Iranian Journal of Seed Research

fa ارزیابی تأثیر قارچ تریکودرما بر جوانه‌زنی و رشد اولیه نهال‌های بلوط ایرانی در شرایط گلخانه و عرصه جنگلی Evaluation of the Effect of Trichoderma harzianum on Seed Emergence and Early Growth of Quercus brantii Seedlings under Greenhouse and Natural Forest Conditions اکولوژی بذر Seed Ecology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: جنگل‌های بلوط زاگرس به‌عنوان یک بوم‌نظام با ارزش، در سال‌های اخیر به دلیل عوامل مختلفی از جمله تغییر اقلیم و فعالیت‌های انسانی دچار تخریب گسترده شده‌اند. احیای این جنگل‌ها نیازمند تولید نهال‌های مقاوم و با کیفیت است. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر قارچ تریکودرما (Trichoderma harzianum) به عنوان یک عامل زیستی محرک رشد، بر سبزشدن و رشد اولیه نهال‌های بلوط ایرانی (Quercus brantii) انجام شد تا کارایی آن در بهبود شاخص‌های رشدی و فیزیولوژیکی این گونه در دو شرایط گلخانه و عرصه جنگلی ارزیابی گردد.  روش پژوهش: برای این کار بذور جمع‌آوری‌شده از درخت بلوط ایرانی در رویشگاه جنگلی یاسوج، در گلدان (گلخانه) و گودال (عرصه) کشت شدند و تیمار زیستی با محلول قارچی تریکودرما روی بذور انجام شد و سپس صفات سبزشدن بذر، رویشی و فیزیولوژیکی نهال‌ها در طول فصل رشد اندازه‌گیری و بین دو گروه شاهد (فاقد) و دارای عامل زیستی قارچ تریکودرما مقایسه شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که در شرایط گلخانه، تیمار تریکودرما به‌طور معنی‌داری موجب افزایش درصد سبزشدن بذر، شاخص عملکرد و شاخص کلروفیل نسبت به گروه شاهد شد. اما در سایر صفات رویشی (مانند ارتفاع، تعداد برگ، وزن خشک و تر اندام‌ها) تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد. در مقابل، در شرایط عرصه جنگلی، درصد سبزشدن در گروه شاهد به‌طور معنی‌داری بالاتر از تیمار تریکودرما بود و سایر صفات رویشی مانند ارتفاع نهال و تعداد برگ بین دو گروه شاهد و عامل زیستی قارچ تریکودرما اختلاف معنی‌داری نداشتند. همچنین همبستگی مثبت و معنی‌داری بین شاخص‌های فیزیولوژیک (مانند شاخص عملکرد و کلروفیل) با برخی صفات رشد (نظیر طول ریشه و وزن خشک ساقه) در شرایط گلخانه مشاهده شد. نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه حاکی از آن است که اثر قارچ تریکودرما بر بلوط ایرانی پیچیده می‌باشد و وابسته به شرایط محیطی (تفاوت معنادار بین گلخانه و عرصه جنگلی) و گونه گیاه میزبان (در مقایسه با مطالعات پیشین روی سایر گیاهان) است. بنابراین انجام مطالعات بلندمدت میدانی با جدایه‌ها و غلظت‌های مختلف تریکودرما برای دستیابی به نتایج کاربردی‌تر در برنامه‌های احیای زاگرس توصیه می‌شود. جنبه‌های نوآوری: </div> <ul> <li dir="RTL" style="margin-right: 48px; text-align: justify;">نخستین مطالعه در بررسی اثر قارچ تریکودرما بر بلوط ایرانی، که شکاف دانشی کلیدی در احیای جنگل‌های زاگرس را پُر می‌کند.</li> <li dir="RTL" style="margin-right: 48px; text-align: justify;">آزمایش‌های همزمان گلخانه‌ای و در عرصه نشان داد که اثرات قارچ تریکودرما وابسته به محیط است و ضرورت انجام آزمایش‌های میدانی را تأیید می‌کند.</li> <li dir="RTL" style="margin-right: 48px; text-align: justify;">اثرات محدود مثبت و منفی، این باور رایج را که تریکودرما همواره محرک رشد است، به چالش می‌کشد و بر ضرورت رویکردهای گونه‌محور و بومی تأکید می‌نماید.</li> </ul> <div style="text-align: justify;">Objective: The oak forests of the Zagros region, as a valuable ecosystem, have experienced extensive degradation in recent years due to various factors, including climate change and human activities. The rehabilitation of these forests requires the production of resilient, high-quality saplings. This study aimed to investigate the effect of the fungus Trichoderma harzianum as a biological growth-promoting agent on the seed emergence and early growth of Quercus brantii seedlings in order to evaluate its efficacy in improving the growth and physiological parameters of this species under both greenhouse and natural forest conditions. Method: Seeds collected from mother trees in the Yasouj forest site were planted in pots (under greenhouse conditions) and pits (in the forest), and a biological treatment using a Trichoderma fungal solution was applied to the seeds. Subsequently, emergence, growth, and physiological traits of the seedlings were measured and compared throughout the growing season. Results: The results showed that under greenhouse conditions, the Trichoderma treatment significantly increased the seed emergence percentage, photosystem performance index (PI), and chlorophyll index compared with the control group. However, no significant differences were observed in other growth traits, such as height, leaf number, and the dry and fresh weights of plant organs. In contrast, under natural forest conditions, the emergence percentage in the control group was significantly higher than in the Trichoderma treatment, and other growth traits showed no significant differences between the two groups. Furthermore, a significant positive correlation was observed between physiological indices (such as performance index and chlorophyll) and some growth traits (such as root length and stem dry weight) under greenhouse conditions. Conclusions: The findings of this study indicate that the effect of Trichoderma fungus on Persian oak is complex and depends on environmental conditions (as evidenced by the significant difference between greenhouse and natural forest field conditions) and the host plant species (in comparison with previous studies on other plants). Therefore, conducting long-term field studies with different Trichoderma isolates and concentrations is recommended to achieve more practical results in Zagros restoration programs. Highlights: <ul> <li style="margin-bottom:13px; margin-left:8px; text-align:justify">First study on the effect of Trichoderma harzianum on Persian oak (Quercus brantii), addressing a key knowledge gap in Zagros forest restoration.</li> <li style="margin-bottom:13px; margin-left:8px; text-align:justify">Simultaneous greenhouse and field trials revealed environment-dependent effects of Trichoderma, confirming the necessity of field experiments.</li> <li style="margin-bottom:13px; margin-left:8px; text-align:justify">Limited positive and negative effects challenge the belief that Trichoderma is always a growth promoter, emphasizing species-specific and native approaches.</li> </ul> </div> آزمایش صحرایی, تلقیح میکروبی, سبزشدن, نهال بلوط Field trial, Microbial inoculant, Oak seedling, Seed emergence 157 170 http://yujs.yu.ac.ir/jisr/browse.php?a_code=A-10-680-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Zare MahmoudAbad زهرا زارع محمودآباد zahrazare4281@gmail.com 100319475328460013375 100319475328460013375 No Department of Forest Science and Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Yasouj University دانشگاه یاسوج Roghayeh Zolfaghari رقیه ذولفقاری zolfaghari@yu.ac.ir 100319475328460013376 100319475328460013376 Yes Department of Forest Science and Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Yasouj University دانشگاه یاسوج Payam Fayyaz پیام فیاض pfayyaz@yu.ac.ir 100319475328460013377 100319475328460013377 No Department of Forest Science and Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Yasouj University دانشگاه یاسوج