محل برخورد این دو منحنی به عنوان سن بهره برداری بیولوژیک نشان داد که براساس عامل تراکم کشت، درختان کشت شده در کرتهای غیرمتراکم (تیمار برتر) سن دوره بهره برداری زیستی 1/12 سال؛ و براساس عامل شماره برش، درختان قرار گرفته در نوبت برش اول (تیمار برتر) سن دوره بهره برداری زیستی 0/13 سال را داشته اند. </span></span></p> <p dir="RTL" style="margin-left:0; margin-right:0; text-align:justify"><span style="font-size:12.0pt"><span style="color:#000000">نتیجه گیری: به طورکلی نتیجه گیری میشود که درختان سپیدار در قطب کشت صنوبر استان چهارمحال و بختیاری در تراکم های کمتر 100 اصله در آر و با یک بار برش برای ۵/۱۲ سال کشت و نگهداری شوند.</span></span></p> احمد فدایی ده چشمه http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=135&sid=1&slc_lang=fa <p><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><strong><span dir="RTL" lang="FA">سابقه و هدف</span></strong><span dir="RTL" lang="FA">:</span> <span dir="RTL" lang="FA">درختچه سماق یکی از گونه هایی است که در جنگل کاری های مناطق خشک و نیمه خشک برای احیای اراضی استفاده می گردد و میوه های آن برای کمک به اقتصاد خانواده های جوامع محلی به کار برده می شود. هدف این مطالعه بررسی نوع خواب و اثرات تیمارهای مختلف شکستن خواب یعنی خراش دهی با آب جوش، اسید سولفوریک، چینه سرمایی و همچنین جیبرلیک اسید (</span>GA3<span dir="RTL" lang="FA">) بر روی سرعت جوانه زنی بذر گونه سماق است.</span><br> <strong><span dir="RTL" lang="FA">مواد و روش ها</span></strong><span dir="RTL" lang="FA">:</span> <span dir="RTL" lang="FA">این مطالعه در قالب</span> <span dir="RTL" lang="FA">طرح کاملاً تصادفی در چهار تکرار پنجاه تایی بذر در آزمایشگاه تکنولوژی بذرهای درختان جنگلی گروه جنگل دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران انجام شد. ابتدا درصد زنده مانی بذرها با استفاده از آزمایش تترازولیوم سنجیده شد. تیمارهای موردنظر که شامل 1- تیمار آب جوش با سه مدت زمان چینه سرمایی 2، 4 و ۶ ماهه، 2- تیمار خراش دهی شیمیایی با اسید سولفوریک 96درصد در سه سطح 40، 80 و 120 دقیقه و سه مدت زمان چینه سرمایی 2، 4 و 6 ماهه 3- تیمار خراش دهی شیمیایی با اسید سولفوریک 96درصد در سه سطح 40، 80 و 120 دقیقه و تیمار آب جوش و سه مدت زمان چینه سرمایی 2، 4 و 6 ماهه است که همگی با کاربرد جیبرلیک اسید در سه میزان 250، 500 و 1000 میلی گرم در لیتر و بدون هورمون جیبرلین روی بذر سماق اعمال شدند.</span><br> <strong><span dir="RTL" lang="FA">یافته ها</span></strong><span dir="RTL" lang="FA">: مقدار درصد زنده مانی بذرها 5/85 درصد محاسبه شد. نتایج تجزیه واریانس به احتمال 05/0 برای سرعت جوانه زنی نشان داد بین میانگین سرعت جوانه زنی در تیمارهای مختلف اختلاف معناداری وجود دارد. تیمارهای جیبرلیک اسید 500میلی گرم در لیتر + آب جوش + سرمای ۶ ماهه با میانگین سرعت جوانه زنی 75/18 نسبت به تیمار شاهد 75/18 رشد</span> <span dir="RTL" lang="FA">داشته و با تیمار شاهد دارای تفاوت معناداری می باشد. جیبرلیک اسید 250 میلی گرم در لیتر </span>&nbsp;<span dir="RTL" lang="FA">+ آب جوش + سرما 6ماهه با میانگین سرعت جوانه زنی 79/15 نسبت به نمونه شاهد رشد 79/15 را داشته و با تیمار شاهد دارای تفاوت معناداری می باشد.تیمارهای اسید سولفوریک 120 دقیقه + آب جوش + سرما2ماهه با میانگین سرعت جوانه زنی 96/7 نسبت به تیمار شاهد رشد</span> <span dir="RTL" lang="FA">96/7 داشته و با تیمار شاهد دارای تفاوت معناداری می باشد. آب جوش + سرما2ماهه با میانگین سرعت جوانه زنی 61/7 نسبت به تیمار شاهد رشد 61/7 را داشته و با تیمار شاهد دارای تفاوت معناداری می باشد. </span><br> <strong><span dir="RTL" lang="FA">نتیجه گیری:</span></strong><span dir="RTL" lang="FA"> نتایج نشان داد که بذر های سماق ترکیبی از خواب فیزیکی و فیزیولوژیکی را نشان می دهند. تیمار خراش دهی با اسید سولفوریک و به دنبال آن چینه سرمایی تأثیر زیادی بر شکست خواب و جوانه زنی نداشت. تیمارهای به همراه جیبرلیک اسید در مقایسه با تیمارهای بدون حضور جیبرلیک اسید بیشترین درصد جوانه زنی و سرعت جوانه زنی را داشتند. به گونه ای که تیمار جیبرلیک اسید500 میلی گرم در لیتر +آب جوش+سرما 6ماهه با سرعت جوانه زنی 79/18 بیشترین سرعت جوانه زنی در روز را داشت.</span></span></span><br> <br> &nbsp;</p> محسن جوانمیری پور http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=115&sid=1&slc_lang=fa <p><strong>سابقه و هدف:</strong> لازمه ی حفاظت و احیا جنگل ها، داشتن شناخت و آگاهی از خصوصیات رویشگاهی و نیازهای رویشگاهی گونه های مختلف جنگلی می باشد. بنابراین تعیین خصوصیات خاکی از عوامل مهم و ضروری در تعیین نیازهای رویشگاهی گونه های مختلف می باشد. این تحقیق با هدف درک بهتر نیازهای رویشگاهی گونه شن در استان چهار محال و بختیاری و همچنین تعیین مهمترین خصوصیات فیزیکیوشیمیایی خاک موثر بر پراکنش این گونه انجام شده است.<br> <strong>مواد و روش ها:</strong> جهت انجام این تحقیق چهار منطقه شامل گزستان (ارتفاع از سطح دریا 1792 متر)، صمصامی (ارتفاع از سطح دریا 2210 متر)، کوهرنگ (ارتفاع از سطح دریا 2215 متر) و اردل (ارتفاع از سطح دریا 1531 متر) در استان چهارمحال و بختیاری انتخاب شدند در این مناطق نمونه های خاک از عمق 30-0 سانتیمتری در زیر سایه انداز درختان برداشت شدند. خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک شامل ازت، پتاسیم قابل جذب، ماده آلی خاک، اسیدیته، هدایت الکتیریکی و بافت خاک تعیین &nbsp;گردید. همچنین ویژگی های رویشی (قطر، ارتفاع، قطر تاج) نیز اندازه گیری شد. ویژگی های شیمیایی و فیزیکی خاک در مناطق مورد مطالعه با استفاده از آزمون تجزیه واریانس یک طرفه مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین با استفاده از آزمون <span dir="LTR">CCA</span> (تحلیل تطبیقی متعارف) مهمترین خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک موثر در پراکنش گونه شن مشخص شد.<br> <strong>یافته ها:</strong> نتایج نشان داد که&nbsp; بلندترین و کوتاه ترین درختان با میانگین 26/2 و 57/1 متر به ترتیب در منطقه کوهرنگ و گزستان مشاهده شدند. دارند. همچنین منطقه صمصامی بر خلاف دیگر مناطق مورد مطالعه دارای درختان چند پایه بود. مقایسه خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در مناطق مورد بررسی مشخص کرد که میانگین هدایت الکتریکی، ازت و ماده آلی در مناطق مورد بررسی یکسان بوده و تفاوت معنی داری را نشان ندادند. همچنین اسیدیته خاک در مناطق مورد مطالعه حدود خنثی بود و تفاوت معنی داری را نشان نداد. اما منطقه کوهرنگ و گزستان به صورت مشترک دارای بیشترین مقدار پتاسیم قابل جذب بودند که تفاوت معنی داری با دیگر مناطق مورد مطالعه داشت. در حالیکه کمترین مقدار پتاسیم قابل جذب در منطقه صمصمامی مشاهده شد. در بین خصوصیات فیزیکی خاک، بیشترین و کمترین مقدار سیلت به ترتیب در منطقه گزستان و کوهرنگ مشاهده شد. همچنین کمترین مقدار درصد شن نیز در منطقه گزستان مشاهده شد. آنالیز <span dir="LTR">CCA</span> مشخص کرد که مهمترین عوامل موثر در پراکنش گونه شن در استان چهارمحال و بختیاری به ترتیب شامل ماده آلی، ازت، پتاسیم، هدایت الکتریکی، رس، جهت جغرافیایی و شیب می باشد.<br> <strong>نتیجه گیری:</strong> به طور کلی می توان اینگونه بیان کرد که شن گونه ای است که در خاکهای با مواد غذایی و ماده آلی بالا پراکنش دارد. همچنین این گونه اسیدیته خنثی و نزدیک به خنثی را ترجیح می دهد. به طور کلی می توان این گونه بیان کرد که خصوصیات فیزیک و شیمایی خاک نقش مهمی در پراکنش این گونه دارند و با اطلاع از این خصوصیات می تواند مناطق مستعد جنگل کاری با این گونه را به منظور افزایش غنای جنگلهای زاگرس پیشنهاد داد.<br> &nbsp;</p> مصطفی مرادی http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=126&sid=1&slc_lang=fa <p>سابقه و هدف: جنگل ها علاوه بر تولید چوب، سودمندی های زیست محیطی و اجتماعی اقتصادی زیادی به همراه دارند که اغلب آنها بدون بازار هستند.<br> مواد و روش ها: در این پژوهش پنج مورد از خدمات جنگل از منظر اقتصادی مورد توجه قرار گرفت و ارزش گذاری شد. به این منظور ارزش کارکرد تفرجی با بکارگیری روش ارزشگذاری مشروط و ارزش ترسیب کربن، ارزش نگهداشت عناصر غذایی خاک، ارزش تنظیم آب جاری و ارزش محصولات غیرچوبی منطقه با بکارگیری روش هزینه جایگزین برآورد شدند، سپس ارزش کل اقتصادی این کارکرد ها برآورد شد.<br> یافته ها: نتایج نشان داد که مجموع ارزش اقتصادی اکوسیستم جنگلی در سال معادل 1/576413505 هزار تومان و ارزش اقتصادی هر هکتار از آن معادل 560/17243407 تومان در هکتار است. همچنین ارزش کارکرد ترسیب کربن با رقمی معادل 1/574114967 هزار تومان درسال بیشترین سهم را از ارزش اقتصادی کل جنگل نوژیان به خود اختصاص داد و کارکرد تفرجی کم ترین ارزش را بین کارکردها به خود اختصاص داد که معادل 126618هزار تومان در سال است.<br> نتیجه گیری: این نتایج&nbsp; بیانگر آن است که ارزش اکولوژیکی جنگل نوژیان بیشتر از جنبه های اقتصادی و اجتماعی آن است. همچنین از نتایج مطالعه انجام شده چنین می توان نتیجه گیری کرد که سرمایه های طبیعی با توجه به روند بهره برداری درآینده بیشتر تحت فشار قرار می گیرند و کمیاب تر می شوند، لذا ضرورت دارد که با استفاده بهینه و مناسب از این اکوسیستم های ارزشمند به حفاظت از این میراث طبیعی کمک نمود. با دانستن ارزش اقتصادی کل اکوسیستم ها، برنامه ریزان و سیاست گزاران قادر به تصمیم گیری جامع نگرتر و تعیین اولویت بین گزینه های موجود خواهند بود که خود باعث استفاده بهینه می شود.</p> امیر مدبری http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=122&sid=1&slc_lang=fa <p><strong>زمینه و هدف:</strong> بهره برداری پایدار از منابع طبیعی نقش مهمی در تامین معیشت جوامع روستایی و عشایری دارد. امروزه بهره برداری های بی رویه از مراتع موجب شده است که سیاست گذاران دستورالعمل هایی را در جهت مدیریت پایدار آن ها اتخاذ کنند. از جمله عوامل تاثیرگذار در تخریب مراتع، عدم تعادل بین میزان دام مجاز در هر هکتار و ظرفیت چرای مرتع با توجه به توان تولید مرتع می باشد. هرچند طرح تعادل دام و مرتع زیادی در نقاط مختلف کشور انجام شده است اما اینکه آیا این طرح ها واقعا اثرات قابل قبولی داشته یا اهداف مورد نظر را محقق کرده اند، چندان مورد مطالعه قرار نگرفته است. لذا هدف کلی پژوهش حاضر شناسایی و تبیین اثرات طرح تعادل دام و مرتع از دیدگاه بهره برداران مراتع بخش مرکزی شهرستان کهگیلویه است.<br> <strong>مواد و روش ها</strong>: پژوهش حاضر به روش آمیخته انجام شد. در بخش کیفی نمونه گیری براساس اصول تحقیق کیفی تا دستیابی به اشباع داده ها که معیار آن تکراری شدن اطلاعات دریافتی است ادامه یافت سپس از طریق تحلیل محتوای به کدگزاری داده ها اقدام شد. از داده های به دست آمده از بخش کیفی، پرسشنامه ای یک بخشی ساختارمند تهیه گردید و روایی صوری این پرسشنامه از طریق متخصصان موضوعی مورد تأیید قرار گرفت و بین نمونه مورد مطالعه توزیع شد همچنین تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار &nbsp;<span dir="LTR">SPSS_v21</span> &nbsp;به منظور دسته بندی مفاهیم به دست آمده از مرحله اول انجام گرفت.<br> <strong>یافته ها: </strong>یافته ها نشان داد که از نظر پاسخگویان، اجرای طرح مذکور اثرات متعددی داشته است که تحلیل داده های جمع آوری شده به روش تحلیل محتوا و کدگزاری باز مشخص نمود این اثرات جمعا 63 مورد را شامل می شوند. در ادامه، برای دسته بندی اثرات و برای کاهش تعداد متغیرهای شناخته شده و تشکیل ساختار جدیدی برای آن ها (براساس همبستگی بین متغیرها) از روش تحلیل عاملی اکتشافی استفاده شده است. یافته های به دست آمده از تحلیل عاملی نشان داد تنها 39 شاخص بر روی هفت دسته استخراج شده و در مجموع 243/56 درصد از واریانس متغیرهای مورد استفاده در تحلیل عاملی را تبیین نمودند و در میان دسته ها بیشترین اثر مربوط به عامل آموزشی - روانشناختی می باشد که این عامل 437/14 درصد از واریانس کل را تبیین می کند.<br> <strong>محدودیت پژوهش: </strong>عواملی از قبیل اسکان نداشتن روستاییان در زمان آماربرداری، در حال کوچ بودن بعضی از بهره برداران و صعب العبور بودن بعضی مناطق از محدودیت های تحقیق بود.</p> مهدی نوری پور http://yujs.yu.ac.ir/jzfr/browse.php?a_id=111&sid=1&slc_lang=fa <p><strong>سابقه و هدف</strong> : پروژه های جنگلکاری در سال های اخیر ، اهمیت زیست محیطی و اقتصادی و اجتماعی فزاینده ای یافته اند و به عنوان شاخص کمی توسعه ، از مهمترین فعالیت های مطرح در سطح بین المللی می باشند. از آنجا که تشکیل یک جنگل طبیعی در مناطق خشک و نیمه خشک یک فرایند طولانی مدت و پیچیده می باشد، لذا احیاء دوباره یک جنگل تخریب شده در این مناطق کاری مشکل و نیازمند جنگلکاری است. از آنجا که شرایط دشوار و طبیعت سخت، سبب کاهش جنگلها شده است، لذا این تحقیق قصد دارد تا ضمن ارائه تصویری از وضعیت موجود طرح های جنگلکاری با گونه بادامک <span dir="LTR">(<em>Amygdalus scoparia Spach</em>.)</span> &nbsp;در چهار منطقه ی بازفت مرکزی، وضعیت کمی و کیفی جنگلکاری را در این مناطق را با هم مقایسه نماید و سطح زنده مانی و سازگاری گونه های درختی و درختچه ای کشت شده در منطقه بازفت مرکزی دره های اطراف رودخانه بازفت را محک زند.<br> <strong>مواد و روش ها</strong>: در این تحقیق مراکز قطعات نمونه 4 آری (20 &times;20 متر) به روش کاملا تصادفی در مناطق پیاده شدند، در مجموع ۱۵۳ پلات وجود داشت و در هر قطعه نمونه مشخصه های کمی نظیر متوسط مساحت تاج نهال ها، متوسط ارتفاع و مشخصه های کیفی نظیر شادابی و از همه مهمتر زنده مانی برآورد شد. از برآوردگر <span dir="LTR">Kaplan-M<a name="_GoBack"></a>eier</span> استفاده شد تا برآوردی از تابع پراکنش بقا <span dir="LTR">(Survival Distribution Function)</span> ، متوسط نرخ بقا و ریسک خشک شدن در هر منطقه مورد جنگلکاری به دست آید. آزمونهای یکسانی تابع بقا مرتبط با این برآوردگر نیز برای اطمینان از تفکیک احتمالی مناطق بادامک کاری شده انجام شد. تجزیه واریانس با نظرگرفتن عوامل طبقه بندی شده منطقه (در چهار طبقه)، زمان کشت (در چهار طبقه: ١٣٨٥، ٨٦، ٨٧ و ٨٩)، جبهه (در چهار طبقه: چهار جهت اصلی)، شیب (در ۲ طبقه: بیش از 25 درصد و کمتر از آن)، ارتفاع از سطح دریا و تراکم نهال اولیه انجام شد. مقادیر میانگین توسط آزمون <span dir="LTR">Tukey</span> مقایسه شدند.<br> <strong>یافته ها</strong>: نتایج مقایسه نرخ بقا نشان داد که در یک فاصله مکانی اندک، تفاوت بالایی در جنگلکاری های با یک گونه درختی مشاهده می شود. بیشترین نرخ بقا پس از یک دهه 88/0 و کمترین آنها 64/0 بود. دو&nbsp; آزمون یکسانی تابع بقا <span dir="LTR">Log-rank</span> و <span dir="LTR">Wilcoxon</span> نشان دادند که بین مناطق جنگلکاری شده با گونه بادامک تفاوت معنی داری وجود دارد. مدل ریسک نسبی کاکس <span dir="LTR">Cox Proportional Hazards Model</span> با استفاده از آماره <span dir="LTR">Wald</span> و استفاده از عوامل توپوگرافی (شیب، جبهه و ارتفاع از سطح دریا) به عنوان کوواریانس نشان داد که بالاترین نسبت ریسک کشت بادامک در جبهه های غربی و شمالی و سپس مناطق با شیب کم بدست آمد.<br> <strong>نتیجه گیری</strong>: بین مناطق جنگلکاری شده با گونه بادامک تفاوت معنی داری وجود داشت. بر اساس متوسط مساحت تاج، ارتفاع و شادابی درختان، دامنه های جنوبی کاملا مناسب کشت بادامک و دامنه های غربی و شمالی نامناسب بودند. بقیه عوامل توپوگرافی که احتمالا بر موفقیت بادامک کاری در بازفت اثرگذار بودند (شیب و ارتفاع از سطح دریا) اثر معنی دار چندانی بر نتیجه نهایی جنگلکاریهای بادامک نداشتند.</p> محمود کریمی