fa تعیین مناسب‌ترین مدت‌زمان و غلظت پیش‌تیمار با تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی بر شاخص‌های جوانه‌زنی بذر پروانش (Catharanthus roseus) فیزیولوژی بذر Seed Physiology پژوهشي Research <pre style="text-align: justify;"> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">چکیده مبسوط</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مقدمه: پروانش یکی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">از گیاهان</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">دارویی-زینتی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">است که</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">امروزه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">به‌عنوان</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">گیاه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">دارویی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">در</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">جهان مورد</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">توجه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">قرارگرفته است. استفاده از تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی مانند اسید سالیسیلیک در زمان آبنوشی و پیش‌تیمار، فعالیت بذر و در</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">نتیجه جوانه‌زنی و رشد گیاهچه را در بسیاری از گیاهان افزایش می‌دهد. اسید</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">جاسمونیک نیز از تنظیم</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">کننده‌های درونی رشد گیاه است که در جوانه زدن بذر، دانه گرده و رشد گیاه نقش دارد. با توجه به دوره رشد طولانی گیاه پروانش و کوچک بودن بذر و عدم استقرار مناسب آن در مزرعه با خاک‌هایی با بافت نیمه‌سنگین و سنگین، این تحقیق با</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">هدف بررسی اثر پیش‌تیمار بذر با تنظیم</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">کننده‌های رشد اسید سالیسیلیک و اسید جاسمونیک در غلظت‌ها و مدت</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">زمان‌های متفاوت بر بهبود درصد و شاخص‌های جوانه‌زنی بذر پروانش انجام شد.</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مواد و روش‌ها: این پژوهش به صورت فاکتوریل دو عاملی در قالب طرح کاملاً تصادفی، در سه تکرار در آزمایشگاه علوم و تکنولوژی بذر دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه شاهد تهران در سال </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">1396</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> انجام شد. فاکتورهای مورد آزمایش شامل: غلظت اسید سالیسیلیک در پنج سطح (صفر، </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">01</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">/</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">0</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">، 1/0، 5/0 و 1 میلی‌مولار) و غلظت اسید جاسمونیک در چهار سطح (صفر، 1، 10 و 100 میکرومولار) در زمان‌های (صفر، 6، 12، 24 و 48 ساعت) بودند. در پایان آزمایش صفاتی چون درصد</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">جوانه‌زنی، سرعت</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">جوانه‌زنی، متوسط</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">زمان</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">لازم</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">برای</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">جوانه‌زنی،</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">متوسط جوانه‌زنی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">روزانه،</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ارزش</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">جوانه‌زنی، شاخص</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">طولی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">و</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">وزنی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">بنیه بذر محاسبه شد. هم‌چنین صفات</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">وزن</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">خشک</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">کل</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">گیاهچه،</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">وزن</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">خشک</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ساقه‌چه،</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">وزن</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">خشک ریشه‌چه، طول</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ریشه‌چه،</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">طول</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ساقه‌چه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">و</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">طول</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">کل</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">گیاهچه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">اندازه‌گیری</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">شد.</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">یافته‌ها: </span></span></strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج تحقیق نشان داد که</span></span><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> اثر اسید سالیسیلیک، اسید جاسمونیک و زمان بر درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، میانگین زمان جوانه‌زنی، متوسط جوانه‌زنی روزانه، ارزش جوانه‌زنی، طول گیاهچه، شاخص وزنی بنیه بذر، شاخص طولی بنیه بذر و وزن خشک ریشه‌چه معنی‌دار بود</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ند</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">. بهترین مدت زمان برای پیش تیمار با اسید سالیسیلیک در این آزمایش 24 و 48 ساعت بود. در بین غلظت‌های کاربردی اسید سالیسیلیک، غلظت‌های 5/0 و 1 میلی‌مولار بهترین نتایج را نشان دادند. هم‌چنین بهترین مدت زمان و غلظت برای پیش‌تیمار با اسید جاسمونیک در این آزمایش 12 و 24 ساعت و 10 میکرومولار بود.</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از این آزمایش نشان داد که استفاده از اسید سالیسیلیک و اسید جاسمونیک برای پیش‌تیمار بذر موجب بهبود مؤلفه‌های جوانه‌زنی بذر می‌شود. علاوه بر غلظت پیش‌تیمار با اسید سالیسیلیک و اسید جاسمونیک، مدت زمان تماس بذر با این تنظیم‌کننده‌های رشد نیز حائز اهمیت است. مشاهده شد بین مدت زمان‌های مختلف پیش‌تیمار اختلاف معنی‌داری وجود دارد، بنابراین می‌توان بیان نمود که مدت‌زمان پیش‌تیمار بذر یکی از عوامل مهم پیش‌تیمار بذر هست و تعیین زمان مناسب پیش‌تیمار موجب جلوگیری از تأثیر منفی آن بر ویژگی‌های جوانه‌زنی و رشد گیاهچه بذرهای پیش‌تیمار شده می‌شود.</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></strong></pre> <pre style="text-align: justify;"> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">جنبه‌های نوآوری:</span></span></strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span> </pre> <ol> <li dir="RTL" style="margin-top: 0cm; margin-right: 14.15pt; margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify;" value="NaN"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مطلوب‌ترین غلظت اسید سالیسیلیک و مدت زمان پیش‌تیمار بذر پروانش مشخص شد.</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span></li> <li dir="RTL" style="margin-top: 0cm; margin-right: 14.15pt; margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify;" value="NaN"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">غلظت مناسب اسید جاسمونیک و مدت زمان مطلوب برای پیش‌تیمار بذر پروانش تعیین شد.</span></span></li> <li dir="RTL" style="margin-top: 0cm; margin-right: 14.15pt; margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify;" value="NaN"><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">تأثیر تنظیم‌کننده‌های رشد اسید سالیسیلیک و اسید جاسمونیک بر درصد و شاخص‌های جوانه‌زنی بذر پروانش بررسی شد.</span></span></span></li> </ol> <div style="text-align: justify;"><span dir="LTR">Extended Abstract</span><span dir="LTR"></span><br> Introduction: <em>Catharanthus</em> <em>roseus</em> is regarded as a medicinal ornamental plant. This plant has anti-cancer, anti-hypertensive, anti-diabetes, and antimicrobial properties. <em>Catharanthus</em> has a fairly long vegetative period due to its slow initial growth. The long growth period of the plant is considered one of the limitations in its cultivation on a larger scale. By using plant growth regulators such as salicylic acid (SA) in the imbibition phase and pre-treatment, an increase in seed activity and the seedling growth of many crops is observable. Also, jasmonic acid (JA) plant growth regulators play an important role in seed germination and plant growth. Regarding the long growth period of this plant, the small size of the seed, and poor establishment in the field with semi-heavy and heavy textured soils, the present study aimed to evaluate the effect of seed priming with SA and JA in different concentrations and periods on improving <em>Catharanthus roseus</em> seed germination indices.<br> Materials and Methods: The studies were conducted as a factorial experiment based on a completely randomized design with three replications at the Laboratory of Seed Science and Technology of Shahed University, Tehran, in 2017. Treatments included five different concentrations of SA (0, 0.01, 0.1, 0.5, and 1 mM), concentrations of JA (0, 1, 10, and 100 &micro;M) and five periods of time (0, 6, 12, 24, and 48 hours). At the end of the experiment (10 days) traits such as germination percentage, germination rate, mean germination time<strong>, </strong>mean daily germination, germination value, seed length vigor index, seed weight vigor index, seedling dry weight<strong>, </strong>shoot dry weight, radicle dry weight<strong>, </strong>radicle length<strong>, </strong>shoot length, and seedling length were measured.<br> Results: The results indicated that the effect SA, JA, and time were significant on germination percentage, germination speed, mean germination time, mean daily germination, germination value, seedling length<strong>, </strong>seedling length vigor index<strong>, </strong>seedling weight vigor index, and radicle dry weight. The best times for pre-treatment with SA were 24 and 48 hours. Among the applied concentrations of SA, 0.5 and 1 mM concentrations showed the best results. Also, the best time and concentration for pre-treatment with JA were 12 and 24 hours and 10 &micro;M.<br> Conclusions: The results of this study showed that using SA and JA for seed priming improved seed germination components. In addition to the pre-treatment concentrations of SA and JA, the duration of seed contact with growth regulators is important. It was observed that there was a significant difference among the different priming times, therefore, it can be stated that seed pre-treatment time is one of the important factors of seed priming, and the determination of proper priming time prevented the negative effect of pretreatment on germination and seedling growth in primed seeds.<br> <br> <strong><em>Highlights:</em></strong><br> 1- The optimum concentrations of salicylic acid and the priming time of the seed were determined.<br> 2- The appropriate concentrations of jasmonic acid and the optimum time for pretreatment of seed were determined.<br> 3- The effect of growth regulators of salicylic acid and jasmonic acid on seed germination indices was evaluated<a name="_GoBack"></a>.</div> پروانش, پیش‌تیمار, اسید جاسمونیک, اسید سالیسیلیک Catharanthus roseus, Priming, Jasmonic acid, Salicylic acid 191 207 http://yujs.yu.ac.ir/jisr/browse.php?a_code=A-10-393-2&slc_lang=fa&sid=1 Marzieh Ababaf مرضیه عباباف m.ababaf@gmail.com 10031947532846009320 10031947532846009320 No Shahed University دانشگاه شاهد Heshmat Omidi حشمت امیدی omidi@shahed.ac.ir 10031947532846009321 10031947532846009321 Yes Shahed University دانشگاه شاهد Abdolmehdi Bakhshandeh عبدالمهدی بخشنده bakhshandeh50@yahoo.com 10031947532846009322 10031947532846009322 No University of Ramin, Mollasani دانشگاه رامین، ملاثانی