fa تأثیر پیش‌تیمار آبی و هورمونی با جیبرلین بر جوانه‌زنی، ظهور گیاهچه و برخی صفات رشدی دو گونه خارشتر (Alhagi graecorum Khuzestan ecotype and Alhagi maurorum Esfahan ecotype) تحت شرایط آب شور خلیج‌فارس اکولوژی بذر Seed Ecology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">چکیده مبسوط</span></span></b></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">مقدمه: استفاده از فناوری پیش‌تیمار بذر به‌منظور تسریع در جوانه‌زنی و ظهور گیاهچه گیاهان چند منظوره همچون گیاه شورپسند خارشتر با قابلیت تولید دارو و علوفه در شرایط تنش‌های محیطی و یا کاربرد آب‌های نامتعارف شور (همچون آب خلیج‌فارس) امروزه بسیار مورد توجه قرار گرفته است. لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی روش‌های پیش‌تیمار بذر و سطوح شوری مختلف بر جوانه‌زنی، ظهور گیاهچه و برخی پاسخ‌های رشدی گیاه خارشتر انجام پذیرفت.</span></span></b></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">مواد و روش‌ها: دو آزمایش مجزا هر یک </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">به‌صورت اسپیلت‌فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">در آزمایشگاه و گلدان در شرایط مزرعه آزمایشی گروه مهندسی‌تولید و ژنتیک‌گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز در سال زراعی 1400-1399</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی در دو آزمایش شامل سطوح مختلف شوری (آب شهری با هدایت الکتریکی 96/0 دسی‌زیمنس بر متر و 8 و 16 دسی‌زیمنس بر متر با استفاده از آب خلیج‌فارس) به‌عنوان عامل اصلی و روش‌های مختلف پیش‌تیمار بذر (بدون پیش‌تیمار، پیش‌تیمار آبی، پیش‌تیمار با هورمون جیبرلین 50 میلی‌گرم در لیتر و پیش‌تیمار آبی+پیش‌تیمار با هورمون جیبرلین 50 میلی‌گرم در لیتر) و گونه‌های (</span></span></b><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">Alhagi maurorum</span></i><b><span style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و </span></span></b><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">A. graecorum</span></i><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) به‌عنوان عامل‌های فرعی در نظر گرفته شد.</span></span></b></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">یافته‌ها: </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">نتایج نشان‌دهنده تأثیر معنی‌دار برهمکنش شوری&times;گونه&times;پیش‌تیمار بر تمام صفات مورد مطالعه در دو آزمایش بود</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">. با توجه به نتایج مقایسه میانگین‌ها بیشترین مقدار صفات درصد جوانه‌زنی بذر، شاخص بنیه بذر، درصد ظهور گیاهچه، ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی، ماده‌خشک‌کل و هدایت روزنه‌ای در گونه </span></span></b><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">A. graecorum</span></i><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و تیمار توام آب شهری با هدایت الکتریکی 96/0 دسی‌زیمنس بر متر و پیش‌تیمار آبی+پیش‌تیمار با هورمون جیبرلین 50 میلی‌گرم در لیتر به‌ترتیب با 1/29، 2/90، 0/24، 3/32، 5/52، 1/52 و 4/32 درصد افزایش نسبت به تیمار عدم اعمال پیش‌تیمار و شوری حاصل شد. نتایج</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">آماره‌های حاصل از برازش تابع لجستیک نیز بر صفت درصد ظهور گیاهچه نشان داد که این تابع به‌خوبی توانسته است روند ظهور گیاهچه را در هر دو </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">گونه</span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> مورد مطالعه، در سطوح مختلف پیش‌تیمار و در هر سطح تنش شوری در برابر زمان توصیف کند (</span></span></b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">R²_adj&ge;0.98</span><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و </span></span></b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">RMSE&le;3.38</span><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">). </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">بنابر نتایج در دو گونه مورد مطالعه اگرچه روند کاهش ظهور گیاهچه از سطح 8 دسی‌زیمنس بر متر آغاز گردید، اما در سطح 16 دسی‌زیمنس بر متر اعمال تنش شوری شیب افزایش درصد ظهور گیاهچه به ازای زمان کندتر بوده است.</span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></b></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="page-break-after:avoid"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">نتیجه‌گیری: حال </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">به‌منظور کشت و بهره‌وری از اراضی شور حاشیه سواحل و نیز احیای مراتع</span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">کشور، گونه </span></span></b><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">A. graecorum</span></i><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">تحت </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">تیمار توام </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">پیش‌تیمار آبی+پیش‌تیمار با هورمون جیبرلین 50 میلی‌گرم در لیتر نسبت به دیگر سطوح تیماری قابل توصیه است.</span></span></b></span></span></span></span></span><br> <br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">جنبه‌های نوآوری:</span></span></b></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">1- </span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">پاسخ‌های جوانه‌زنی و رشدی</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> دو گونه گیاه خارشتر بومی ایران و امکان تولید در شرایط آبیاری با آب شور خلیج‌فارس بررسی شد.</span></span></span></span></span></span><br> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">2- از روش پیش‌تیمار بذر به‌منظور تسریع در جوانه‌زنی، ظهور گیاهچه و بهبود برخی صفات دو گونه گیاه خارشتر مورد مطالعه استفاده گردید.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:10.0pt">Extended Abstract</span></b></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:10.0pt">Introduction:</span></b><span style="font-size:10.0pt"> The use of seed priming technology to accelerate the germination and seedling emergence of multi-purpose plants such as halophytes (Alhagi) with the ability to produce medicine and forage under environmental stress conditions or use of saline water (such as seawater of Persian Gulf) has received much attention today. Therefore, the present study was conducted to investigate seed priming methods and different salinity levels on germination, seedling emergence, and some growth responses of Alhagi plant.</span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:10.0pt">Material and Methods:</span></b><span style="font-size:10.0pt"> Two separate split-factorial experiments were conducted based on a randomized complete block design with four replications as a petri dish culture (first experiment) and a pot experiment in the field was performed in the Department of Plant Production and Genetics, Faculty of Agriculture, Shahid Chamran University (Ahwaz, Iran) during 2020-21. In both experiments, different levels of salinity (municipal water source with EC=0.96 dS.m-1, 8 and 16 dS.m-1 using seawater of Persian Gulf) were assigned as the main plot, and different methods of seed priming (non-priming, hydro priming, hormonal priming with 50 ppm gibberellin and hydro priming+hormonal priming with 50 ppm gibberellin) and species <i>(A. maurorum</i> and <i>A. graecorum</i>) were assigned as sub-factors.</span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:10.0pt">Results:</span></b><span style="font-size:10.0pt"> The results showed the significance of salinity &times; species &times; priming interaction on all studied traits. According to the mean comparison results, the highest values of germination percentage, seed vigor index, seedling emergence, plant height, number of branches, total dry matter and stomatal conductance were obtained from a municipal water source with EC=0.96 dS.m-1 and hydro priming+hormonal priming with 50 ppm gibberellin for <i>A. graecorum</i> (29.1, 90.2, 24.0, 32.3, 52.5, 52.1 and 32.4% increase compared to non-priming and control salinity stress on this species, respectively). The output of the fitted logistic model to seedling emergence percentage showed that this model well explained the relationship between seedling emergence of two Alhagi species in responses to salinity and seed priming (R² adj&ge;0.98 and RMSE&le;3.38). Therefore, in both studied species, the decline in seedling emergence started from the 8 dS/m salinity level. However, at the 16 dS/m salinity level, the slope of increase in seedling emergence percentage was slower per time unit.</span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:10.0pt">Conclusion:</span></b><span style="font-size:10.0pt"> To cultivate and exploit the saline coastal lands and also to restore the pastures in the country, <i>A. graecorum</i> species under the combined treatment of hydro priming + hormonal priming with 50 ppm gibberellin are recommended in comparison with other treatment levels.</span></span></span><br> <br> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><i><span style="font-size:10.0pt">Highlights:</span></i></b></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt">1- Germination and growth responses of two Iranian <i>Alhagi</i> species and the possibility of production by irrigation of seawater of Persian Gulf were investigated.</span></span></span><br> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">2- Seed priming technique was used to accelerate seedling emergence and improve some traits in two <i>Alhagi</i> species.</span></span></div> پیش‌تیمار آبی, تابع لجسستیک, تنظیم کننده رشد, ظهور گیاهچه, گیاه شوری‌زی Halophyte plant, Hydro priming, Logistics function, Plant growth regulator, Seedling emergence 63 80 http://yujs.yu.ac.ir/jisr/browse.php?a_code=A-10-513-1&slc_lang=fa&sid=1 Farzaneh Amirikia فرزانه امیری کیا farzanehamirikia0922@gmail.com 100319475328460011922 100319475328460011922 No Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز Majid Nabipour مجید نبی پور m.nabipour@scu.ac.ir 100319475328460011923 100319475328460011923 Yes Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز Masoumeh Farzaneh معصومه فرزانه m.farzaneh@scu.ac.ir 100319475328460011924 100319475328460011924 No Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز